Заканите на Трамп кон иранските цивилни цели шират страв од ескалација

Повторената закана на претседателот Доналд Трамп за уништување на иранската цивилна инфраструктура е најновиот знак за сѐ поочигледно оддалечување на американскиот лидер од меѓународните норми и границите на модерното војување, тренд што ги отуѓува традиционалните сојузници.

Трамп загази во правно дискутабилна територија и во странство и дома во својот втор мандат, промовирајќи експанзивна перспектива на претседателската власт. Тоа вклучуваше заробување на претседателот на Венецуела и преземање контрола врз нафтата на земјата, бомбардирање на половина дузина земји, вклучувајќи ја и Нигерија, и започнување на војната во Иран без одобрение од Конгресот, предизвикувајќи глобална енергетска криза. 

Bloomberg Mercury

 

Европејците се спротивставија на приклучувањето кон американската кампања - која не покажува знаци на завршување - одбивајќи ја употребата на некои воени бази и игнорирајќи ги повиците на Трамп да помогнат во повторното отворање на Ормускиот Теснец, витален воден пат за снабдување со енергија. Но, неговите најнови закани за експлицитно таргетирање на основната инфраструктура ги вознемирија земјите кои веќе се потресени од неговиот напад врз светскиот поредок и презирот што го покажува кон меѓународното право.

САД ќе „ги разнесат и целосно ќе ги уништат сите нивни постројки за производство на електрична енергија, нафтени бушотини и островот Харг (и можеби сите постројки за десалинизација!)“ ако Иран не го отвори повторно Ормуз, рече Трамп во објава на социјалните мрежи на 30 март. Во обраќањето до Американците во средата, тој рече дека САД ќе го вратат со бомбардирањето Иран „назад во каменото доба, каде што припаѓа“ и ја повтори својата закана против енергетската инфраструктура.
 

Иран го добива најголемото количество струја од своите гасни електрични централи

Bloomberg Mercury

 

Американско-израелската кампања за бомбардирање што започна на 28 февруари веќе уништи иранска цивилна инфраструктура - вклучувајќи станбени блокови, патишта и пристаништа. Израелските напади беа насочени кон органи на државата и уништија складишта за гориво и полициски станици. Но, уништувањето на електраните во Иран би предизвикало невидена катастрофа- влијаејќи на сè, од вода за пиење до болнички соби за интензивна нега - и би предизвикало дополнителен хаос во секојдневниот живот на обичните Иранци.

Тоа веројатно би предизвикало и одговор од Иран против цивилната инфраструктура на сојузниците на САД во Заливот, предизвикувајќи масовна ескалација на војната, потенцијално вовлекувајќи ги тие арапски земји и доведувајќи до понатамошни превирања на глобалните енергетски пазари.

Запрашана за заканите на Трамп против цивилната инфраструктура на Иран кои потенцијално претставуваат воени злосторства, портпаролката на Белата куќа, Каролин Ливит, во понеделникот изјави дека администрацијата и американските сили „секогаш ќе дејствуваат во рамките на законот“, но дека Трамп ќе продолжи „без престан“.

Европските дипломати, зборувајќи под услов на анонимност за да разговараат за чувствителни прашања, рекоа дека нивните земји се сè повеќе вознемирени од заканите на Трамп, кои еден соговорник ги окарактеризира како грубо непочитување на меѓународното право. Друг додаде дека Трамп веројатно нема да ги спроведе бидејќи ваквите напади неповратно би го оштетиле угледот на Вашингтон како глобален лидер.

Британските претставници рекоа дека постапките на Трамп би биле нелегални доколку се спроведат, додавајќи дека таквата ескалација би го влошила економското влијание на војната. Европски претставник рече дека ако Трамп продолжи, тоа би ризикувало да биде споредено со нападите на Русија врз украинската цивилна инфраструктура, кои земјите од Европската унија ги осудија жестоко.

Ваквите закани ги поткопуваат правилата што САД ги користеа за да ја предизвикаат Русија во Украина и Кина во Јужното Кинеско Море, ослабувајќи ја нивната способност да ги спроведуваат, според експертите за меѓународно право.

„Наредбата за ‘уништување’ на ‘сите’ електрани или постројки за десалинизација - како што е заканата овде - сигурно би го прекршила законот за вооружен конфликт“, рече Ребека Ингбер, професорка на Правниот факултет Кардозо и поранешна советничка за меѓународно право во Стејт департментот. „Светот ќе биде многу похаотичен и поопасен ако ги укинеме правните рамки што ја регулираат војната и употребата на сила за кои работевме толку напорно да ги зацврстиме.“

За волја на вистината, откако започна војната пред повеќе од еден месец, Иран веќе нападна цивилна инфраструктура низ Заливот, вклучувајќи ја енергетската инфраструктура, пристаништата и аеродромите, во она што експертите го нарекуваат и потенцијално воено злосторство.

 

Воздушните напади на Блискиот Исток од 28 февруари досега

Bloomberg Mercury

 

 

Шпанскиот премиер Педро Санчез ја нарече војната „нелегална“, додека британскиот министер за одбрана Џон Хили рече дека на Вашингтон е да „постави законска основа“ за своите постапки.

Оттогаш, серија американски напади - вклучувајќи го и наводниот напад врз училиште во Иран во кој загинаа голем број деца, за кој Вашингтон рече дека истражува, и потонувањето на ирански воен брод во Индискиот Океан во близина на Шри Ланка – ја засилија загриженоста  околу тоа како се води војната.

Министерот за одбрана на САД Пит Хегсет ги повика американските трупи да се стремат кон „максимална смртоносност“ и да ги занемарат, како што ги нарече,  „политички коректните и претерано арогантни“ правила на воено дејствување. Тој, исто така, го распушти Центарот за извонредност на цивилната заштита на Пентагон, кој ги советуваше командантите за ограничување на жртвите меѓу цивилите.

Запрашан во вторникот за заканите на претседателот против постројките за десалинизација, претседателот на Здружениот генералштаб Ден Кејн рече дека војската има „бројни процеси во системот за внимателно разгледување на целиот спектар на размислувања, од цивилни ризици до правни размислувања, со која било цел“.

„Како што целите доаѓаат пред нас, ние ги поминуваме низ истиот процес што секогаш го правиме и секогаш напаѓаме законски цели“, додаде тој.

САД не се членка на Меѓународниот кривичен суд и не ја прифаќаат неговата надлежност, но остануваат обврзани со Женевските конвенции и обичајното меѓународно право што ги регулира вооружените конфликти.

Некои поранешни републикански функционери ги отфрлаат правните дилеми како одвлекување на вниманието, посочувајќи го таргетирањето на цивилната инфраструктура низ Заливот од страна на Иран. САД, исто така, ја оправдаа сегашната војна со наведување на повеќедецениската поддршка на Иран за милитантни групи низ Блискиот Исток - вклучувајќи го Хамас во Газа, Хезболах во Либан и милициите во Ирак - кои ги напаѓаа американските трупи, дипломатските згради и Израел.

„Вистинските воени злосторства на Иран, а не потенцијалните американски дејствија, се она што најмногу ќе ги загрижи американските партнери во регионот и треба најмногу да ги загрижи правните експерти“, рече Мајкл Синг, поранешен виш директор за Блискиот Исток во Советот за национална безбедност под Џорџ В. Буш.

Фабриките за десалинизација се третираат според законите на војната како неопходни за опстанокот на цивилите и не можат да бидат нападнати ако тоа би го лишило населението од вода.

Иран користи фабрики за десалинизација за многу малку вода за пиење. Но, поголем ризик е преседанот што би се поставил: Техеран веројатно ќе одговори со иста мера, ставајќи ги во опасност многу поранливите држави од Заливот - Кувајт зависи од ваквите капацитети за околу 90 отсто од својата вода за пиење. Таа бројка е 86 отсто во Оман и 70 отсто во Саудиска Арабија.

Иран помалку е зависен од десалинизирана вода во споредба со другите земји од Заливот

Bloomberg Mercury

 

Иран ги обвини САД дека погодиле еден од неговите капацитети за десалинизација на островот Кешм во Персискиот Залив, што Вашингтон го негираше. По тој инцидент, Бахреин соопшти дека Иран погодил еден од неговите капацитети за десалинизација.

Електраните се повеќе правно проблематични, но нападите врз енергетската инфраструктура сѐ уште се забранети ако предвидливата штета врз цивилите - вклучително и губењето на електрична енергија, вода и други основни услуги - е поголема од која било воена добивка.

Правните ризици за самиот Трамп се ограничени. Во пракса, тешко е да се замисли меѓународен суд да дејствува директно против него, а претседателите имаат широка слобода на дејствување како врховни команданти.

Но, Адил Хак, професор на Правниот факултет Рутгерс, рече дека најновите закани на Трамп можеби се нелегални бидејќи се чини дека се насочени кон принуда на цивилното население и колективно казнување, и двете забранети според законите на војната.

„Претседателот Трамп се чини дека се заканува дека ќе ги нападне овие локации во потрага по политичка предност во преговорите и како форма на колективно казнување на цивилното население за минатите постапки на нивната влада“, рече тој. „Ова е очигледно незаконско“.

 

-Со помош на Ellen Milligan, Mirette Magdy, Alex Wickham, Marie Patino, Iain Marlow