Иран бара забрана за американските бродови во Ормуз, како што напредува договорот со Оман

Иран ќе се обиде да им забрани на американските и израелските бродови пристап до Ормускиот Теснец и ќе бара надомест од непријателските земји пред да им биде дозволено да го користат, според извештаите на локалните медиуми за предложениот договор меѓу Иран и Оман за управување со клучниот воден пат.

Спогодбата стана клучна за очекувањата за повторно отворање на Ормускиот Теснец и продолжување на енергетските текови кои беа задушени откако САД и Израел го нападнаа Иран во февруари.

Текстот сега е во фаза на разгледување во иранскиот парламент, соопшти полуофицијалната новинска агенција „Фарс“. „Фарс“ објави и други детали, вклучувајќи ја предложената забрана за товар поврзан со Израел и структурата на такси што ги опфаќа услугите како осигурување и еколошки трошоци.

„Тоа очигледно нема да помине добро во Вашингтон“, рече Томас Ворик, поранешен службеник на Стејт департментот, кој сега е виш соработник во Атлантскиот совет. „Наместо двете страни да прават отстапки, двете страни ги зголемуваат барањата.“

И американските и иранските претставници во последниве денови сигнализираа дека се близу до некаков вид договор за Ормускиот Теснец. Претседателот Доналд Трамп, кој се повлече од своите најнови закани за продолжување на воените напади врз Иран, го повтори тоа доцна во средата. Сепак, многу претходни тврдења за непосреден договор се покажаа како неосновани и не е јасно дали предлозите Иран -  Оман ќе бидат доволни за повторно да се воспостави проток на сообраќај. Цените на нафтата се искачија по извештаите.

Bloomberg Mercury

 

САД инсистираа на слободен транзит низ Ормуз и широко повикаа на враќање на состојбата од пред војната. Сите привремени рути низ теснецот нема да бидат предмет на одобренија, дозволи, патарини или такси, изјави американски функционер во четвртокот како одговор на извештаите за најновите предлози.

Техеран вели дека целосното повторно отворање би подразбирало укинување на американската поморска блокада. И Вашингтон не сигнализираше дали е подготвен да се врати на условите што ги прифати во рамките на последниот обид за повторно отворање на теснецот, договор од јуни кој пропадна за неколку недели. Тие вклучуваа откажување од нафтените санкции врз Иран и одмрзнување на дел од неговите замрзнати финансиски средства.

Цените на нафтата пораснаа во четврток, а суровата нафта Брент се искачи на над 82 долари за барел, поради загриженоста дека наводниот план меѓу Иран и Оман може да не успее да овозможи пошироко продолжување на енергетските текови од Персискиот Залив. Цените сѐ уште се значително намалени откако Трамп изјави за време на викендот дека откажал голем воен напад.

„Фарс“, повикувајќи се на информиран извор во иранското Министерство за надворешни работи, рече дека нацрт-договорот со Оман предвидува иранско управување со влезот на бродовите во Ормуз, при што излезот ќе биде надгледуван заеднички од двете земји. Тие предвидуваат транзит преку „централен коридор“, со сообраќај преку другите две рути кои моментално се во ограничена употреба за да се прекине во „одреден временски рок“, објави агенцијата.

Бродскиот превоз низ Ормуз, кој се одвиваше непречено пред војната, стана клучна точка на сопнување во повеќемесечниот ќорсокак меѓу САД и Иран, дури и кога нападите стивнаа. Договорот за таа точка би го намалил растечкиот притисок врз глобалната економија од повисоките трошоци за енергија и потенцијално би го отворил патот за разговори за други прашања како што е нуклеарната програма на Иран.

Други потенцијални пречки за траен мировен договор се појавија како што војната се ширеше низ регионот.

Меѓу нив се судирите меѓу Саудиска Арабија и Хутите, милиција поддржана од Иран која контролира голем дел од Јемен. Јеменската група соопшти дека во четвртокот започнала „голем“ напад врз трупите сојузнички на Саудиска Арабија во централниот регион на земјата, тврдејќи дека убила и повредила стотици. Немаше непосреден коментар од Ријад.

Хутите и коалицијата предводена од Саудиска Арабија во Јемен почитуваат прекин на огнот од 2022 година, но во последните недели избувнаа непријателства, вклучително и во Црвеното Море.

Конфликтот меѓу Израел и Хезболах, поддржан од Иран, во Либан, исто така, покажува знаци на повторно разгорување. Израел соопшти дека во средата го бомбардирал југот на земјата откако таму биле убиени двајца израелски војници. Јунскиот договор за примирје меѓу САД и Иран барал прекин на огнот и во Либан.

Секој нов договор за Ормускиот Теснец ќе мора да биде одобрен од врховниот лидер на Иран, Моџтаба Хамнеи, кој се крие откако беше повреден во првичните американско-израелски напади во февруари. Не е јасно дали тој сè уште дал согласност, а иранските власти рекоа дека комуникацијата со него бара време.

Giuseppe Cacace/AFP/Getty Images

 

Претседателот Масуд Пезешкијан во телевизиско интервју во средата изјави дека комуникацијата со Хамнеи е „многу тешка во моментов“.

Од американска страна, откако Трамп го откажа она што го нарече нов масовен напад врз Иран, „Вашингтон пост“ објави дека недостигот на клучни ракети и системи за воздушна одбрана е меѓу причините. Според весникот, Трамп го нападнал министерот за одбрана Пит Хегсет на маргините на состанокот на кабинетот минатата недела, велејќи дека бил погрешно информиран во врска со залихите на оружје.

„САД имаат огромни количини муниција“, рече Трамп во објава на „Truth Social“ во четврток, негирајќи дека на земјата ѝ снемуваат залихи.

Во Ормуз, видливиот сообраќај низ теснецот е ограничен, иако неколку милиони барели дневно продолжуваат да го преминуваат водниот пат дури и во последните недели.

Производителите од Блискиот Исток превезуваат товари од Заливот како дел од шатл програма што вклучува помош од американската војска и бродови што ги исклучуваат своите транспондери. Некои, како што се Саудиска Арабија и Обединетите Арапски Емирати, успеваат да го заобиколат теснецот со испорака на значителна количина од нивната нафта до пристаништата надвор од Персискиот Залив, преку нафтоводи.