Столтенберг: Во моментов е потешко да се раководи со НАТО

Поранешниот шеф на НАТО, Јенс Столтенберг, рече дека тензиите меѓу САД и европските сојузници во НАТО се „потешки за управување“ сега отколку кога ја напушти алијансата во 2024 година.

„Не сум повеќе оптимист сега отколку пред две години, напротив, работите се движат во уште полоша насока,“ изјави Столтенберг во интервју во Осло. „Сè уште верувам дека задачата е да се обидеме да ги задржиме Северна Америка и Европа заедно, но постојат граници за тоа што треба да прифатиме.“ Тој рече дека е „неприфатливо“ САД да ѝ се закануваат на Данска, алудирајќи на амбицијата на претседателот Доналд Трамп да го преземе Гренланд.

Столтенберг, кој двапати бил премиер на Норвешка, го водеше НАТО како генерален секретар од 2014 до 2024 година, со неколку продолжувања на неговиот мандат. Безбедносниот пејзаж на Европа се смени за време на неговото раководење, прво со анексијата на Крим и инвазијата на источна Украина од страна на рускиот претседател Владимир Путин, а потоа со целосниот напад врз Киев. Од 2022 година, Столтенберг го менаџираше најголемото воено засилување на НАТО од Студената војна и успеа да ги убеди членките да ги примат Финска и Шведска во алијансата.

Од избувнувањето на војната на САД против Иран во февруари, претседателот Доналд Трамп ги критикуваше сојузниците за тоа што не ја поддржале Америка и напорите за повторно отворање на Ормускиот Теснец. Европските лидери, кои не беа консултирани од Трамп пред да го започне конфликтот, во голема мера одбија да поддржат офанзивна војна. Тоа го поттикна Трамп да ја нарече одбранбената алијанса „тигар од хартија,“ доведувајќи ја во прашање нејзината релевантност и подготвеноста на сојузниците да ги сносат трошоците за колективна безбедност.

Во последните недели, Трамп дополнително ја вознемири Европа со ненадејни и контрадикторни изјави за повлекување на трупи. Американскиот секретар за одбрана, Пит Хегсет, даде уште пожестоки коментари за европските сојузници на форумот за одбрана во Сингапур за време на викендот. Германскиот канцелар Фридрих Мерц планира да биде домаќин на европските лидери подоцна овој месец со цел да изготват план за смирување на односите со Трамп на самитот на НАТО во јули, според лица запознаени со прашањето.

Данска и Гренланд во јануари започнаа разговори со САД за арктичката безбедност и улогата на Вашингтон во нејзината иднина, и тие разговори продолжуваат. Повторените повици на Трамп да ја преземе полуавтономната данска територија Гренланд предизвикаа загриженост кај 56.000 жители на островот, како и во Данска, која е близок сојузник на САД уште од Втората светска војна.