Германија ги менува фискалните правила за да ја трансформира европската одбрана

Германија ќе обезбеди стотици милијарди евра за одбранбени и инфраструктурни инвестиции, и тоа во услови на цврста контрола на државните задолжувања.

Идниот канцелар Фридрих Мерц вчеравечер изјави дека Германија ќе го измени Уставот за да ги изземе трошоците за одбрана и безбедност од ограничувањата на фискалните трошоци и дека ќе направи „сė што е потребно“ за да ја одбрани земјата. Тој рече дека со поддршка од неговите веројатни коалициски партнери, планира инфраструктурен фонд од 500 милијарди евра за инвестирање во приоритети како што се транспортот, енергетските мрежи и домувањето во текот на десет години.

„Европа треба да ја зајакне одбраната“, рече Мерц, чиј сојуз ЦДУ/ЦСУ беше победник на федералните избори, кои се одржаа пред нешто повеќе од една недела. „Потребните одлуки, особено во однос на федералниот буџет, повеќе не можат да се одложуваат по неодамнешните избори на американската влада“, рече тој.

Со оглед на тоа што САД сакаат да го намалат своето безбедносно присуство во Европа, владите на континентот треба да мобилизираат трилиони евра дополнителни средства за одбрана за да се спротивстават на заканата од руска агресија. Претседателот на САД, Доналд Трамп, веќе нареди да се запре сета воена помош за Украина, префрлајќи со тоа огромен товар на европските сојузници на Киев.

Вредноста на еврото се искачи на 1,0644 долар, највисоко од 13 ноември, и е на пат да го оствари својот најголем тридневен раст од крајот на 2022 година, бидејќи инвеститорите се обложуваат дека зголеменото трошење на Германија и другите земји ќе ја поттикне европската економија. Приносите на 10-годишните обврзници се зголемија за 23 базични поени на почетокот на денешното тргување, што е најголема дневна промена од јуни 2022 година. Референтните хартии од вредност сега имаат принос од 2,73 проценти.

Германскиот индекс DAX утрово се зголеми за 2,7 проценти, при што акциите на „Сименс“ (Siemens AG) пораснаа за 5,6 проценти, на „Хајделберг материалс“ (Heidelberg Materials AG) за 9,1 отсто и на „Рајнметал“ (Rheinmetall AG) за 3,32 отсто. Индексот MDAX на акции на компании со средна капитализација се зголеми за 3,6 проценти.

„Лидерите на новата коалиција ја претставија најголемата и најбрза промена на фискалната политика во германската историја по обединувањето“, рече Џорџ Саравелос, раководител за глобална девизна стратегија во „Дојче банк“ (Deutsche Bank), кој проценува натамошен раст на еврото до 1,10 долар. „Најавите ги надминуваат дури и нашите најоптимистички очекувања“, рече тој.

Фридрих Мерц Bloomberg Mercury

 

Со стотици милијарди дополнителни трошоци за одбрана, кои потенцијално ќе се дополнат на парите за инфраструктура, пакетот го намалува фондот од сто милијарди евра што канцеларот Олаф Шолц го одобри на почетокот на руската целосна инвазија на Украина пред три години, што тој го нарече „цајтенвенде“ (герм. Zeitenwende) или историска пресвртница за Германија.

Договорот во Берлин претставува предизвик за другите 26 членки на ЕУ, кои треба утре да се соберат за да разговараат за тоа како да се зголемат воените трошоци во рамките на целиот блок. Со оглед на тоа што Берлин обично моќно се спротивставуваше на идејата за зголемување на трошоците, ваквата најава ја менува играта за европската одбрана.

ЕУ одговори на запирањето на помошта на Трамп така што предложи заеми во висина од 150 милијарди евра за зголемување на трошоците за одбрана. По децении недоволно инвестирање, претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, рече дека ЕУ планира да активира механизам што ќе им овозможи на земјите да ги користат нивните национални буџети за да потрошат дополнителни 650 милијарди евра за одбрана во текот на четири години, без да се соочат со буџетски казни.

Што велат економистите на „Блумберг“?

„Големата промена во фискалната политика веројатно ѝ задава удар на германската економија, која долго се бори. Скокот на трошоците за одбрана може да обезбеди цикличен поттик, предложениот инфраструктурен пакет може да донесе забележителни потенцијални добивки во производството на долг рок“, вели економистот на „Блумберг“ Мартин Адемер.

Партиите се во трка со времето за да ги изгласаат промените пред да почне да се состанува новиот законодавен дом за три недели од сега, бидејќи тие најверојатно нема да имаат двотретинско мнозинство за да ги променат уставните правила за задолжување.

Планот на Мерц смета на поддршката од Зелените, кои повикуваа на слични промени, но речиси сигурно ќе наиде на противење од екстремно десничарската Алтернатива за Германија (АфД), која имаше зголемена поддршка на изборите на 23 февруари. АфД евентуално може судски да го оспори планот.

Претставници од Зелените синоќа ги критикуваа Мерц и конзервативниот блок за она што тие го гледаат како политички пресврт, но не ја исклучија можноста да го поддржат планот во парламентот.

Буџет за одбрана по држави Bloomberg Mercury

 

Мерц, кој се очекува да го наследи Шолц, продолжи со преговорите за формирање влада неколку дена по победата на изборите. Мерц претходно неделава изјави дека има цел да постигне договор со СПД за зголемување на трошоците за одбрана пред лидерите на Европската Унија да се состанат в четврток во Брисел.

Инаку, најголемата европска економија се соочува со низа предизвици. По две години стагнација, економските изгледи за 2025 година остануваат придушени, а Трамп ги исполнува ветувањата дека ќе ја разниша меѓународната трговија и ќе ги предизвика традиционалните сојузи.

Американскиот лидер воведе царини за Канада, Мексико и за Кина и се закани дека ќе го стори истото тоа и за ЕУ. Истовремено тој нареди да се запре сета американска воена помош за Украина, ставајќи ја под сомнеж поддршката на најмоќниот сојузник на Киев.

Зајакнувањето на способностите на Германија да се брани и да ги поддржи сојузниците во НАТО стана уште поитно по расправијата на украинскиот претседател Володимир Зеленски со Трамп во Белата куќа во петокот.

„Ние имаме одговорност да инвестираме во силна и безбедна Европа, можеби најважната задача на мојата политичка генерација“, рече лидерот на СПД, Ларс Клингбејл. „И гледајќи ги Белата куќа и она што се случи таму минатиот петок со претседателот Зеленски, стана јасно дека ни требаат многу повеќе пари за одбрана и безбедност во Европа“, рече тој.

Проценти што земјите го одвојуваат од буџетот за цели за одбрана Bloomberg Mercury

 

Во текот на викендот лидерите од цела Европа, вклучувајќи го и Шолц, се собраа во Лондон за да разговараат за новите чекори во врска со воените инвестиции и ја повторија важноста на својата континуирана поддршка за Украина во нејзината одбрана од руската инвазија.

Bloomberg Mercury

 

Мерц изјави дека сака да формира влада до средината на април. За разлика од САД или Обединетото Кралство, партиите во Германија обично треба да се здружат со друга партија за да формираат коалиција што има парламентарно мнозинство. Тие разговори може да траат додека партиските преговарачи не се договорат за заедничка политичка платформа.

„Знаеме дека треба да направиме повеќе“, рече Мерц. „Европа треба да порасне и Европа треба да може да се брани“, заклучи тој.