Ништо од „брзата лента“ за Украина и Западен Балкан во ЕУ

Надежите на Украина, но и на некои земји од Западен Балкан за забрзано членство во Европската унија биле  урнати на дипломатска вечера во Брисел, пишува бриселски „Политико“. Според весникот,  амбасадорите на повеќе ЕУ членки му соопштиле на шефот на кабинетот на претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен,  дека тие нема да го прифатат контроверзниот предлог на Комисијата за т.н. „обратно проширување“ (reverse enlargement) или „авансно проширување“ (enlargement in advance).

Според овој концепт, Украина би можела прво формално да стане членка на Унијата, а потоа постепено да ги усогласува своите политики и обврски со европското законодавство. Предлогот бил дел од поширок пакет идеи за можноста земјата да се приклучи кон ЕУ до 2027 година.

Меѓутоа, повеќе европски лидери однапред сигнализирале дека не се подготвени да прифатат вакво отстапување од досегашниот модел на проширување. На средбата во Брисел претставник на Европската комисија ги презентирал опциите пред амбасадорите, но реакциите покажале дека концептот нема доволна поддршка.

Дипломатски извори посочуваат дека пораката од земјите-членки била недвосмислена – идејата за „обратно проширување“ не е прифатлива. Според нив, создадени се нереални очекувања околу можноста за брз прием на Украина, но и земјите од Западен Балкан, поради што сега е неопходно појасно да се дефинира пореален пристап.

Во нацрт-заклучоците што циркулираат пред претстојниот самит на Европскиот совет се очекува лидерите повторно да ја потврдат традиционалната политика на проширување, која се темели на постепено исполнување на критериумите и реформските обврски. Тоа значи дека секоја кандидатска држава, вклучително и Украина, ќе мора да помине низ стандардната процедура пред да стане членка на Унијата.

Simon Wohlfahrt/Bloomberg

 

Ова практично ја оттурнува идејата за брз прием на Киев во ЕУ. Европските дипломати нагласуваат дека иако постои силна политичка желба Украина да биде што поцврсто поврзана со Унијата, институционалните правила на процесот на проширување не можат едноставно да се променат.

Комисијата, според она што може да се дознае, се залага за три главни опции за иднината на политиката на проширување. Првата би го оставила сегашниот систем непроменет, задржувајќи ги Албанија и Црна Гора како фаворити, со цел да се приклучат пред крајот на политичкиот мандат на ЕУ во 2029 година.

Според втората опција, позната како „постепена интеграција“, земјите-кандидатки би се придружиле на повеќе иницијативи и програми на ЕУ без формално да влезат во блокот, оставајќи ја ратификацијата низ сите 27 главни градови за подоцна. Експертите го гледаат ова како подобра опција. Но, тоа би ги разочарало земјите како Украина.

Третата опција – најрадикалната – е она што комесарката за проширување Марта Кос го нарекува „фазна интеграција“, заменувајќи го звучното „обратно проширување“. Според овој пристап, земјите би добиле брз формален влез, договорен од сите 27 земји, а потоа би ги достигнале реформите подоцна.

Во меѓувреме, дискусијата за европската перспектива на Украина се одвива во период кога Унијата се обидува да го деблокира и пакетот финансиска помош за земјата, кој се соочува со политички пречки поради несогласувања меѓу некои членки.

Европратеници предупредуваат дека ваквите дебати може да создадат забуна кај земјите-членки и разочарување кај кандидатските држави, особено ако се испраќаат пораки за забрзано членство без реална политичка поддршка за таков процес.