Трамп преку „секундарни царини“ создава ново трговско оружје

Се чини дека американскиот претседател Доналд Трамп измислил ново трговско оружје, заканувајќи се со она што го нарекува „секундарни царини“ за земјите што купуваат нафта од Венецуела за да ја задушат нејзината трговија со други држави.

Во заканата, испратена преку социјалната мрежа Трут (Truth Social), а потоа потврдена со извршна наредба, се наведува дека земјите може да се соочат со царини од 25 проценти во трговијата со САД доколку купуваат нафта и гас од Венецуела, која веќе е под тешки американски санкции. Овој потег има за цел да изврши притисок врз Венецуела поради „десетици илјади криминалци“ за кои Трамп тврди дека Венецуела ги испратила во САД.

Новиот пристап додава на растечкиот список на средства што Трамп сака да ги примени во настојувањето да ја искористи американската економска моќ како основа за постигнување цели во својата надворешна и внатрешна политика. Изгледа дека идејата сигурно ќе ги зголеми тензиите со латиноамериканската земја околу имиграцијата и надворешната политика.

„Ова е нов концепт во економско војување“, рече Франциско Моналди, директор за енергетска политика за Латинска Америка на институтот за јавна политика „Бејкер“ при универзитетот „Рајс“ во Хјустон. „Како е изводливо тоа? Не е јасно, секако“.

Оваа закана покажува дека Трамп измислува комбинација од царини и она што е познато како секундарни санкции, односно финансиски казни што можат да им се наметнат на други земји или луѓе за бизнис со санкционирани субјекти. Целите на неговите „секундарни царини“ можат многу да се разликуваат со оглед на тоа што венецуелската нафта оди во САД, Шпанија, Индија и на црниот пазар. Првите три земји се покриени со лиценци за „Шеврон“ (Chevron Corp.), „Репсол“ (Repsol SA) и РИ (Reliance Industries Ltd). На црниот пазар доминира Кина.

„Кина е главниот актер кон кој е насочено ова бидејќи тоа е во суштина црниот пазар за венецуелската нафта“, рече Моналди. „Не би морале да воведуваат секундарни царини ако не беше Кина“.

Извршната наредба на Трамп му дава дискреционо право на државниот секретар Марко Рубио да одлучува, почнувајќи од 2 април, дали царините од 25 проценти ќе бидат наметнати на земја што увезува венецуелска нафта, било директно или индиректно.

Иако во наредбата не се наведува прецизно кој би бил опфатен со секундарните царини, се прецизира дека ако се воведе таква царина кон Кина, таа би се применувала не само на копното туку и во Хонгконг и Макао. Освен Венецуела, Кина беше единствената земја наведена во наредбата.

Експертите велат дека овој потег е разбирлив за Трамп, кој сугерираше дека е помалку склон кон наметнување финансиски санкции. Во септември ги опиша санкциите како потенцијал да го убијат доларот и „сè што доларот претставува“. Царините, вели, може да се користат и како преговарачка алатка и како мерка за зголемување на приходите.

Царините нудат можност за зголемување или намалување на износот на казната, што сугерира дека Трамп може да ги зголеми царините за земјите што купуваат енергија од Венецуела до 30 проценти или повеќе ако продолжат да одат против политиката на САД или полека да го намали процентот ако напредуваат во исполнувањето на американските барања.

„Понекогаш на царините гледа како на форма на санкција“, вели Џош Липски, виш директор на геоекономскиот центар на Атлантскиот совет. „Тој верува, и тоа е јасно од кампањата, дека финансиските санкции водат до дедоларизација“.

Поранешниот претседател Џо Бајден можеби ја прошири употребата на алатките за економско управување со државата, рече Липски во интервју. Но Трамп „создава сосема нови алатки“.

Министерот за финансии Скот Бесент ја опиша употребата на царините од страна на Трамп како дел од три категории - алатка за добивање влијание во преговори, мерка за создавање приходи за надомест на трошоците од продолженото намалување на даноците од 2017 година и како начин за повторно балансирање на трговијата во корист на САД.

Трамп покажа интерес за сите три идеи, понекогаш и во исто време. На почетокот на неговиот втор мандат се закани кон Колумбија со санкции, царини, визни ограничувања и цела низа други казни откако таа одби да ги прими депортираните мигранти. Колумбиската влада брзо се повлече поради страв од скапа трговска војна со САД.

Тоа гледиште го засили еден од експертите на Бајден за економско државничко управување, кој во интервју пред потезите на Трамп за Венецуела рече дека претседателот веројатно повеќе ги сака царините отколку санкциите бидејќи ги гледа како добитна корист наместо победа-загуба.

„Според мислењето на Трамп, предноста на царините е дека дури и ако вашата цел не попушти и мора да ги наметнете, барем ќе добиете извесна сума пари“, вели Питер Харел, поранешен виш директор за меѓународна економија и конкурентност во Советот за национална безбедност на Белата куќа.