Британија доби нов премиер - што ветува Енди Бернам?

Енди Бернам вети „нов економски модел“ за Велика Британија, обидувајќи се да ги увери сонародниците дека неговото стапување на функцијата како нивен седми премиер за малку повеќе од една деценија ќе стави крај на политичката нестабилност во земјата.

Бернам вети во своите први обраќања како премиер во понеделник дека ќе преземе итни мерки за намалување на трошоците за живот, вклучително и објаснување како да се финансираат тие мерки. Тој го опиша потегот како прв чекор кон „10-годишен план“ за реструктуирање на владата, предавање на повеќе овластувања на локалните власти и ставање на некои основни јавни услуги „под посилна јавна контрола“.

„Знам дека луѓето се презаситени од политиката - ве разбирам и сакам да бидам искрен со вас: Не бевме доволно добри“, рече Бернам, опкружен со поддржувачи пред Даунинг стрит број 10. „Ќе го направиме овој момент своевидно копче-прекинувач за Велика Британија, носејќи ги најголемите промени во последните 40 години: нов политички модел и нов економски модел“.

Сакајќи веројатно да нагласи дека е помалку формален и поблизок до народот, Бернам зборуваше без вообичаениот пулт за овие прилики и не користеше никакви пишани белешки во обраќањето што траеше  околу пет минути. На неговата ажурирана страница во биографијата беше наведен како „Енди“, наместо да го користи неговото презиме. 

Енди Бернам, премиер на Велика Британија, и Мари-Франс ван Хил, неговата сопруга, пред Даунинг стрит 10 во понеделник, 20 јули 2026 година. Барнам е седмиот премиер на Велика Британија за нешто повеќе од една деценија. Фотограф: Крис Џ. Ратклиф/Блумберг

 

Говорот на Бернам вклучуваше изјави наменети да ги уверат инвеститорите и сојузниците на Велика Британија во светот, ветувајќи дека ќе ги „исполни фискалните правила на земјата“ и ќе ги почитува нејзините обврски за одбрана. Поранешниот градоначалник на поширокиот регион на Манчестер, кој имаше малку искуство во надворешната политика пред да се амбицира за премиерската функција, им изјави на медиумите дека ќе разговара со украинскиот претседател Володимир Зеленски подоцна во текот на понеделникот.

Церемонијалното пристигнување на Даунинг стрит претставува неверојатен подем за човек кој двапати претходно се обиде и не успеа да ја освои лидерската позиција во Лабуристичката партија. Откако во 2015 година беше втор по Џереми Корбин, тој целосно се повлече од националната политика и стана градоначалник на Манчестер - статус на аутсајдер што му помогна да се врати во Вестминстер.

Во понеделникот, Бернам беше однесен со моторна поворка до Бакингемската палата, каде што официјално беше поканет од кралот Чарлс Трети да формира влада во ритуал познат како „бакнување раце“, иако во денешно време не се прави никакво бакнување. Се очекува тој да го објави својот кабинет подоцна во текот на денот, каде што за  актуелната министерката за внатрешни работи Шабана Махмуд  се вели дека е избрана за министер за финансии, наместо претходно споменуваниот министер за енергетика Ед Милибанд.

Претходно, премиерот во заминување Кир Стармер ги даде своите последни забелешки од пред црната врата на зградата број 10 пред формално да се повлече. Стармер објави дека се повлекува поради постојано лошите анкети за неговата влада, кои се интензивираа поради лошите резултати од локалните избори во мај. Тој му даде целосна поддршка на својот наследник додека зборуваше од Даунинг стрит за последен пат како премиер.

„Сега се соочуваме со свет каде што нашите непријатели нема да застанат пред ништо за да нè поделат“, додаде тој. „Од суштинско значење е сите ние да се сетиме на величината на Британија.“

Бернам сега ќе се сврти кон клучната задача за назначување високи функционери на неговата влада. Ова е момент на политичка опасност за секој лидер, но можеби уште поостро за овој премиер. Тој сега мора да изгради коалиција на поддршка во поделена партија исполнета со пратеници кои се плашат да не бидат отфрлени од парламентарната функција од страна на електоратот коишто е сѐ повеќе привлекуван од страна на новите партии од левиот и десниот спектар.

Именувањето на Махмуд за министер за финансии би се сметало за потценување на Милибанд, кој беше раниот фаворит за улогата и еден од клучните во искачувањето на Бернам на власт. Блиските сојузници на Бернам, Луиз Хеј, Анелиз Миџли и заменик-лидерката на лабуристите, Луси Пауел, веројатно ќе добијат значајни улоги.

Судбините на министерката за финансии Рејчел Ривс, вицепремиерот Дејвид Лами, министерката за надворешни работи Ивет Купер, поранешниот министер за здравство Вес Стритинг и поранешната вицепремиерка Анџела Рејнер ќе бидат внимателно следени додека Бернам се обидува да избегне моќни ривали од задните клупи на лабуристите. Не се очекува Стармер, која останува пратеник, да сака или да му биде дадена улога во кабинетот.

Бернам успешно ја освои власта со многу малку информации околу неговите планови на функцијата и е под притисок да понуди јасност во врска со неговите политички приоритети и, особено, неговиот пристап кон оданочувањето и јавната потрошувачка.

Во својот единствен голем говор за политиката, тој се фокусираше на плановите за засилување на децентрализацијата, вклучително и воспоставување на владино претставништво во Манчестер, надгледување на најголемата програма за изградба на станови од повоениот период наваму и давање поголема контрола на регионите врз оданочувањето, како и услугите како што се водата, енергијата и транспортот.

Бернам, исто така, навести планови за намалување на даноците за лицата со пониски приходи. Во интервју за „Тајмс“, тој рече дека напорите да го окарактеризираат како „оној што ги зголемува даноците“ се „паушални“. Тој ја призна фрустрацијата на луѓето поради одлуката за замрзнување на ограничувањето на ослободениот од данок приход на 12.570 фунти (17.000 американски долари), сугерирајќи дека можеби ќе дозволи зголемување на таканаречениот персонален надоместок.

Тој вети дека ќе се држи до изборниот манифест на Лабуристите од 2024 година, ветувајќи дека нема да го зголеми данокот на доход, националното осигурување и данокот на додадена вредност.

Тој ќе наследи премиерска папка преполна со незгодни предизвици, вклучително и како да се продолжи со намалувањето на нивоата на имиграција што помогнаа да се поттикне подемот на партијата „Реформа на Велика Британија“ на Најџел Фараж, ограничување на постојано растечкиот фонд за социјална помош во земјата, повторно оживување на стагнирачката продуктивност во економијата и реорганизација на социјалната заштита со цел грижа за популацијата која старее.

На глобален фронт, тој ќе мора да се справи со непредвидливиот американски претседател Доналд Трамп, додека се обидува да го задржи британското лидерство во одбрана на Украина. Клучен предизвик ќе биде зголемувањето на основните трошоци за одбрана за да се достигне обврзувачкото  ниво од 3,5 отсто од БДП  до 2035 година.

 

-Со помош на Луси Вајт.