САД и Иран заглавени околу повторното отворање на Ормуз, снабдувањето со нафта се затегнува

Иран објави дека транзитот низ критичниот Ормуски Теснец ќе се одвива нормално откако ќе заврши конфликтот со САД и Израел, но страните сè уште не се блиску до надминување на  разликите.

Претседателот Доналд Трамп се врати од дводневен самит со блискиот сојузник на Иран, кинескиот претседател Шји Џј инпинг, каде што двајцата се согласија дека теснецот треба да биде отворен, но не постигнаа очигледен напредок кон таа цел.

Иран покажа мал интерес да го олабави своето влијание врз водниот пат, инсистирајќи дека сака да задржи одреден степен на контрола дури и по завршувањето на војната. Заканите на Иран кон бродовите во Персискиот Залив го доведоа извозот од областа богатата со нафта речиси до застој, што ги зголеми цените на енергентите и му даде значителна предност на Техеран во преговорите со САД.

„Природно, откако ќе се реши сегашната состојба на несигурност, условите за навигација во Ормускиот Теснец ќе се вратат во нормала,“ изјавил иранскиот претседател Масуд Пезешкијан, според полуофицијалната новинска агенција „Мехр“.

Пезешкијан додаде дека Иран ќе спроведе ефикасни и професионални механизми за надзор и контрола во рамките на меѓународното право, без да навлегува во детали, и нагласи дека Иран останува посветен на дипломатско решение на конфликтот.

Кинескиот министер за надворешни работи Ванг Ји во петокот изјави дека теснецот треба да се отвори за пловидба што е можно поскоро, според државната агенција „Синхуа“. Како одговор на иранското нарушување на движењето на бродовите, САД воведоа блокада на извозот на иранска нафта, во обид да ја прекинат економската линија на живот на Исламската Република и да ги натераат нејзините власти да се согласат на условите на САД за мировен договор.

Изјавата од Кина дојде во момент кога двете најголеми економии во светот се обидуваа да ги нагласат точките на согласност за конфликтот на Блискиот Исток за време на средбите меѓу Трамп и Шји Џјинпинг оваа недела - иако суштински се на спротивни страни затоа што Кина постојано ја критикува американско-израелската офанзива врз нејзиниот ирански сојузник.

На враќање од Кина, Трамп им рече на новинарите дека разговарал со Шји за можноста за укинување на санкциите кон кинеските нафтени компании што купуваат иранска сурова нафта. Министерството за финансии ги засили тие казни во последните недели, додека САД се обидуваат да извршат притисок врз Техеран во преговорите. Пекинг им нареди на своите компании да ги игнорираат санкциите.

„Ќе донесам одлука во наредните неколку дена,“ изјави Трамп кога беше прашан дали би размислил за укинување на санкциите. „Разговаравме за тоа.“

Трамп рече дека три кинески танкери кои оваа недела поминале низ Ормускиот Теснец натоварени со иранска нафта го направиле тоа затоа што САД го дозволиле. Иранската државна телевизија претходно објави дека повеќе од 30 бродови добиле дозвола за премин низ теснецот од средата навечер, цитирајќи официјален извор од морнарицата на Исламската револуционерна гарда.

Белата куќа се соочува со дилема: како повторно да го отвори теснецот, да ги намали глобалните цени на енергијата и да го заврши сè понепопуларниот конфликт што предизвика најголемо нарушување на снабдувањето со нафта во историјата пред меѓуизборите во ноември.

Физичките пазари на сурова нафта повторно се зацврстија во последните денови, потсетувајќи на пошироката ограниченост на снабдувањето што ја погодува глобалната нафтена индустрија.

Цената на брент суровата нафта скокна за околу 50 отсто од почетокот на војната, при што трговците стравуваат од нова ескалација на непријателствата меѓу САД и Иран, откако посетата на Трамп во Кина не донесе конкретен напредок во планот за повторно отворање на ОрмускиотТеснец.

Министерот за внатрешни работи на Пакистан, Мохсин Наќви, пристигна во Техеран во саботата, каде што се сретна со својот ирански колега. Двајцата разговараа за билатералните односи и можностите за обновување на мировните преговори меѓу САД и Иран, во кои Пакистан е главен посредник, според полуофицијалната новинска агенција „Тасним“.

Умереното закрепнување на движењето на бродови забележано претходно оваа недела избледе, бидејќи сопствениците останаа претпазливи.

Единствената реална перспектива за краткорочен договор изгледа ќе биде одложување на разговорите за залихите на збогатен ураниум на Техеран, при што двете страни предлагаат тоа прашање да се решава подоцна - и покрај тоа што Трамп ја наведува иранската нуклеарна програма како главна причина за војната.

Иран рече дека „дошол до заклучок со Американците“ да ја одложат темата до подоцнежните фази на преговорите, нарекувајќи ја „многу комплицирана,“ изјави министерот за надворешни работи Абас Арагчи на прес-конференција во Индија во петокот.

Трамп исто така изјави дека е подготвен да испрати американски сили за да го отстранат иранскиот ураниум „во вистинско време,“ иако претходно во друго интервју  предложи дека таквата мисија е „повеќе за односи со јавноста отколку за нешто друго.“

Иранскиот збогатен ураниум, кој се наоѓа на непозната локација од американско-израелската бомбашка кампања во јуни минатата година, останува една од многуте пречки за мировен договор.