Вашингтон и Техеран засега не се откажуваат од мировните преговори

Разговорите меѓу САД и Иран за постигнување траен мировен договор продолжуваат и покрај последните воени судири што го доведоа во прашање веќе кревкиот прекин на огнот, потврди американски претставник што е запознаен со преговорите.

Според истиот извор, Вашингтон и натаму останува посветен на дипломатско решение, а разговорите моментално се одвиваат на техничко ниво.

Последната ескалација следуваше откако САД извршија напади врз ирански воени цели како одговор на нападите врз бродови во Ормускиот Теснец. Иран возврати со ракетни напади врз американски воени бази во регионот, вклучувајќи ги и Кувајт и Бахреин, што дополнително ја нагласи нестабилноста на привремениот договор за прекин на огнот постигнат во средината на јуни.

И покрај тензиите, двете страни се обидуваат да постигнат траен мировен договор до средината на август, иако не е исклучена можноста рокот да биде продолжен. Главни посредници во процесот се Катар и Пакистан.

Новите судири повторно ги вознемирија енергетските пазари. Поморскиот сообраќај низ Ормускиот Теснец значително е намален, додека цената на нафтата брент порасна за повеќе од шест проценти, достигнувајќи 76,5 долари за барел. Сепак, цената останува значително под априлскиот максимум од 125 долари, кога стравувањата од поширок регионален конфликт беа многу поголеми.

Американскиот претседател Доналд Трамп во средата изјави дека прекинот на огнот е „завршен“, но истовремено нагласи дека нема да ги попречува дипломатските разговори.

Преговорите дополнително беа забавени поради повеќедневните погребни церемонии за поранешниот врховен лидер на Иран, Али Хамнеи, кој загина во воздушен напад на почетокот на конфликтот. По неговиот погреб во Машхад, неговиот син и наследник Моџтаба Хамнеи сè уште не се појавил во јавноста, што предизвика шпекулации за неговата здравствена состојба и улогата во мировните преговори.

Еден од најспорните елементи останува состојбата во Ормускиот Теснец. Привремениот договор предвидуваше повторно воспоставување непречен поморски сообраќај низ оваа стратешки важна рута, преку која пред почетокот на војната се транспортираше околу една петтина од светската трговија со нафта и течен природен гас.

Вашингтон и Техеран меѓусебно се обвинуваат за прекршување на договорот. Американската страна тврди дека Иран стои зад нападите врз трговски бродови, додека Техеран возвраќа дека САД се мешаат во неговото управување со поморскиот пат.

Иран исто така инсистира сите бродови што минуваат низ Ормускиот Теснец да бараат дозвола од иранските власти и најавува воспоставување постојан систем за управување, кој би можел да вклучува и плаќање надоместоци. САД и повеќе западни држави го отфрлаат таквиот пристап, нагласувајќи дека слободата на пловидба мора да биде гарантирана.

Покрај безбедноста во Ормускиот Теснец, мировните разговори треба да ги опфатат и долгогодишните несогласувања околу иранската нуклеарна програма. Вашингтон бара Техеран најмалку една деценија да се воздржи од збогатување ураниум над договорените нивоа, како и да се откаже од постојните резерви на ураниум со високо ниво на збогатување.