Трамп оди на самитот на НАТО за да се сретне со Зеленски и да се соочи со сојузниците

Претседателот Доналд Трамп ќе се сретне со украинскиот претседател Володимир Зеленски на самитот на НАТО во Турција во среда, кој ќе биде исполнет со тензии околу ставовите на американскиот лидер за Гренланд, европската одбранбена потрошувачка и војната со Иран. Трамп пристигнува во Турција во вторник, каде што ќе се сретне со претседателот Реџеп Таип Ердоган пред самитот со целата одбранбена алијанса следниот ден, изјави портпаролката на Белата куќа Ана Кели.

Трамп, кој имаше променливи односи со Зеленски, како претседателски кандидат вети дека ќе ја заврши војната на Русија против Украина за еден ден откако ќе се врати на функцијата. Тој е фрустриран од неможноста тоа да го постигне.

Европските лидери, кои Трамп ги критикуваше за млаката поддршка на неговата војна со Иран, повикаа на нови американски и европски напори за поддршка на мировни преговори меѓу Русија и Украина. Белата куќа со месеци е зафатена со конфликтот во Иран, оставајќи ги разговорите, посредувани од САД, меѓу Киев и Москва во застој.

Трамп разговараше со рускиот претседател Владимир Путин во саботата за Украина и претстојниот самит, изјави советникот за надворешна политика на Кремљ Јури Ушаков.

Украина сè повеќе таргетира објекти длабоко во Русија со дронови и ракети со долг дострел, покажувајќи сила против многу поголемиот противник, но американски официјален претставник изјави во неделата дека администрацијата сè уште го гледа конфликтот како таков во кој ниту една страна не постигнува значителен напредок. Трамп ќе разговара со Зеленски за обидите да се стави крај на војната, изјави официјалниот претставник, кој зборуваше анонимно на конференциски повик со новинарите.

Односите меѓу Вашингтон и НАТО - ретко топли под водство на Трамп - се влошија откако САД и Израел ја започнаа војната против Иран на 28 февруари. Конфликтот предизвика глобална енергетска криза, со затворањето на Ормускиот Теснец што ги стопираше испораките на нафта и гас. Американските сојузници, кои не беа консултирани пред нападите, се соочија со последиците.

Трамп жестоко реагираше на неколку членки на НАТО кои одбија да дозволат САД да користат воени бази за раните напади и за тоа што не помогнаа во повторното отворање на теснецот. Претседателот исто така ги критикуваше партнерите за тоа што не ја зголемија одбранбената потрошувачка на 5 проценти од БДП и постојано поставуваше прашања дали САД добиваат доволно од своите сојузници.

„Претседателот Трамп очекува сите сојузници веднаш да се активираат и не само да тргнат по одржлив пат кон 5 проценти, туку да стигнат до 5 проценти што е можно побрзо,“ изјави американскиот амбасадор во НАТО Мет Витакер, нарекувајќи го зголемувањето на европската одбранбена потрошувачка „навистина клучно“.

САД ги вознемирија сојузниците во последниве месеци со променливи најави за повлекување на војници и ресурси од Европа. САД најавија дека ќе повлечат 5.000 војници од континентот и ќе ги намалат воените средства што Вашингтон би ги обезбедил во случај на криза.

Претседателот исто така ги налути европските земји со својата цел да го преземе Гренланд, кој е дел од НАТО-сојузникот Данска. Американски официјален претставник изјави дека Трамп сè уште сака да ја стекне територијата, но разгледува други опции поради европското противење на планот.

Кон крајот на минатиот месец, генералниот секретар на НАТО Марк Руте се обиде да ги смири тензиите за време на посетата на Вашингтон. Руте силно ја бранеше алијансата, го пофали Трамп за тоа што ги поттикна земјите да ја зголемат одбранбената потрошувачка и инсистираше дека европските сојузници стојат рамо до рамо со Вашингтон.

Американскиот претседател, кој има топли односи со Руте, од своја страна изгледаше главно незасегнат, повторувајќи во еден момент дека сојузниците не се таму за САД. Руте, кој еднаш го нарече Трамп „татко на НАТО“, се соочи со сопствени критики во Европа од оние кои велат дека неговиот пристап бил премногу попустлив кон американскиот претседател.

Пред самитот на Групата на седумте лидери минатиот месец, високи претставници на администрацијата изјавија дека САД се задоволни со дел од пренесувањето на одбранбените обврски на европските земји и бараат уште повеќе.

Стравувањата дека Русија ќе ја прошири својата војна надвор од Украина во други делови на Европа ја зголемија тензијата низ континентот.

Путин изјави дека е подготвен да продолжи разговори со американски претставници за завршување на војната, но го одби предлогот да прекинат нападите со долг дострел кои им нанесоа штета на двете страни. Кремљ инсистира на максималистички барања за украинска територија, вклучувајќи земја што Русија не успеа да ја освои во војната што трае веќе петта година.

Во јуни, Путин одби понуда од Зеленски за директни преговори.