Трамп наскоро ќе реши за оружјето за Тајван, без да му даде гаранции на Шји

Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека не му дал никаква гаранција на кинескиот претседател Шји Џјинпинг за Тајван и дека наскоро ќе донесе одлука за планираниот договор за продажба на оружје на островот вреден 14 милијарди долари.

„За Тајван тој има многу цврст став, а јас не дадов никаква обврска во ниту една насока“, им рече Трамп на новинарите во претседателскиот авион во петокот. Американскиот претседател додаде дека во „релативно краток рок“ ќе донесе одлука за оружјето, по разговор со лице „што раководи со Тајван“, без да прецизира на кого мисли.

Трамп рече дека тој и Шји „многу разговарале“ за ова прашање и дека кинескиот лидер „не сака да види борба за независност, бидејќи тоа би било многу сериозна конфронтација“.

Трамп исто така изјави дека Шји директно го прашал дали САД би го бранеле Тајван во случај на конфликт.

„Само едно лице го знае тоа, а тоа сум јас“, рече Трамп.

„Му реков дека не зборувам за тоа“, додаде тој.

Долгиот разговор на Трамп со Шји за политиката кон Тајван сам по себе беше извонреден и можен пресврт што би можел да има одек и на меѓународен и на домашен план. САД со децении водат политика на стратешка нејасност околу тоа дали би му помогнале на Тајван доколку биде нападнат од Кина, при што Вашингтон го задржува правото да употреби сила, но никогаш експлицитно не кажува дали навистина би интервенирал. Но, какви било преговори со Шји за трансфер на оружје би биле спротивни на долгогодишната дипломатска практика.

Односите меѓу САД и Тајван од 1982 година се водат според „шесте гаранции“ на претседателот Роналд Реган, кои намерно оставаат нејасен став околу суверенитетот на островот, но експлицитно наведуваат дека САД нема да се консултираат со Кина за продажба на оружје за Тајван и нема да го ревидираат Законот за односи со Тајван, кој го обврзува Вашингтон да му обезбеди одбранбено оружје на островот.

Трамп беше директно прашан дали ризикува да ги поткопа тие гаранции, кои претставуваат двопартиска основа на американската надворешна политика, од страна на новинар во претседателскиот авион. Тој одговори дека 1982 година е „многу одамна“, но повтори дека не му дал никакви гаранции на Шји. Истовремено внесе сомнеж дали ќе ја реализира продажбата на оружје.

„Мислам дека последното нешто што ни треба во моментов е војна на 9.500 милји оддалеченост“, рече Трамп.

Претставник на Тајван не одговори веднаш на барањето за коментар.

Изјавите на Трамп доаѓаат откако кинескиот претседател упати невообичаено директно предупредување дека двете земји би можеле да западнат во конфликт доколку прашањето за Тајван не се менаџира правилно. Тајван, демократски самоуправуван остров што Кина го смета за своја територија, долго време претставува геополитичка точка на тензии меѓу Вашингтон и Пекинг.

Американски претставници веднаш се обидоа да ги намалат впечатоците за нови тензии, при што во американското соопштение од средбата воопшто не беше спомнат Тајван. Двете страни само ги повториле своите долгогодишни ставови за ова прашање и сите добро ја разбираат позицијата на другата страна, изјави висок претставник на администрацијата во четвртокот, одговарајќи на прашање за средбата меѓу Трамп и Шји.

„Американската политика за прашањето на Тајван останува непроменета и денес, како и по средбата што ја имавме тука денес“, изјави американскиот државен секретар Марко Рубио за Ен-би-си во четвртокот, мислејќи на долгогодишната политика на Вашингтон за поддршка на островот без признавање на неговиот суверенитет.

„Таа тема беше отворена, тие секогаш ја отвораат од нивна страна, ние секогаш јасно ја кажуваме нашата позиција и потоа продолжуваме на другите теми. Ние знаеме каков е нивниот став, а мислам дека и тие знаат каков е нашиот“, додаде Рубио.

Додека затворената средба меѓу Трамп и Шји во четвртокот сè уште траеше, Пекинг објави соопштение со изјавите на кинескиот претседател, во кое беше нагласено колку самоуправуваниот остров и понатаму ги оптоварува односите меѓу САД и Кина.

„Прашањето за Тајван е најважното прашање во односите меѓу Кина и САД“, изјави Шји, според државната новинска агенција „Синхуа“.

„Доколку не се менаџира правилно, двете земји ќе се соочат со судир, па дури и конфликти, што ќе ги доведе односите меѓу Кина и САД во многу опасна состојба.“

Кина остро се спротивстави на американскиот пакет оружје за Тајван што е во подготовка и побара од САД официјално да соопштат дека се „противат“ на независноста на островот.

Секој обид на Трамп да ја блокира планираната американска продажба на оружје за Тајпеј во вредност од 14 милијарди долари најверојатно би предизвикал двопартиски отпор во Вашингтон. Доколку Белата куќа сепак го реализира договорот, Трамп ќе се соочи со гневот на Пекинг.

Прашањето најверојатно повторно ќе биде отворено во септември, кога кинескиот лидер треба да ја посети Белата куќа на втората од четирите планирани средби годинава.