Кина го засилува спорот со Јапонија со закани за економски мерки

Кина ја засилува конфронтацијата со Јапонија поради коментарите на премиерката Санае Такаичи за Тајван, при што државните медиуми се закануваат со големи контрамерки, откако кинеските предупредувања за патување го отворија прашањето за можна економска реакција.

„Јујуантантјан“, профил на социјалните мрежи поврзан со кинеската државна телевизија и често користен за сигнализирање официјална политика, викендов објави коментар во кој предупредува дека Пекинг „целосно се подготвува за суштински реципрочни мерки“. Во објавата се навестува можност за санкции, суспензија на економските, дипломатските и воените односи, како и ограничувања во трговијата.

Неколку часа по оваа објава, „Народна армија дејли“ (People’s Liberation Army Daily), официјалното гласило на Народноослободителната армија, ја засили пораката, објавувајќи коментар од научник поврзан со државата, кој предупреди дека доколку јапонската војска се вмеша во Тајванскиот Теснец, „целата земја ризикува да стане бојно поле“.

Bloomberg

Дипломатската криза избувна по изјавата на Такаичи од почетокот на месецов, во која таа рече дека употреба на воена сила во потенцијален конфликт околу Тајван би можела да се класифицира како „ситуација што го загрозува опстанокот“ на Јапонија. Таквата класификација би ѝ дала правна основа на Јапонија да им помогне на пријателските земји доколку решат да реагираат.

Кина жестоко реагира на секоја изјава поврзана со Тајван, самоуправуваниот остров што Пекинг долго време тврди дека ќе го стави под своја контрола, ако треба и со сила.

Спорот го доведува во прашање неодамнешниот напредок во билатералните односи, само неколку недели откако Такаичи се сретна со кинескиот претседател Шји Џјинпинг и се согласија да ги подобрат односите. Тензијата исто така им се заканува на компаниите што оперираат на двата пазара, откако Кина ги предупреди туристите и студентите за зголемени ризици при патување во Јапонија.

Овие мерки ги ставаат во ризик милионите кинески туристи, околу една четвртина од вкупниот број посетители во Јапонија годишно, предизвикувајќи пад на акциите на компании поврзани со патувања, при што козметичкиот гигант „Шисеидо“ (Shiseido Co.) денеска потона за 9 отсто. Хонгконг исто така ја ажурираше својата препорака за патување во Јапонија.

Кина и Хонгконг ги предупредуваат граѓаните да избегнуваат патување во Јапонија
Двата пазара беа најголем извор на туристи од јануари до септември

Bloomberg

Јапонија денеска испраќа висок дипломат во Кина во обид да ги намали тензиите, јави јавниот сервис НХК, повикувајќи се на висок претставник на Министерството за надворешни работи. Претстојниот самит на лидерите на Г20 овој викенд во Јужна Африка би можел да ѝ даде на Такаичи можност да се сретне со кинескиот премиер Ли Чијанг и да ги поправи односите, иако портпаролот на кинеското Министерство за надворешни работи изјави дека средба не е планирана.

„Ова е начин рано да се постават границите во мандатот на Такаичи, да се одвратат другите земји од слична реторика и да се спречи Токио да презема дополнителни чекори“, оцени Џенифер Велч од „Блумберг економикс“ (Bloomberg Economics). „Јапонија е релативно лесна цел, а туризмот е лесна алатка за притисок.“

Такаичи досега ги бранеше своите изјави за Тајван, додека Токио повтори дека неговиот став не се разликува од претходните влади. Во меѓувреме секретарот на премиерскиот кабинет Минору Кихара изјави дека предупредувањето за патување што го издаде Кина е неприфатливо.

Затегнувањето на односите со Јапонија се случува во период кога Пекинг пред извесно време реагираше остро и на Европа, која неодамна пречека тајвански потпретседател – првпат по 2002 година – што дополнително ја засили чувствителноста на Кина кон прашањата поврзани со Тајван. Тоа се случи во момент на засилена дипломатска комуникација меѓу Тајван и Европската Унија, што оди спротивно на стратегијата на Пекинг за изолирање на глобалниот центар за производство на чипови.

За Токио, економските ризици се значајни. Кина е најголемиот трговски партнер на Јапонија, а коментарот на „Јујуантантјан“ јасно наведе дека јапонските производители силно зависат од кинески увоз на клучни материјали. Претходен спор меѓу Кина и Јапонија во 2012 година околу спорни острови доведе до повеќемесечен бојкот на јапонски производи, што во голема мера ја погоди трговијата.

Предупредувањето за патување што го издаде Кина би можело да ѝ одземе на јапонската економија до 2,2 билиони јени (14,2 милијарди долари), или 0,36 процентни поени од бруто-домашниот производ, покажува процената на Такахиде Кјуичи, извршен економист во институтот „Номура рисрч“ (Nomura Research Institute) и поранешен член на Одборот на Банката на Јапонија.

Кјуичи наведе дека процената се заснова на слични случаи во минатото. Во 2012 година, кога Кина ги повика своите граѓани да избегнуваат патување во Јапонија по одлуката на Токио да ги национализира спорните острови, познати како Сенкаку во Јапонија и Дајоуј во Кина, бројот на кинески посетители се намали за околу 25 отсто во однос на претходната година. За нешто повеќе од три месеци тоа придонесе за пад од над 10 отсто во годишниот извоз.

„Разумно е да се очекува умерено негативно влијание врз активноста во секторот на услуги во следните неколку месеци“, изјави Хомин Ли, макростратег во „Ломбард Одиер Сингапур“ (Lombard Odier Singapore). „Јасно е дека малопродажбата, туризмот, недвижностите и авиокомпаниите што силно зависат од кинески посетители ќе бидат под притисок.“

Како уште еден знак на тензиите, за време на викендот Пекинг испрати четири вооружени брода на кинеската крајбрежна стража низ спорните води под контрола на Јапонија, пред да се повлечат.

Влијание врз извозот
Претходниот спор со Кина предизвика бојкот на јапонски стоки

Bloomberg

Кина веќе покажа дека е подготвена да примени економски мерки против соседите во регионот поради политички спорови. Во 2017 година Пекинг воведе трговски ограничувања кон Јужна Кореја поради системот за ракетна одбрана ТХААД, за кој тврдеше дека го нарушува стратешкиот баланс во регионот.

Тогаш Кина го прекина продавањето туристички пакети за Јужна Кореја и ги попречи операциите на корејските компании. Спорот, според процените на Банката на Кореја (Bank of Korea), ја намали стапката на економски раст на земјата за 0,4 процентни поени во 2017 година.

Новата конфронтација претставува ненадеен пресврт во односите, откако Такаичи се сретна со Шји Џјинпинг на маргините на самитот на АПЕК во Јужна Кореја и се заложија за „продлабочување на личните односи“. Таа ја искористи средбата и за да изрази загриженост за кинеските ограничувања на извозот на ретки метали, клучни за производство на сè – од електрични возила до паметни телефони.

Сепак, Такаичи има историја на блискост со Тајван, што значи дека во функцијата стапи со веќе изразени сомнежи од Пекинг.

„Бидејќи е на почетокот од својот мандат и бидејќи нејзината позиција сè уште не е целосно стабилна, Кина смета дека може поотворено да ги тестира границите“, изјави Дилан Ло, вонреден професор на Технолошкиот универзитет „Нанјанг“ во Сингапур. „Но реакциите во Пекинг не се неискрени – напротив“, додаде тој.

Сојузот со Кина претставува прв голем предизвик во надворешната политика за Такаичи откако во октомври стана премиерка.

Додека Такаичи има релативно високи рејтинзи на поддршка, анкетите покажуваат дека јавноста е поделена околу тоа дали Јапонија треба да се вклучи во каков било конфликт околу Тајван. Анкета на „Кјодо њуз“ (Kyodo News) спроведена за време на викендот покажа дека 48,8 отсто од испитаниците се согласуваат дека Јапонија може да ја примени колективната самоодбрана во такво сценарио, додека 44,2 отсто не се согласуваат. Секое дополнително продлабочување на спорот со Кина, особено ако Пекинг прибегне кон економски мерки, може дополнително да го отежне напорот на Такаичи да се справи со инфлацијата и забавената економија преку стимулативни мерки.

Токио со години е загрижено за можен обид на Кина да го преземе демократски управуваниот Тајван, поради неговата близина. Јонагуни, најблискиот јапонски остров до Тајван, е оддалечен околу 100 километри источно од тајванскиот брег.

Јапонските премиери традиционално избегнуваат да навлегуваат во детали за можни конфликти околу Тајван и наместо тоа повикуваат на одржување статус кво, имајќи ја предвид чувствителноста на прашањето.

Откако Такаичи отстапи од таа линија во својата изјава овој месец, кинеското Министерство за надворешни работи го повика јапонскиот амбасадор на разговор користејќи го изразот „по инструкција“ – формулација за која „Јујуантантјан“ оцени дека сигнализира вмешување на повисоки кинески лидери и дека станува збор за многу повеќе од рутински дипломатски протест.

Односите меѓу Пекинг и Токио со децении се напнати поради историски прашања, вклучувајќи ја јапонската инвазија во 1930-тите, како и долгогодишните територијални спорови околу оспоруваните острови.

Претседателот на Тајван, Лај Чинг-те, денеска ја обвини Кина дека ги поткопува мирoт и стабилноста во Индопацификот со своите напади врз Јапонија, повикувајќи ја меѓународната заедница да обрне внимание и повикувајќи го Пекинг да покаже воздржаност.

САД засега немаат дадено официјална реакција на спорот меѓу Кина и Јапонија. И Вашингтон и Токио традиционално избегнуваат експлицитни изјави околу тоа дали би го бранеле Тајван со воена сила.