САД и Иран пред договор за продолжување на примирјето за 60 дена

САД и Иран постигнаа привремен договор за продолжување на примирјето за 60 дена и започнување нови разговори за нуклеарната програма на Техеран што ја зголемува надежта дека тримесечниот конфликт може да се приближува кон решение, велат анонимни извори.

Потпретседателот Џеј Ди Венс им рече на новинарите во четврток дека САД и Иран „се враќаат напред-назад околу неколку јазични точки,“ вклучително и прашања поврзани со нуклеарните капацитети на Техеран. Тој додаде дека Иран изгледа преговара со добра волја и дека се прави напредок.

Полуофицијалната иранска новинска агенција „Тасним“ објави на X дека текстот на можниот меморандум за разбирање меѓу САД и Иран сè уште не е финализиран, повикувајќи се на неименуван извор.

Американскиот министер за финансии Скот Бесент одби да каже дали е постигнат привремен договор, додавајќи само дека преговорите продолжуваат. Тој повтори дека трите „црвени линии“ на Трамп - повторно отворање на Ормускиот Теснец, предавање на високо збогатениот ураниум од страна на Иран и крај на неговата нуклеарна програма - остануваат предуслови за било каков договор.

САД и Иран имаат кревко примирје од почетокот на април, кое беше прекинувано со изолирани воени удари.

Фада-Хосеин Малек, ирански пратеник и член на парламентарната комисија за национална безбедност, изјави дека преговорите меѓу САД и Иран покажале „значителен напредок,“ според полуофицијалната иранска студентска новинска агенција (ИСНА).

САД сè уште треба да одлучат дали ќе ги прифатат неколкуте ирански услови, пренесе ИСНА, без да даде детали.

Индексот MSCI All Country World, најшироката мерка за глобални акции, порасна за 0,3 отсто на рекордно високо ниво, бидејќи намалувањето на тензиите ги зголеми очекувањата за пониски цени на нафтата и посилен економски раст. Брент суровата нафта падна за 0,6 отсто на околу 93,10 долари за барел.

Меморандумот за разбирање меѓу САД и Иран би гарантирал дека транспортот низ Ормускиот теснец останува непречен, извести „Аксиос“. Според извештајот, Иран би морал да ги отстрани сите мини од теснецот во рок од 30 дена.

Бесент исто така рече дека Оман нема планови да воведе такси за пратки низ теснецот, додавајќи дека добил уверување од амбасадорот на Оман.

Претходно имаше серија ноќни судири меѓу САД и Иран, при што двете страни ја обвинија другата за прекршување на примирјето.

Американските сили собориле четири ирански дронови испукани кон трговски брод и погодиле единица за лансирање близу Ормускиот Теснец, според американско  официјално лице, кој рече дека ударите биле одбранбени и примирјето останува на сила. Иран ја нападнал американската база од која потекнал нападот, објави државната „Прес ТВ“ на X.

САД и Кувајт рекоа дека заливската држава пресретнала балистичка ракета испукана од Техеран.

Ефективното затворање на Ормускиот Теснец од почетокот на војната кон крајот на февруари задуши околу една петина од светските резерви на нафта и течен природен гас, што доведе до скок на цените и зголемување на инфлацијата.

Американското Министерство за финансии соопшти дека презело мерки против Иранската управа за Ормускиот Теснец, обвинувајќи ја дека започнала нов обид „да ја монетизира својата кампања на државно спонзориран терор преку изнудување од бродови што транзитираат низ теснецот.“

Иран ја проширил својата тврда јурисдикција и поставил нови правила за бродови што сакаат да транзитираат низ теснецот. Тоа подразбира морнарите да се справуваат со новата иранска агенција и понекогаш да добиваат барања за плаќање до 2 милиони долари за безбеден премин.

Корпусот на исламската револуционерна гарда соопшти дека 26 трговски бродови и танкери за нафта транзитирале низ теснецот во последните 24 часа по добивање дозвола, пренесе „Тасним“ во четврток, цитирајќи изјава на ИРГЦ.

Само два брода биле забележани како транзитираат во Персискиот залив, додека кинески танкер со гориво очигледно застанал на половина пат од своето патување, според податоците за следење на бродови собрани од „Блумберг“.

Американскиот претседател воспостави сопствена блокада на иранските пристаништа и ги повика сојузници да помогнат во напорите за отворање на теснецот за да можат трговските бродови повторно безбедно да поминуваат. Тој исто така се закани дека ќе продолжи со големи воздушни напади врз Иран - сè со мал успех.

Трамп се наоѓа меѓу иранските барања за финансиска помош и крај на нападите, притисокот од републиканците  да не се прави компромис и неговата сопствена мината критика на слични договори. Освен нуклеарната програма на Техеран, преговарачите сè уште треба да одлучат колку од замрзнатите 24 милијарди долари на Иран ќе бидат ослободени и колку брзо.