Трамп најавува крај на војната со Иран, го префрла фокусот на економијата

Претседателот Доналд Трамп сигнализира дека е подготвен да ја заврши американската војна со Иран, иако деталите за договорот остануваат нејасни, а пречките за траен мир се големи.

Претседателот ги задржа своите критериуми и временска рамка за завршување на војната двосмислени во текот на седумте недели откако САД се приклучија на Израел во нападите врз блискоисточниот производител на нафта.

Во интервјуа и објави на социјалните мрежи во петокот, Трамп посочи дека разговорите донеле доволно блиска рамка за договор - нагласувајќи ја неговата желба да ја заклучи војната и да се насочи кон домашната агенда пред ноемвриските избори за Конгресот.

„Иран се согласи никогаш повеќе да не го затвори Ормускиот Теснец,“ рече тој на својата платформа Трут сошл, во една од многуте изјави што не се потврдени од Иран. Техеран изјави дека областа, низ која поминуваат 20 отсто од глобалните резерви на нафта, ќе остане отворена за време на прекинот на огнот меѓу Израел и Либан.

На Волстрит, трговците брзаа да се обложат дека конфликтот е речиси завршен. Индексот S&P 500 скокна на рекордно високо ниво, доларот накратко ги избриша сите добивки поттикнати од војната, а цената на нафтата падна на околу 90 долари за барел.

Со приближувањето на изборите, домашниот политички притисок може да тежи врз претседателот за да ги прекине непријателствата.

Војната доведе до нагло зголемување на цените на бензинот, поткопувајќи една од омилените теми на Трамп, кој сака да си припише заслуга за намалување на трошоците за гориво. Гласачите покажале склоност да ги казнуваат владејачките партии поради инфлацијата.

Иако политичката база на Трамп во голема мера ја поддржува војната, анкетите покажуваат дека мнозинството Американци не ја поддржуваат.
Ако Републиканците ја изгубат контролата врз едната или двете собраниски комори во корист на Демократите, остатокот од претседателскиот мандат на Трамп ризикува да се претвори во борба со горчливи битки за финансирање и истраги.

Во знак дека Белата куќа ја препознава потребата да го смени националниот дискурс, Трамп поголемиот дел од неделата се обидуваше да ги истакне придобивките од неговиот препознатлив даночен закон - од пречекување хонорарец од „Мекдоналдс“ во Овалната сала до посета на Невада и Аризона за да ја нагласи својата економска агенда и да ги мотивира младите гласачи.
„Да бидам искрен, беше малку кич. Знаете, тие ги смислуваат овие луди идеи,“ рече Трамп во четвртокот за доставата на „Дордаш“ во Белата куќа. „Малку е засрамувачки, но ги правиме и победуваме со големи разлики.“

Советниците на Трамп претходно годинава најавија пролет исполнета со домашни политички патувања, но тој план беше ставен на пауза поради војната.

Херкуловски напор

Трамп во различни моменти изјави дека сака трајно да ги прекине нуклеарните амбиции на Иран, да го обезбеди неговиот високо збогатен ураниум, да ја прекине поддршката за терористички групи во регионот, да ги уништи неговите програми за дронови и балистички ракети, да го обезбеди протокот на стоки низ Ормускиот Теснец и да постигне промена на режимот.

Досега, војната делумно донесе некои од тие резултати, а други останаа неисполнети.

Трамп изјави во телефонско интервју во петокот дека Иран се согласил да ја суспендира својата нуклеарна програма на неопределено време, што изгледа како нова концесија што Техеран сè уште не ја потврдил. Во преговорите што пропаднаа пред почетокот на војната и повторно започнаа минатиот викенд во Исламабад, американските официјални лица рекоа дека Иран одбил да го прекине збогатувањето на ураниум.

Работите се комплицираат уште повеќе бидејќи Трамп може да се соочи со огромен притисок, вклучително и од некои десничарски членови на неговата партија, да не го заврши конфликтот без јасен напредок во спречувањето Иран да добие нуклеарна бомба.

Ќе биде потребен херкуловски напор за да се постигне таа цел. Претходниот договор со Иран на поранешниот претседател Барак Обама, кој Трамп го напушти, бараше повеќе од една и пол година преговори. Трамп жестоко ги критикуваше финансиските концесии на Обама во оригиналниот договор за нуклеарната програма на Иран, што значи дека одмрзнати средства, укинување санкции или дозволување на Техеран да наплатува такси за бродови низ Ормуз може да предизвикаат отпор од безбедносните „јастреби“.

Во петокот тој инсистираше дека нема да ослободи никакви средства за Иран. Но рамката на нов договор, благословен од Трамп, може да изгледа слично на оној што го отфрли.

Иако Белата куќа не објави датум или локација за следната рунда формални разговори, „Волстрит џурнал“ објави дека САД веруваат оти тие најверојатно ќе се одржат во понеделник во Пакистан. Трамп рече за „Блумберг“  дека сè уште не одлучил за делегацијата за тие разговори, но размислува да испрати комбинација од потпретседателот Џеј Ди Ванс, специјалниот пратеник Стив Виткоф и неговиот зет Џеред Кушнер; претседателот рече дека лично може да отпатува во Исламабад за да финализира договор.

„Повеќето од главните точки се финализирани. Ќе оди прилично брзо,“ рече Трамп.

Трамп се претстави себеси како трансформациски лидер и го опиша нападот врз Иран како кулминација на конфликт што се градел со децении без акција од неговите претходници. Но за време на војната, тој се движеше од бомбастичен јазик заканувајќи се со крај на персиската цивилизација до изразување оптимизам за мир. Трамп рече за „Еј-би-си њуз“ во петокот дека мисли оти договор е достижен бидејќи сега може да им верува на Иранците.

„Мислам дека им е доста,“ рече тој.

 

На лента за трчање

И покрај неговиот оптимистички, иако нејасен јазик во петокот, претседателот рече дека американската блокада на Ормускиот Теснец ќе остане на сила сè додека не се обезбеди договор со Иран.

„Мислам дека е свесен за потребата да го задржи притисокот додека не добие нешто во рака,“ рече Дејвид Хејл, кој служеше како потсекретар за политички прашања во Стејт департментот за време на првиот мандат на Трамп. Хејл рече дека ќе биде потребен комбиниран воен, политички и економски притисок за САД да успеат.

Зборувајќи со новинарите подоцна во петокот во Аризона, претседателот рече дека преговорите ќе продолжат преку викендот.

„Постои паралела со она што го правевме во минатото,“ рече Ричард Нефју, поранешен официјален претставник на Стејт департментот, сега на Универзитетот Колумбија, осврнувајќи се на раните описи на потенцијален договор. „Ако ова значи дека претседателот едноставно си ги мие рацете, ‘Ја решив нуклеарната проблематика, готово сме,’ тогаш ние сè уште сме на лентата за трчање.“