САД и Иран разменуваат удари - примирјето под прашалник

 САД и Иран размениле оган во Персискиот Залив денеска  во ново разгорување на насилството што ги вклучи и Обединетите Арапски Емирати, предизвикувајќи повици за обновени удари врз ирански цели и ставајќи под сомнеж судбината на четиринеделното примирје.

Американската војска одбила напади од ирански дронови, ракети и вооружени мали чамци додека овозможувала премин на два трговски бродови под американско знаме низ Ормускиот Теснец, изјави адмирал Бред Купер, шеф на Централната команда на САД, на брифинг во понеделник.

„Собривме седум мали чамци или, како што тие сакаат да ги нарекуваат, ‘брзи’ чамци,“ напиша претседателот Доналд Трамп на Трут сошл, додавајќи дека министерот за одбрана Пит Хегсет ќе одржи прес-конференција во вторник.

Дополнително на тензијата, Емиратите соопштија дека пресретнале ирански крстосувачки ракети и обвинија ирански дрон за голем пожар во пристаништето Фуџајра, при што беа хоспитализирани три лица. Заливската држава издаде неколку предупредувања за ракети до своите жители за првпат откако примирјето меѓу Вашингтон и Техеран започна пред речиси еден месец.

Предупредувањата дојдоа откако танкер во сопственост на државната нафтена компанија „Абу Даби нешенел оил“ беше погоден од ирански дронови во посебен инцидент надвор од Ормускиот Теснец.

Цените на нафтата нагло пораснаа по веста дека Иран го нападнал Фуџајра и дека танкерите повторно се под закана во Ормуз, низ кој пред војната транзитираа околу една петтина од светската нафта и течен природен гас. Брент суровата нафта скокна околу 6 отсто и се тргуваше над 114 долари за барел, додека американската сурова нафта порасна повеќе од 4 отсто и достигна околу 106 долари за барел.

Насилството го потресе примирјето што во голема мера важеше од 8 април.

Тоа исто така предизвика повици САД и сојузникот Израел да ги обноват нападите врз Иран по кампањата што претходно погоди илјадници цели, го уби врховниот лидер на Иран и други високи функционери и го затвори виталниот Ормуски Теснец - предизвикувајќи глобален скок на цените на енергенсите.

Во понеделник, републиканскиот сенатор Линдзи Греам напиша на X дека одлуката на Иран да ги нападне Емиратите и товарните бродови „целосно оправдува голем, силен и краток одговор за нанесување дополнителна штета на иранската воена машина.“

Во објава на социјалните мрежи, поранешниот израелски премиер Нафтали Бенет рече дека нападот на Иран врз Емиратите претставува „објава за обновување на иранската војна против сојузниците на САД и Израел низ регионот.“

Купер од Централната команда повеќепати одби да одговори на прашања дали примирјето е прекршено. Во посебен брифинг во понеделник, американскиот амбасадор во ОН Мајк Волц рече дека ќе „остави на Белата куќа да прогласи прекршувања“ на примирјето.

„Ситуацијата е променлива,“ рече тој.

При најавата за плановите за насочување на заглавените бродови од Персискиот Залив - наречени „Проект Слобода“ - Трамп рече дека некои од бродовите остануваат без храна. Тој додаде дека неколку земји побарале помош од САД за ослободување на нивните бродови.

Насилството повторно го стави во фокус неуспехот на САД и Иран да постигнат договор за подолгорочно решение, без индикации за нови средби меѓу противниците.

Во центарот на спорот е Ормуз, каде Иран го блокираше речиси целокупниот поморски сообраќај. Техеран рече дека ќе го отвори теснецот само откако САД ќе ја укинат морската блокада на иранските пристаништа.

Запрашан за иранските морски мини во Ормуз, Купер рече: „Не е толку обемно“ што САД не би можеле да ја искористат својата „софистицирана технологија за расчистување на патеката.“ Тој додаде дека САД користеле „ниско-забележлива способност“ за тоа, имплицирајќи употреба на подводни дронови.

Војната, која започна на 28 февруари кога САД и Израел почнаа да ја бомбардираат Исламската Република, остави повеќе од 5.500 мртви, повеќето во Иран и Либан.