Трговската војна продолжува - САД најавија нови царини од 50 отсто за дел од канадскиот увоз

Администрацијата на Доналд Трамп најави дека ќе воведе нови царини од 50 отсто за дел од канадските производи, обвинувајќи ја Канада за неправеден третман на американскиот алкохол, автомобили и млечни производи, со што дополнително ги засили трговските тензии меѓу двете соседни земји.

Меѓу производите што ќе бидат опфатени со новите царини се млекото, хокеарската опрема, пивото и иверицата, но не и клучниот увоз на суровини како енергенсите, калиумовите ѓубрива и критичните минерали. Исто така, ќе бидат изземени производите што веќе се опфатени со посебни секторски царини, вклучително и автомобилите и челикот.

Клучно е што за производите што се најдоа на новата царинска листа нема да важат никакви изземања за извозниците што тргуваат според правилата на постојниот северноамерикански трговски договор меѓу САД, Канада и Мексико.

По објавата, канадскиот долар краткотрајно ослабе, но потоа закрепна и се тргуваше по курс од околу 1,407 канадски долари за американски долар, кратко по 20 часот по њујоршко време.

Доколку Трамп навистина ги спроведе овие царини, кои треба да стапат во сила за 30 дена, тоа ќе претставува една од најострите трговски мерки што ги презел против вториот најголем трговски партнер на САД. Сепак, претседателот и претходно упатуваше слични закани, а потоа се повлекуваше по преговори или поради реакциите на финансиските пазари. Американски претставник изјави дека Трамп во понеделникот потпишал указ со кој се наложува воведување на царините.

„Ова дефинитивно претставува голема ескалација. Секогаш знаевме дека работите најверојатно ќе станат полоши пред да почнат да се подобруваат“, изјави Вилијам Пелерин, адвокат за меѓународна трговија од канадската адвокатска фирма „Мекмилан“ (McMillan LLP). „Кога станува збор за САД, секојпат кога ќе се доближиме до договор или ќе изгледа дека ситуацијата се смирува, тензиите повторно се зголемуваат.“

Канадскиот извоз во САД најмногу се потпира на енергенсите

Нафтата и природниот гас не се опфатени со новите царини на Трамп

Забелешка: Металите, минералите и рудите ги вклучуваат неметалните минерали и минералните производи. Шумарските производи ги опфаќаат градежните материјали и материјалите за пакување/Bloomberg

Царините се воведуваат врз основа на членот 338 од Законот за царини од 1930 година, кој му дава овластување на претседателот да воведе царини до 50 отсто за земји за кои се смета дека вршат дискриминација врз американската трговија. Според американски претставник, оваа законска одредба досега никогаш не била искористена за воведување царини.

Потегот од понеделникот се заканува дополнително да ги влоши односите со канадскиот премиер Марк Карни, кој во неделата заедно со Трамп го следеше финалето на Светското првенство во Њу Џерси. Минатата недела Трамп се закани со повисоки царини за да ја казни Канада поради чадот од шумските пожари што ги зафати американските градови, меѓу кои Њујорк и Вашингтон.

Дополнителен товар за трговските односи претставува и одлуката на САД од почетокот на месецов да не го продолжат трговскиот договор со Канада и Мексико, познат како УСМЦА, со што се отвора можност за повеќегодишни тешки преговори. Во јануари Трамп се закани со царини од 100 отсто за канадските производи и услуги доколку Канада склучи трговски договор со Кина. Таа закана, сепак, не беше реализирана.

Во соопштение, Карни ги опиша новите царини како „последни во низата еднострани трговски мерки на САД, кои започнаа со воведување царини што директно го прекршуваат“ договорот УСМЦА.

„Тие ги вклучуваат и царините за канадскиот автомобилски сектор“, изјави премиерот. „Канада само одговори со идентични мерки, што е нејзино право.“

Сепак, тој нагласи дека Канада доставила низа детални предлози за решавање на трговските спорови со САД и дека е подготвена да ги продолжи разговорите.

Тактика на притисок

Потегот на САД од понеделникот делумно произлегува од одлуката на неколку канадски провинции да ги повлечат американските алкохолни пијалаци и други производи од полиците, како одговор на царините што Трамп ги воведе минатата година, кога повеќепати тврдеше дека Канада треба да стане 51. американска држава.

„Поконкретно, Канада ги отстрани американските алкохолни производи од своите продавници, им овозможи подобар пристап на млечните производи од Европската Унија и воведе ограничување за извозот на американски возила во Канада од компании што го враќаат производството во САД“, изјави трговскиот претставник Џејмисон Грир.

Висок претставник на администрацијата изјави дека САД сè уште разгледуваат можности за санкционирање на Канада поради шумските пожари, но дека понеделничките мерки не се поврзани со тоа.

„Ова е слабо прикриена тактика на силен притисок, чија цел е да извлече дополнителни отстапки од нас, и така треба да ја сфатиме“, изјави Тајлер Мередит, поранешен советник за политики на Џастин Трудо додека беше премиер на Канада.

Минатата година двете земји остварија трговска размена на стоки и услуги во вредност од речиси 900 милијарди долари. Голем дел од производите опфатени со новите царини имаат релативно мал удел во вкупната размена. На пример, според податоците на канадската влада, Канада минатата година извезла млечни производи во САД во вредност од само 391 милион канадски долари (278 милиони американски долари).

Откако Трамп повторно дојде на власт минатата година, тој и неговата администрација постојано бараа отстапки од Канада, а во дел од случаите и ги добија. Пред една година владата на Карни се откажа од данокот за дигитални услуги, на кој се спротивставуваа американската технолошка индустрија и Белата куќа. Но, само неколку недели подоцна, претседателот повторно ги зголеми царините за канадските производи.

Минатиот август Карни најави дека Канада ќе укине голем дел од одмаздничките царини кон САД додека двете страни преговараат. Но, Трамп ги прекина тие разговори во октомври.

Многу канадски извозници досега успеваа да ги избегнат царините благодарение на изземањата предвидени со УСМЦА. Достапните трговски податоци покажуваат дека во мај 81 отсто од канадските производи биле усогласени со правилата на УСМЦА, наспроти 34 отсто во февруари 2025 година, пред да стапат во сила првите царини на Трамп.

Премиерот на Онтарио, Даг Форд, кој минатата година нареди американските вина и алкохолни пијалаци да бидат повлечени од продавниците во покраината по воведувањето на царините на Трамп, го повика Карни да возврати доколку САД ги спроведат новите мерки.

„Ако овие царини стапат во сила, Канада треба да одговори со царина за царина, долар за долар“, напиша тој на социјалните мрежи.

Новите царини претставуваат „голема ескалација“ и Канада мора да преговара со САД, изјави Метју Холмс, директор за јавни политики во Канадската стопанска комора. Но, според него, владата не треба однапред да прави никакви нови отстапки.

„Како деловна заедница ѝ порачавме на владата: ‘Нема повеќе отстапки. Седнете на преговарачка маса и решете ги сите овие прашања во пакет’“, изјави Холмс.