САД и Иран веројатно ќе ги продолжат преговорите за траен мир

САД и Иран се стигнати поблиску до продолжување на прекинот на огнот и рестартирање на преговорите за долгорочен мировен договор, објави „Асошиејтед Прес“ (Associated Press), дури и додека застојот се интензивира околу Ормускиот Tеснец.

Двете страни имаат „во принцип договор“ да продолжат со дипломатијата по неубедливата почетна рунда разговори во Пакистан за време на викендот, објави АП, повикувајќи се на регионални претставници што не ги идентификуваше. Медијаторите се залагаат за компромис за отворените прашања, вклучувајќи го Ормуз и нуклеарната програма на Иран, пред да истече примирјето од 7 април следната недела, објави новинската агенција.

Американскиот претседател Доналд Трамп во вторникот ја намали можноста за обнова на борбите, изјавувајќи за „Фокс Бизнис“ (Fox Business)  дека речиси седумнеделната војна е „близу до крај“.

Bloomberg

 

Сепак, тензијата останува висока околу Ормуз, при што американската поморска блокада ги прекинува иранските текови на нафта во стратешкиот воден пат, додека Техеран го држи теснецот затворен за други пратки.

Иран го гледа продолжувањето на американската блокада како „прелудиум за кршење на прекинот на огнот“, рече Али Абдолахи, командант на заедничкиот воен штаб на Иран, според државната телевизија. Вооружените сили на Иран „нема да дозволат никаков извоз или увоз да продолжи во Персискиот Залив, Оманското Море или Црвеното Море“ ако блокадата продолжи, рече тој.

Цените на нафтата остануваат високи, а суровата нафта Брент се тргуваше за 0,9 отсто повисока цена на нешто помалку од 96 долари за барел во среда, околу 33 отсто повисока отколку пред почетокот на војната.

Трамп се колебаше во текот на војната помеѓу тоа да прогласи дека е речиси завршена и да се закани со голема ескалација, а остануваат многу прашања за проблемите што ги натераа САД и Израел да започнат со бомбардирање на Исламската Република.

Главно меѓу нив е иднината на нуклеарната програма на Иран. Израел тврди дека залихите на високо збогатен ураниум на Техеран мора да се отстранат, додека Трамп изјави за „Њујорк пост“ (New York Post) дека е незадоволен од извештаите оти САД предложиле дводецениски мораториум за збогатување како дел од разговорите со Пакистан, велејќи дека на Иран никогаш не може да му се дозволи да има нуклеарно оружје.

Локацијата на ураниумот на Иран е непозната откако САД и Израел ги бомбардираа нуклеарните постројки на земјата во јуни во 2025, а на инспекторите на Меѓународната агенција за атомска енергија им е забранет пристапот оттогаш. Иран отсекогаш изјавувал дека не спроведува програма за оружје.

Втор проблем е застојот околу Ормускиот Теснец, преку кој пред војната се испорачуваше околу една петтина од светската нафта и течен природен гас. Иран го држи преминот затворен за сè освен за сопствената сурова нафта од почетокот на борбите, предизвикувајќи глобална криза во снабдувањето и изјави дека сака да ја задржи контролата дури и по завршувањето на конфликтот.

САД започнаа поморска блокада на теснецот во понеделникот за да го ограничат извозот на нафта од Исламската Република, а американски извори соопштија дека е целосно имплементирана откако стапи на сила.

Морнарицата го попречува сообраќајот надвор од теснецот во Оманскиот Залив и се чини дека принудила некои превозници, вклучувајќи го и санкционираниот од САД „Рич Стари“ (Rich Starry), да направат полукружно свртување назад кон Персискиот Залив.

САД користат повеќе од десетина бродови за спроведување на блокадата. Тие вклучуваат амфибиски јуришен брод „УСС Триполи“ (USS Tripoli), придружуван од авиони „Ф-35“ (F-35) и морнарички бродови, како и крајбрежен борбен брод „УСС Канбера“ (USS Canberra) кој би можел да помогне во расчистувањето на морските мини.

Администрацијата на Трамп ќе дозволи овој викенд да истече ослободувањето од одговорност со кое привремено се одобрува купувањето на одредена иранска сурова нафта, соопшти Министерството за финансии. Слично ослободување од одговорност за руска сурова нафта, дел од напорите за ублажување на глобалните енергетски шокови од војната, истече минатата недела.

Кинескиот индекс CSI 300 стана најновиот показател што ги надомести загубите од почетокот на конфликтот на 28 февруари, придружувајќи им се на Тајван и Сингапур. Референтните индекси на Волстрит веќе ги вратија тие нивоа, а S&P 500 се приближи до својот рекордно висок рекорд поставен кон крајот на јануари.

Иако суровата нафта се намали од воените максимуми, цените на бензинот и дизелот во САД остануваат на највисоките сезонски нивоа досега, што е проблем за потрошувачите пред летните патувања.

Ракетните напади на Иран предизвикаа голема штета на енергетската инфраструктура во Заливот, а затворањето на Ормускиот Теснец го наруши снабдувањето со нафта и гас надвор од регионот, проблеми чие решавање би можело да потрае некое време.

Тоа предизвика стравувања од глобална инфлаторна криза. Зголемените цени на производи како што се авионското гориво и бензинот веќе ги притискаат потрошувачите, соопшти Меѓународната агенција за енергија во вторник, укажувајќи на првиот годишен пад на глобалната побарувачка за нафта од 2020 година. 

Воздушните напади продолжуваат во јужен Либан
Напади од прекинот на огнот на 7 април, најновите се заокружени

Salwan Georges/Bloomberg

 

Борбите во голема мера се прекинати откако беше објавено примирјето на 7 април, освен во Либан, каде што Израел продолжува со операциите против Хезболах, поддржан од Иран. Разговорите меѓу Израел и Либан започнаа во вторник во Вашингтон за да се справат со паралелниот конфликт, во кој загинаа повеќе од 2.000 луѓе, според либанските власти.

Шефот на израелската разузнавачка служба вети повеќе тајни напори за обид за соборување на иранската влада, сугерирајќи дека конфликтот меѓу земјите ќе продолжи дури и ако САД се согласат на мировен договор. „Нашата мисија сè уште не е завршена“, рече Давид Барнеа, шефот на Мосад, во говорот.

Трамп изјави за „Еј Би си Њуз“ (ABC News) дека, иако официјален мировен договор можеби не е неопходен, „мислам дека договор е подобро бидејќи тогаш тие можат да си ја обноват земјата“.

„Тие навистина сега имаат различен режим. Без разлика што, ги елиминиравме радикалите“, рече тој.

Неколку високи ирански лидери, вклучувајќи го и врховниот лидер Али Хамнеи, беа убиени во американско-израелските напади. Нема индикации дека синот и наследник на Хамнеи, Моџтаба Хамнеи, претставува поинаков вид лидерство.