Исланд на референдум отфрли повторно отворање на преговорите за влез во ЕУ

Исланѓаните го отфрлија повторното отворање на преговорите за членство со Европската Унија, соопшти националниот радиодифузер на земјата, на референдумот што се смета за тест за геополитичката привлечност на блокот.

Противниците на преговорите со блокот од 27 члена сочинуваа 52,8 проценти од гласовите наспроти 47,2 проценти за поддржувачите по прелиминарното пребројување на сите гласачки ливчиња, според податоците презентирани од радиодифузерот познат како РУВ(RUV). Официјалните резултати од гласањето, кое се одржа во саботата, треба да бидат објавени во недела попладне по локално време.

Кампањата пред гласањето се фокусираше на загриженоста во атлантската нација со нешто помалку од 400.000 жители за суверенитетот и контролата врз нејзиното рибарство и земјоделство, додека поддржувачите ја истакнаа можноста за пониска инфлација и каматни стапки, како и зголемена геополитичка и економска стабилност. Нордиската нација веќе има пристап до единствениот пазар на ЕУ преку договорот за Европската економска зона.

Негативниот исход сугерира дека Исланѓаните не се премногу загрижени за променливиот геополитички пејзаж, дури и откако пристапите на американскиот претседател Доналд Трамп кон нејзиниот сосед Гренланд предизвикаа дипломатска криза во одбранбениот блок на НАТО. Исланд е единствената членка на воениот сојуз без армија.

За ЕУ, гласањето „против“ е удар во време кога креаторите на политиките се обидуваат да го забрзаат процесот на пристапување поради сомнежи за привлечноста на блокот. Поминаа 13 години откако ЕУ последно се прошири и повеќе од три децении од влезот на нација која стана нето придонесувач по пристапувањето. Исланд е меѓу најбогатите нации во светот по глава на жител.

Во коментарите минатата недела, премиерката Криструн Фростадотир рече дека влезот во ЕУ ќе ѝ помогне на нејзината нација да ја зголеми трговијата и да ги намали трошоците за бизнисите и сопствениците на домови. Околу две третини од нејзиниот извоз отиде во ЕУ минатата година, додека уделот на САД беше 9 проценти, според податоците на Светската трговска организација. Земјата има највисока каматна стапка во Западна Европа, од 8 проценти, бидејќи инфлацијата ја надмина целта од 2,5 проценти на централната банка на земјата од 2020 година.

Исланд аплицираше за членство во блокот во 2009 година по финансиската криза, но ги замрзна разговорите од 2013 година. Темата повторно се појави со промената на владата кон крајот на 2024 година. Иако референдумот е советодавен, владата соопшти дека ќе се придржува до резултатот.