Избори во Бугарија: Радев, симпатизерот на Москва, во предност

Бугарија денеска одржува осми парламентарни избори од 2021 година, со цел поранешниот претседател Румен Радев конечно да стави крај на годините политички застој.

Радев, кој се спротивставува на санкциите против Русија и на помошта за Украина, во јануари се повлече од претежно церемонијалната функција претседател за да влезе во изборната трка. Партијата на поранешниот генерал од воздухопловството, „Прогресивна Бугарија“, веројатно нема да освои апсолутно мнозинство, оставајќи го зависен од потенцијални партнери за формирање влада.

Главните политички партии во Бугарија постојано не успеваат да се снајдат во вакви ситуации по низата избори, па Радев би можел да избере формирање малцинска влада ако исходот му обезбеди доволно силна група во парламентот од 240 места. Аналитичарите веќе зборуваат за можноста од уште едни избори подоцна во годината.

Најсиромашната земја во Европската Унија беше турната во нестабилност од масовните протести против корупцијата пред шест години, а оттогаш ниту една влада не преживеа цела година. Но, можноста 62-годишниот Радев да го пробие тој застој ќе биде дочекана со загриженост во многу европски престолнини, само една недела откако Унгарија го смени Виктор Орбан, лидерот наклонет кон Кремљ.

Радев изјави дека не е проруски ориентиран. „Имам целосно пробугарски позиции,“ рече тој во петокот. „Имам проевропски позиции.“

Излезните анкети ќе бидат објавени кога гласачките места ќе се затворат во 20 часот по локално време, а резултатите ќе пристигнуваат постепено во текот на ноќта.

Антикорупцискиот глас

Обидувајќи се да капитализира од протестите против корупцијата што ја урнаа претходната влада, Радев вети дека ќе се бори против корупцијата и олигархијата која, според него, ја кочи земјата.

Како лице на таа олигархија, тој постојано го напаѓа поранешниот премиер Бојко Борисов, кој доминира во политичкиот живот на Бугарија во последните две децении, и Делјан Пеевски, поранешен медиумски магнат санкциониран од САД и Велика Британија за корупција.

Bloomberg Mercury

Но, и покрај скандалите, партијата на Борисов изгледа дека ќе заврши втора, додека партијата на Пеевски исто така веројатно ќе влезе во парламентот. Ако двете партии постигнат добар резултат, тоа ќе ги ограничи опциите на Радев.

Природен партнер за Радев би биле Социјалистите, но тие можеби нема да го надминат прагот за да добијат места. Во спротивно, тој гледа кон про-ЕУ алијансата што ја критикуваше за време на кампањата или кон „Преродба“, група националисти наклонети кон Кремљ, кои претходно беа изолирани од другите партии во парламентот.

Коалициски компромиси

Радев повеќепати ја отфрли идејата за владеење со Борисов или Пеевски, а исто така ја нападна и про-ЕУ алијансата која веројатно ќе биде трета. Но тоа е стандардна процедура пред избори. Важно е да се следи дали ќе има омекнување на таа линија откако ќе стане јасна коалициската математика за следниот парламент.

Анкетите за време на кампањата покажаа дека поддржувачите на Радев би преферирале тој да владее со малцинска влада наместо да прави компромиси. Но ако не може сам да формира кабинет, тоа би можело да го принуди на договори.

Според бугарскиот устав, партијата што ќе заврши прва добива прв обид да формира влада. Ако победникот не успее, претседателката Илијана Јотова ќе даде мандат на второрангираната група. Ако и тие не успеат, таа има дискреција да избере трета партија пред да биде принудена да закаже нови избори.

Ако гласачите се вратат

Подготвеноста на Бугарите да учествуваат на избори е во пад уште од раните денови на членството во ЕУ пред речиси две децении, кога излезноста надминуваше 60 отсто. Трендот се забрза во последните години со честите избори. Помалку од 40 отсто од гласачите излегоа на крајот од 2024 година, што помогна да се зајакнат малите анти-естаблишмент партии, како и националистите од „Преродба“.

Влегувањето на Радев се очекува да го промени тој тренд, а анкетите сугерираат дека тој привлекува поддршка од ривали низ политичкиот спектар. Аналитичарите велат дека фаворитот веројатно ќе има корист од повисока излезност, бидејќи успева да убеди дел од оние што долго време не гласале повторно да се ангажираат во политиката.

Bloomberg Mercury

Слободни или фер?

Падот на излезноста го засили ефектот на изборните неправилности, принудувајќи го Уставниот суд да нареди повторно пресметување на резултатите од последните избори.

Дезинформациите за изборите се широко распространети, а минатиот месец привремената влада го активираше Брзиот одговорен систем на ЕУ за координација меѓу онлајн платформи, невладини организации и проверувачи на факти, со цел гласачите да имаат сигурни информации при донесување одлука.

Извештај на Балканската иницијатива за слободни медиуми и бугарската компанија за медиумски мониторинг „Сенсика“ откри дека информативната средина „веќе е манипулирана во големи размери“ и дека про-Радев содржини доминираат на некои социјални мрежи.

Ова би можело да биде вистинскиот „црн лебед“ за викендот.

Радев самиот предупреди за „романска ситуација,“ алудирајќи на изборите во соседна Романија во декември 2024 година, кои беа проследени со обвинувања за руско мешање. Тој ја критикуваше и одлуката на владата да ја вклучи ЕУ, велејќи дека изборите треба да ги одлучат само Бугарите.