САД го нападнаа Иран по соборување на американски хеликоптер, нов тест за мировните преговори

Американските сили извршија напади врз Иран неколку часа откако претседателот Доналд Трамп го обвини Техеран за соборување на американски воен хеликоптер покрај брегот на Оман.

Централната команда на САД соопшти дека нејзините сили „ги нападнале иранските воздушни одбранбени станици, станици за контрола на копно и радарски места за надзор во близина на Ормускиот Теснец со прецизна муниција“ од борбени авиони, додавајќи дека операцијата е завршена. Иранската новинска агенција Мехр објави дека неколку експлозии се слушнале на островот Кешм, во регионот Бандар Абас во јужен Иран, како и по должината на јужниот брег.

Центком ја опиша операцијата како „пропорционален одговор на неодамнешните напади врз американските сили и меѓународните комерцијални бродови што транзитираат низ регионалните води“.

Епизодата ја истакнува кревкоста на прекинот на огнот што стапи на сила на почетокот на април и се заканува на мировниот договор за кој Трамп со недели изјавува дека е близу до завршување. Калибрираниот јазик сугерираше дека Вашингтон се стреми да ја ограничи конфронтацијата, наместо да продолжи со целосни непријателства.

Заедничката воена команда на Иран соопшти дека таргетирала „неколку американски бази во регионот“. Корпусот на Исламската револуционерна гарда соопшти дека започнал напад со беспилотно летало насочен кон Петтата флота на САД во Бахреин рано во среда, објави државната „ИРИб њјуз“ (IRIB News), додека „Фарс“ и иранската државна телевизија соопштија дека земјата, исто така, нападнала американски воени објекти во Јордан и Кувајт.

Министерот за надворешни работи на Иран, Абас Арагчи, изјави во објава на X дека земјата „нема да остави ниту еден напад или закана неодговорен“. Во меѓувреме, Центком соопшти дека американските сили „остануваат будни и во позиција за да се одбранат од неоправдана иранска агресија“.

Репортерот на Еј-Би-Си њјуз (ABC News), Џонатан Карл, изјави дека разговарал по телефон со Трамп кога биле објавени нападите и дека претседателот ги опишал како одговор на нападот врз хеликоптерот. „Верувам дека одговорот треба да биде многу силен, многу моќен, и тоа е ова“, рекол Трамп, според Карл.

Иранската државна агенција „ИРИБ“ соопшти дека два резервоари за складирање вода во Сирик, во покраината Хормозган, биле погодени, со што се прекинало снабдувањето со вода за пиење.

Двајцата пилоти во хеликоптерот „Апачи“ биле спасени кога нивниот авион бил погоден додека патролирале над Ормускиот Теснец. Американски функционер, кој побарал да не биде именуван бидејќи истрагата е во тек, рекол дека првичните индикации покажуваат дека хеликоптерот се урнал по удар од дрон „Шахед“ и дека Централната комисија проценува дали тоа било намерно.

Иран не признал дека го соборил хеликоптерот, иако министерот за надворешни работи Арагчи во изјава изјавил дека „странските сили во близина на нашата територија се во постојан ризик поради сопствените човечки грешки, обични несреќи или потенцијално да бидат фатени во вкрстен оган“.

Нафтата се искачи со зголемувањето на тензиите. Цената на суровата нафта Брент порасна за дури 1,3 проценти, тргувајќи се близу 93 долари за барел. Пазарите останаа релативно стабилни, а фјучерсите на американскиот берзански индекс се тргуваа за 0,3 проценти пониско.

Трамп постојано тврди дека е блиску до постигнување договор за решавање на конфликтот, дури и кога обновената ескалација на борбите меѓу Израел и Иран предизвика стравувања дека конфликтот повторно ескалира. Во понеделникот, Иран и Израел се согласија да ги прекинат нападите еден врз друг по разгорувањето на тензиите во кои двете страни лансираа бранови балистички ракети.

Напорите за медијација меѓу САД и Иран остануваат интензивни, при што посредниците предводени од Пакистан продолжуваат со разговорите со двете страни, а разговорите се очекува да продолжат оваа недела, според луѓе запознаени со ова прашање.

Дипломатскиот пристап на Трамп го загрижува Израел, кој не е дел од преговорите и е загрижен дека договорот може да му даде на Иран средства да претставува закана во иднина.

„Треба да се осигураме дека Иран ќе излезе од оваа конфронтација неспособен да ги реконструира сопствените капацитети, како и оние на неговите посредници“, рече Орит Строк, член на израелскиот кабинет за безбедност, осврнувајќи се на групи како Хамас во Газа и либанскиот Хезболах. Во интервју за израелското воено радио, таа изрази надеж дека Техеран нема да обезбеди неочекувана добивка од олеснувањето на санкциите.

Премиерот Бенјамин Нетанјаху во телевизиска изјава изјави дека Израел засега ќе го задржи огнот врз Иран, но ќе одговори доколку повторно биде нападнат. Сепак, Израел сигнализираше дека ќе продолжи со притисокот врз Хезболах, поддржан од Иран, во Либан, предупредувајќи ги жителите на Тир да се евакуираат пред можна операција и посочувајќи дека нападите би можеле да продолжат.

Иран, исто така, објави крај на своите воени операции против Израел. Но, неговата централна воена команда предупреди дека доколку Израел продолжи да напаѓа, вклучително и во јужен Либан, „ќе бидат на пат многу поостри и поразорни акции од претходно“, објави полуофицијалната новинска агенција „Фарс“, цитирајќи соопштение.

Кувајт понуди да ја продаде својата сурова нафта на рафинериите во Азија за прв пат од почетокот на војната, додавајќи ги знаците дека протокот на енергија и превоз низ Персискиот Залив постепено се обновува и покрај заканите на Техеран за сообраќај низ Ормускиот Теснец. Комерцијалните бродови почнаа да се враќаат на водниот пат, иако некои продолжуваат да пловат со исклучени транспондери.

Нудејќи уште еден потенцијален фронт на ескалација, Хутите во Јемен, поддржани од Иран, изјавија дека започнале ракетен напад врз Израел и дека ќе воведат „целосна и тотална забрана за поморска пловидба за израелскиот непријател во Црвеното Море“, според соопштението на нивниот Телеграм канал во понеделникот.

- Со помош од Девика Кришна Кумар, Елтаф Најафизада, Џон Харни, Дерек Волбанк, Ентони Капачо и Мегашјам Мали