САД подготвуваат нови санкции против Иран, Трамп го минимизира влијанието на војната врз изборите

Соединетите Американски Држави подготвуваат досега невидени економски мерки против Иран, а претседателот Доналд Трамп сака, по речиси шест месеци војна, да го принуди Техеран да попушти.

Трамп во интервју за „Фокс њуз“ изјави дека САД планираат силен удар врз иранската економија, порачувајќи дека не е загрижен дали конфликтот ќе заврши пред американските избори во ноември. Исходот од изборите во голема мера ќе зависи од тоа како гласачите ќе ја оценат состојбата на економијата. Трамп во меѓувреме и натаму бара излез од војната што доведе до раст на цените на нафтата и горивата.

Преговорите меѓу САД и Иран, чија цел е постигнување траен мир, се во застој. Повремените судири продолжуваат и го попречуваат протокот на нафта и други клучни суровини низ стратешки важниот Ормуски Теснец. Двете страни меѓусебно се обвинуваат за недоверливост во преговорите, додека Иран презеде мерки за да ја задржи контролата над теснецот.

Трамп во петокот на настан на Лонг Ајленд ја пофали американската блокада на иранските пристаништа и ја нарече „челичен ѕид“ што му овозможува на Вашингтон вистинска контрола врз пловниот пат. Иран, меѓутоа, тврди дека и натаму сам управува со сообраќајот низ теснецот.

„Наскоро ќе го прогласам Ормускиот Теснец за територија на Соединетите Американски Држави“, рече Трамп на шега.

Министерот за финансии Скот Бесент во четвртокот во интервју за „Њузмакс“ најави дека следната недела ќе бидат објавени уште економски мерки против Иран, опишувајќи ги како нешто „што никогаш претходно не сме го виделе во историјата на економската изолација на една држава“. Тој не изнесе детали.

Иранската економија веќе претрпе силен удар. Голем дел од индустриските капацитети се оштетени, додека извозот на сурова нафта е сериозно ограничен поради американската блокада. Сепак, Исламската Република преживеа повеќе бранови санкции кои не ја принудија ниту да се откаже од нуклеарната програма ниту да се откаже од контролата врз Ормускиот Теснец.

Трамп во последните денови повторно го засили економскиот притисок врз Иран, додека САД се соочуваат со недостиг од одредени видови муниција и очигледно не се наклонети кон проширување на воената кампања, на која домашната јавност во пресрет на ноемвриските избори сè повеќе се противи.

Претседателот минатиот викенд за „Аксиос“ (Axios) изјави дека во врска со Иран „ја ублажува реториката“. „Едноставно гледаме како Иран се бори со висока инфлација и со фактот дека нема пари“, рече тој.

По децении санкции и обновената кампања за притисок, која вклучува и целосна поморска блокада на иранските пристаништа, останува нејасно какви дополнителни ефикасни економски мерки воопшто би можеле да воведат САД. Една од можностите би биле секундарни санкции против купувачите на иранска нафта, како Кина, но тоа веројатно би предизвикало одговор од Пекинг и би ја зголемило неизвесноста на светските енергетски пазари.

Трамп и други високи американски функционери во минатото повеќепати користеа остра реторика кон Иран, без потоа да следуваат конкретни мерки, во обид да го принудат Техеран да преговара за завршување на конфликтот, кој бројни аналитичари веќе го оценуваат како застој.

Според податоците на Џереми Панер од адвокатската канцеларија „Хјуз Хабард енд Рид“ (Hughes Hubbard & Reed), кој ги следи санкциите против иранскиот нафтен и петрохемиски сектор, САД од 2018 година вовеле околу 2.200 санкции против Техеран.

„Ако санкциите за 47 години не ја скршиле волјата на Техеран, малку е веројатно дека дополнителни слични мерки ќе донесат промена“, се наведува во извештајот на „Блумберг економикс“ (Bloomberg Economics), предводен од Џенифер Велч. Според нејзината процена, најверојатното сценарио е продолжување на сегашната политика: задржување на санкциите и блокадата, со ограничени воени напади и дипломатски напори.

Иран во меѓувреме ги реорганизираше своите вооружени сили и зазеде поагресивен став во странство, додека преговорите за завршување на војната и натаму се во ќор-сокак. Тоа укажува дека Техеран се подготвува за можноста за долготраен период на регионални конфликти.

Ормускиот Теснец останува една од главните точки на спорот. Двете страни полагаат право на контрола врз пловниот пат низ кој пред војната минувала приближно една петтина од светската трговија со нафта и природен гас и бараат отстапки што другата страна веројатно нема да ги прифати.

Иран и Оман веќе подолго време преговараат за воспоставување поморски пат низ теснецот, но САД не учествуваат во тие разговори. Новоименуваниот секретар на иранскиот Врховен совет за национална безбедност Мохсен Резаи изјави дека евентуалниот договор би останал одвоен од прашањето за целосното повторно отворање на теснецот.