САД и Украина потпишаа договор за ресурсите по тешки преговори

САД и Украина постигнаа договор за пристап до природните ресурси на земјата, нудејќи им извесна гаранција на функционерите во Киев кои се плашеа дека претседателот Доналд Трамп ќе ја повлече својата поддршка во мировните преговори со Русија. Спогодбата ќе им даде на САД привилегиран пристап до нови инвестициски проекти за искористување на природните ресурси на Украина, вклучувајќи алуминиум, графит, нафта и природен гас. Договорот се смета за клучен за поттикнување на добрата волја на Трамп додека неговата администрација се залага за прекин на војната што започна кога Русија изврши целосна инвазија пред повеќе од три години.

„Овој договор јасно ѝ сигнализира на Русија дека администрацијата на Трамп е посветена на мировен процес центриран на слободна, суверена и просперитетна Украина на долг рок“, изјави министерот за финансии Скот Бесент во соопштението. „И да биде јасно, на ниту една држава или лице кое ја финансирало или снабдувало руската воена машинерија нема да му биде дозволено да има корист од реконструкцијата на Украина.“

Украинската министерка за економија, Јулија Свириденко, во објава на социјалните мрежи изјави дека „заедно со Соединетите Американски Држави, го создаваме Фондот што ќе привлече глобални инвестиции во нашата земја“.

Трамп, во градското собрание на „ЊусНејшн“ (NewsNation) во средата навечер, рече дека на на погребот на папата Франциск во Ватикан минатиот викенд на украинскиот претседател Володимир Зеленски му рекол „дека е многу добро ако можеме да постигнеме договор што вие ќе го потпишете“.

Церемонијата на потпишување во средата заврши по недели спорни преговори и ги извлече двете земји од раскол. Зеленски дојде во Вашингтон во февруари за да го потпише договорот за ресурси, но си замина со празни раце откако влезе во напната расправија со Трамп и потпретседателот Џ.Д. Венс во Овалната соба додека камерите снимаа.

Договорот беше постигнат додека Трамп ги одбележуваше првите 100 дена од неговиот тековен мандат и е под притисок да обезбеди победи бидејќи анкетите покажаа ерозија на неговата популарност, главно предизвикана од вознемиреност поради неговите економски политики. Тој е исто така фрустриран поради неисполнувањето на ветувањата за донесување брзи решенија за конфликтите во Украина и Газа.

Според условите на договорот, САД ќе добијат прво право на профитот префрлен во посебен инвестициски фонд за реконструкција, кој ќе биде заеднички управуван од двете нации. Договорот е наменет делумно да им надомести на САД за идната воена помош на Украина. Фондот ќе биде финансиран од 50 проценти од приходите од нови лиценци за проекти поврзани со критични ресурси, нафта и гас.

Вашингтон, исто така, ги призна намерите на Киев за приклучување кон Европската Унија, што долго време се сметаше за црвена линија за Украина во разговорите.

Остануваат многу прашања за обемот на идната поддршка од САД, вклучително и дали Трамп ќе испрати повеќе оружје и муниција на кои Украина се потпира во борбата против Русија. Договорот не нуди директни безбедносни гаранции од страна на САД, иако Свириденко на социјалните медиуми рече дека „ја потврдува посветеноста на Соединетите Американски Држави на безбедноста, закрепнувањето и реконструкцијата на Украина“.

Иако Конгресот веројатно нема да одвои нови пари за Украина надвор од она што веќе е доделено, важно е САД да продолжат со споделувањето разузнавачки информации, што е „во основа незаменливо“, рече Чарлс Личфилд, заменик-директор на Геоекономскиот центар на Атлантскиот совет во Вашингтон.

Администрацијата накратко ги прекина разузнавачките информации кога Украина и САД не успеаја да постигнат договор за природните ресурси во февруари.

„Секој позитивен чекор, сè што ги држи САД ангажирани, вреди да се има“, рече Личфилд.

Премиерот на Украина, Денис Шмихал, изјави дека Вашингтон се откажал од инсистирањето договорот да обезбеди враќање на милијарди долари помош веќе доставена од почетокот на руската инвазија. Тоа се сметало за успех со оглед на тоа што Трамп претходно побарал еквивалент од 500 милијарди долари од ретки метали.

Фокусот сега ќе се префрли на преговорите за мировен договор. Пратеникот на Трамп, Стив Виткоф, се сретна со рускиот претседател Владимир Путин во Москва минатата недела, но досега не успеа да обезбеди траен прекин на огнот.

Службеници на Белата куќа изјавија дека Трамп станува сè повеќе фрустриран и од Украина и од Русија за досегашниот неуспех да склучат мировен договор - кој вети дека ќе го склучи на својот прв ден на функцијата.

Трамп се закани дека ќе се повлече ако нема напредок во тие преговори за прекин на огнот, предизвикувајќи загриженост кај сојузниците на Украина за степенот до кој Киев може да биде обвинет за пропаѓањето на разговорите. Договорот за ресурси се чини дека ги враќа Зеленски и Украина на добрата страна на Трамп, барем засега.

„Склучивме договор каде што нашите пари се безбедни, каде што можеме да почнеме да копаме и да правиме она што мораме да го направиме“, рече Трамп на состанокот на кабинетот во Белата куќа претходно во средата. „Тоа е исто така добро за нив бидејќи ќе имате американско присуство на местото, а американското присуство ќе држи многу лоши актери надвор од земјата или сигурно надвор од областа каде што копаме.“

Американските и украинските претставници потпишаа меморандум за намери претходно во април и продолжија да ги разработуваат техничките детали од договорот. Зеленски потоа се сретна еден на еден со американскиот претседател во Ватикан.

Со помош на Џастин Синк