Несогласувања меѓу сојузниците во пресрет на самитот на НАТО

Членките на НАТО се борат да се обединат околу заедничка изјава за нивниот самит следната недела поради несогласувања околу проектите за проширување на цевководите за гориво на алијансата до источна Европа и времетраењето на финансиската поддршка за Украина.

Разговорите меѓу дипломатите продолжија над предвиденото време во последните денови откако сојузниците првично се чинеше дека имаат договор за краток текст што лидерите би го одобриле по состанокот во Анкара на 7-8 јули, според луѓе запознаени со ова прашање.

Тензиите повторно се појавија додека сојузниците се подготвуваат за напната средба во главниот град на Турција со американскиот претседател Доналд Трамп, кој редовно се жали дека сојузниците на НАТО не трошат доволно за одбрана и го намалува американското воено присуство во Европа.

За време на разговорите, Полска побарала од алијансата да го финансира проширувањето кон исток на мрежата на цефководи на НАТО од Студената војна, која ги поврзува воените објекти во Западна Европа, рекоа изворите, зборувајќи анонимно бидејќи дискусиите се приватни.

Варшава има поддршка од други источноевропски земји, кои се надеваа дека прашањето ќе биде решено на минатогодишниот самит во Хаг, рекоа тие.

Турција, исто така, се натпреварува за внимание и финансирање за сопствените планови за проширување на цефководите како дел од реконструкцијата на инфраструктурата на НАТО од 28 милијарди долари за подобрување на безбедноста на горивото на алијансата.

Одделно, Италија се обиде да го ублажи ветувањето во соопштението да ѝ даде воена помош на Украина до крајот на следната година, рекоа изворите. Рим тврдеше дека временската референца би ја прејудицирала на можноста за договорно решение за војната да се случи порано, рекоа тие.

Во нацрт-изјавата се вели дека сојузниците ќе ѝ понудат на Украина 70 милијарди евра (80 милијарди долари) во 2026 и 2027 година, рекоа изворите. Бројката не вклучува никакви нови обврски, туку го претставува претходниот годишен залог на НАТО од 40 милијарди евра плус 30 милијарди евра секоја година од заем од Европската Унија.

Специфичното споменување на помошта би било промена од минатогодишната изјава, во која не се споменуваше финансиска помош за Украина.

Италија инсистираше да се укине референцата за 2027 година, велат луѓето, наведувајќи ја зголемената дипломатија со Москва како пример за тоа како таков текст би ја попречил можноста за преговори. Сепак, луѓе запознаени со размислувањето на италијанската влада велат дека Рим веројатно нема да го наруши консензусот за ова прашање, дури и ако Полска успее во својот притисок за повторно отворање на разговорите. Тие нагласија дека помошта за Украина не е доведена во прашање.

Портпаролите на постојното претставништво на Полска во НАТО и на италијанската влада одбија да коментираат.

Ставот на САД за Украина омекна во последните месеци. Трамп упати претпазливи пофалби за претседателот Володимир Зеленски и потпиша ветување од Групата седум земји да ја поддржат Украина и да извршат поголем притисок врз Русија.

Се очекува во изјавата од самитот во Анкара да се спомене и важноста од одржување на слободата на пловидба низ Ормускиот Теснец и за тоа Иран да не се здобие со нуклеарно оружје. Се очекува Русија да биде спомената како долгорочна закана за евроатлантската безбедност, во согласност со минатогодишната изјава.

Во меѓувреме, заменик-врховниот командант на сојузничките сили за Европа, сер Џон Стрингер во интервју изјави дека европските сојузници во НАТО во најголем дел ги заменија средствата што САД ги намалија од своите планови за спасување во случај на војна во Европа.

Стрингер го даде ова уверение за телевизијата Блумберг пред самитот на алијансата во Анкара следната недела, на кој сојузниците ќе се обидат да ги ублажат неодамнешните најави на САД дека се оддалечуваат од континентот.

„Европските сојузници дефинитивно се засилија во однос на надоместувањето на  промените на американските сили во Европа“, рече Стрингер, додавајќи дека тоа е демонстрација на „посилна Европа во посилно НАТО“.

САД неодамна објавија масовни намалувања на силите што ќе ги испратат во Европа во случај на војна или криза, што ја поттикна воената команда на Организацијата на Северноатлантскиот договор да побара од европските земји да ги објават силите што сè уште не ги посветиле на

Стрингер, поранешен пилот на борбени авиони на Кралските воздухопловни сили, рече дека во категориите во кои Европа не може да обезбеди еквивалентни сили, тие ќе се обидат да го усогласат ефектот со различни средства.

Делењето и префрлањето на товарот „сега се прави на разумен, пропорционален начин, апсолутно водено од воена логика“, рече тој, нагласувајќи ја подготвеноста на европските сојузници за промената на приоритетите и обврските на САД.

Потребата за ребалансирање е фактор со години и Европејците се засилија, рече тој.

 

Реториката на Трамп кон НАТО по неговото враќање во Белата куќа ги вознемири сојузниците и предизвика преиспитување на трошоците за одбрана во Европа.

Министерот за одбрана на САД, Пит Хегсет, ги шокираше сојузниците во седиштето на НАТО во јуни објавувајќи шестмесечен преглед на американските сили во Европа, сигнал дека може да претстојат уште намалувања.

„Во воздушната и поморската област, Европејците можат и веќе се засилиле“, па дури и отишле над 100 проценти, рече полковник Мартин Л. О’Донел, портпарол на воената команда на НАТО. Во одредени случаи, европските сојузници имаат ист комплет или подобра опрема од американскиот инвентар, додаде тој, наведувајќи го примерот на еден тип борбен авион Ф-16 што треба да го прими Бугарија.

Стрингер беше назначен за втор командант на НАТО за операции во Европа оваа година, додека алијансата се справува со војната во Украина на своите граници и сè поизолационистичките САД.

Запрашан за неодамнешната оставка на британскиот министер за одбрана Џон Хили поради, како што рече, несоодветното трошење од страна на Велика Британија, Стрингер рече дека сите „сите нации, сите 32 се согласија дека ќе достигнат 3,5 проценти до 2035 година и ќе имаат кредибилен пат за да стигнат таму“.

„Никој не добива можност да се откаже од тоа“, рече тој, осврнувајќи се на целта на НАТО владите да трошат најмалку 3,5 проценти од бруто домашниот производ за основна одбрана. „Тоа е она за што се согласивме и тоа очигледно ја вклучува и Велика Британија“.

Областите на инвестиции објавени од Велика Британија во последните недели се „апсолутно усогласени со тоа каде НАТО гледа дека нашите сили треба да одат за да можат да бидат кредибилни во одвраќањето и одбраната на милијардата луѓе под чадорот на НАТО“, рече тој.

„НАТО ќе очекува сите нации, вклучително и Велика Британија, да живеат според своите обврски“, рече тој.

- Со помош на Лизи Бурден