Владимир Путин во вторник треба да отпатува во Пекинг на разговори со претседателот Шји Џјинпинг, во рамки на неговата прва странска посета годинава, при што војната со Иран отвора можност Русија дополнително да ги продлабочи енергетските врски со Кина.
Русија се надева дека турбуленциите на енергетските пазари поради конфликтот на Блискиот Исток ќе придонесат Кина да биде пофлексибилна во преговорите за цената на гасот за планираниот проект за гасоводот „Силата на Сибир 2“ (Power of Siberia 2), според лица блиски до владата. Кинеските власти покажале интерес за забрзување на разговорите, иако засега нема конкретен напредок, изјавил руски функционер.
Проектот за гасоводот „е на агендата и сме подготвени сериозно да разговараме за него“, им изјави во понеделникот на новинарите помошникот за надворешна политика во Кремљ, Јуриј Ушаков. „Верувам дека лидерите многу детално ќе разговараат за ова прашање.“
Сепак, напредокот за каков било договор зависи од Шји и засега има малку знаци дека Русија лесно ќе постигне согласност.
Според Ушаков, Путин и Шји треба да разговараат во среда, а вечерта ќе пијат чај за да ги продолжат дискусиите. Во руската делегација се петмина вицепремиери, осум министри и гувернерката на централната банка Елвира Набиулина, како и директори на државни корпорации и големи компании.
Со економија што е под сè поголем притисок, Русија силно се потпира на трговијата со Кина за да го ублажи влијанието од западните санкции поради целосната инвазија врз Украина, која влегува во петтата година. Војната на американскиот претседател Доналд Трамп со Иран може да ѝ даде можност на Москва повторно да го избалансира односот, додека Пекинг бара поголема енергетска сигурност по нарушувањата предизвикани од затворањето на Ормускиот теснец.
Конфликтот на Блискиот Исток „ги зајакнува односите меѓу Русија и Кина бидејќи ја потврдува улогата на Русија како клучен снабдувач на суровини за Кина“, изјави Василиј Кашин, експерт за Кина на Високата школа за економија во Москва. „Се очекува претстојната посета на Путин да ја одрази оваа нова геополитичка реалност, со зголемен кинески интерес за руската логистика и енергетска соработка.“
Новиот гасовод би ги зајакнал врските меѓу Русија и Кина
Bloomberg
„Гаспром“ („Gazprom“) понудил многу конкурентни услови за цената на гасот за гасоводот „Силата на Сибир 2“, кој треба да се протега од Сибир до Кина преку Монголија, но кинеската страна не покажала подготвеност да го придвижи проектот, според лице блиско до руската државна енергетска компанија. Целта и натаму е до септември да се постигне договор за цената на гасот, изјавило лицето, кое побарало да не биде именувано бидејќи станува збор за доверлива тема.
Прес-службата на „Гаспром“ не одговорила на барањето за коментар.
Кина во март, по почетокот на војната со Иран, соопшти дека има цел да постигне напредок за рускиот гасовод во рамки на својот петгодишен план. Кон крајот на април, извршниот директор на „Гаспром“, Алексеј Милер, и претседателот на „ЧНПК“ (China National Petroleum Corporation), Даи Хоулианг, се сретнале во Пекинг и разговарале за „развојот на стратешкото партнерство“.
Путин на 9 мај изјави дека „практично сите клучни прашања“ за соработката во областа на гасот и нафтата биле договорени со Кина. „Ако успееме да ги финализираме и да го доведеме процесот до крај за време на посетата, ќе бидам многу задоволен“, рече тој.
Иако транспортните коридори преку Русија долго време се тема на билатералните разговори, Москва сега гледа поголем интерес од кинеските власти за проширување на копнените транзитни рути и рутата преку Арктикот, односно Северниот морски пат, според лица запознаени со разговорите.
„Војната со Иран покажува дека безбедноста на традиционалните рути и стратешките тесни грла повеќе не може да се зема здраво за готово“, изјави Ванг Јивеи, поранешен кинески дипломат и директор на Институтот за меѓународни односи при Универзитетот Ренмин. „Тоа ја принудува Кина да развива алтернативни рути и поактивно да се заштитува од ризиците.“
Формално организирана по повод 25-годишнината од договорот за пријателство и соработка меѓу Русија и Кина, посетата на Путин следува по самитот меѓу Шји и Трамп минатата недела и му дава можност на рускиот претседател да дознае повеќе детали од тие разговори, според Кремљ.
За Шји, ова е вторпат годинава да има последователна дипломатија со Трамп и Путин. Тој одделно разговараше со американскиот претседател и со Путин во телефонски разговори во рок од неколку часа на почетокот на февруари.
Путин и Шји последен пат се сретнаа во септември, кога кинескиот претседател беше домаќин на безбедносна конференција, по што следуваше воена парада во Пекинг по повод годишнината од крајот на Втората светска војна во Азија.
САД повремено се обидуваа да ја оттурнат Русија од партнерството со Кина како дел од поширока геополитичка стратегија поврзана со војната во Украина и можната конфронтација со Пекинг околу Тајван. Но Путин има малку причини да се дистанцира од Шји, иако дел од функционерите во Кремљ стануваат сè понервозни поради економската и дипломатската зависност на Русија од Кина.
Трговската размена меѓу Кина и Русија достигна 228 милијарди долари во 2025 година, што е пад од 6,9 отсто во однос на претходната година, според податоци на кинеската царина. Путин во разговорот со Шји призна дека има намалување, но рече дека билатералната трговија три години по ред останала „значително над“ 200 милијарди долари.
Откако продажбата на руски гас на европските пазари во голема мера беше прекината поради војната во Украина, Русија го зголеми извозот кон Азија. Москва очекува во наредните години да продава природен гас на Кина по цена што е за околу една третина пониска од онаа што ја плаќаше Европа, при што годишниот извоз кон исток би достигнал 52,5 милијарди кубни метри во 2029 година.
Русија моментално увезува повеќе од 90 отсто од санкционираната технологија преку Кина, наспроти околу 80 отсто минатата година, според европски функционери кои побарале анонимност бидејќи станува збор за доверливи проценки.
Иако Пекинг ја гледа Москва како корисен партнер во слабеењето на американската доминација и промовирањето на таканаречениот мултиполарен светски поредок, Кина очигледно е решена да не биде премногу тесно поврзана со ризиците од војната на Путин во Украина, особено додека се обидува глобално да се претстави како сила на стабилност.
Токму тој баланс ги објаснува очигледните противречности во позицијата на Кина. Пекинг одби да ја осуди руската инвазија, иако кинеските функционери и натаму повикуваат на почитување на суверенитетот, територијалниот интегритет и авторитетот на Обединетите нации — формулации што тешко се вклопуваат со територијалните барања на Москва во Украина.
Кина сака да избегне да биде сметана за одговорна за користење на своите врски со Москва за завршување на војната. Сепак, Пекинг се обидува да ги зачува односите со Русија.
Во уреднички коментар објавен во понеделникот, весникот „Пиплс дејли“, главното гласило на Комунистичката партија на Кина, наведе дека меѓународните турбуленции значат дека двете страни треба „да ја зајакнат стратешката координација и сеопфатната соработка“.
Весникот ги издвојува вселенските истражувања, енергетиката, науката и технологијата, земјоделството, ВИ, зелените иницијативи и биотехнологијата како области за можна соработка.
„Интересот на Кина за Русија се темели на стратешка предност, бидејќи Москва нуди енергетска сигурност, пристап до критични ресурси и влез кон Арктикот“, изјави Вита Спивак, консултант во британската геостратешка советодавна компанија „Гејтхаус“ (Gatehouse). „Но, секако, на Русија ѝ е потребна Кина многу повеќе отколку обратно.“
.webp){kind=icon}
