Помош за Украина: Лидерите на ЕУ го заобиколија Орбан

Дваесет и шест лидери на Европската унија ја изолираа Унгарија при одлучувањето за декларацијата за поддршка на Украина на вонредниот самит, нагласувајќи го тешкиот пат што претстои додека блокот се бори да собере нова помош за Киев.

Унгарскиот премиер Виктор Орбан, најпрорускиот лидер во ЕУ, во четвртокот одби да ги потпише заклучоците од самитот со кои се ветува непоколеблива поддршка за Украина и се поставуваат услови за постигнување мирно решение.

„Дваесет и шест земји веруваат дека патот кон мирот лежи во зајакнувањето на украинските капацитети – Унгарија е изолирана“, изјави Антонио Коста, претседател на Европскиот совет, на прес-конференција на крајот од самитот.

27-члената унија брзо мобилизира стотици милијарди евра за одбранбени цели и воспоставува нова безбедносна архитектура за заштита од Русија, додека САД ја намалуваат својата заштитна улога на континентот. Орбан, сепак, сè уште има право на вето, кое може да го искористи за да блокира некои од поамбициозните мерки на ЕУ, вклучително и напорите за помош на Украина и казнување на Русија.

„Ова не се разликува од она што веќе го доживеавме“, рече данската премиерка Мете Фредериксен. „На многу состаноци Орбан зазеде поинаков став за овој конфликт. Ништо не се промени“.

Сепак, растечката неизвесност околу ставот на Трамп за Украина и Европа, и неговите закани за намалување на посветеноста на Америка за безбедност, ги принудуваат европските лидери да дејствуваат брзо – што не е баш приоритет за нив.

Откако Орбан ги отфрли заклучоците за Украина, ЕУ усвои посебна изјава, поддржана од сите други земји-членки, ветувајќи континуирана помош за Украина и нудење безбедносни гаранции како дел од мировните преговори.

„Европската унија останува посветена на обезбедување зголемена политичка, финансиска, економска, хуманитарна, воена и дипломатска поддршка на Украина и на зголемен притисок врз Русија“, се вели во соопштението.

Следуваат тешки одлуки за ЕУ

Исходот од самитот сугерира дека блокот ќе мора да донесе потешки одлуки доколку администрацијата на Доналд Трамп продолжи да ја блокира поддршката за украинскиот претседател Володимир Зеленски.

ЕУ можеби ќе треба да ја заобиколи Будимпешта и да развие механизми за итни случаи за да обезбеди воена и финансиска помош за Украина за да го избегне ветото на Орбан.

Сепак, Унијата мора да дејствува претпазливо бидејќи за продолжување на санкциите против Русија потребна е согласност од сите земји-членки, вклучително и Унгарија, што значи дека Орбан сè уште има значително влијание.

ЕУ сакаше на самитот да усвои план за дополнителна воена помош од 20 милијарди евра за Украина, но референците за тој пакет беа отстранети од конечниот текст.

Претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен оваа недела предложи мобилизирање до 800 милијарди евра дополнителни национални трошоци, вклучително и 150 милијарди евра заеми од ЕУ за инвестиции во одбраната.

„Ова е пресуден момент за Европа“, рече фон дер Лајен во четвртокот. „Европа се соочува со јасна и непосредна закана и затоа мора да биде способна да се заштити и одбрани“.

 

Унијата едногласно ги поддржа напорите за зголемување на трошоците за одбрана во целиот одбор, вклучувајќи ја и можноста за долгорочна реформа на фискалните правила на ЕУ. Лидерите ја повикаа Европската комисија да ги разгледа понатамошните чекори во врска со Пактот за стабилност и раст.

Најважната најава на неделата дојде од Германија, каде што идниот канцелар Фридрих Мерц го претстави договорот за уставни реформи што ќе ослободи стотици милијарди евра за инвестиции во одбраната и инфраструктурата.

Германија, долгогодишен застапник на фискалната дисциплина, ги изненади членките на ЕУ во средата барајќи промени кои ги надминуваат краткорочните мерки предложени од Европската комисија.