Трамп бара капитулација на Иран додека војната ги потресува глобалните пазари

Американскиот претседател Доналд Трамп побара Иран да се предаде додека војната против Исламската Република влезе во седми ден, а нејзините последици се чувствуваат низ глобалните синџири на снабдување и енергетските пазари.

Вашингтон не сака да преговара за крај на конфликтот и ќе прифати само „БЕЗУСЛОВНА КАПИТУЛАЦИЈА!“, напиша Трамп во петокот на мрежата Truth Social.

Фјучерсите на нафтата брент достигнаа 90 долари за барел првпат по речиси две години, додека поморскиот сообраќај низ Ормускиот теснец е речиси целосно запрен, а извозниците на енергенси бараат алтернативни рути за излез од регионот. Данскиот контејнерски гигант „Маерск“ (A.P. Moller-Maersk A/S) суспендираше две линии што го поврзуваат Далечниот Исток со Европа поради безбедносни ризици.

Катар предупреди дека долготрајна војна може „да ги урне економиите во светот“, предвидувајќи дека сите извозници на енергенси од Заливот би можеле да го запрат производството во рок од неколку недели, објави „Фајненшл тајмс“ во петокот, повикувајќи се на интервју со министерот за енергија на земјата.

САД и Израел ги засилуваат нападите врз Иран додека Техеран возвраќа низ регионот

Bloomberg

„Волстрит журнал“ објави дека Кувајт започнал да го намалува производството на некои нафтени полиња откако останал без простор за складирање на задржаната сурова нафта, што е најнов знак за удар врз снабдувањето во регионот.

Глобалната распродажба на обврзници продолжува без знаци на запирање, бидејќи трговците стравуваат дека растот на цените на енергенсите ќе ги принуди централните банки да го забават темпото на намалување на каматните стапки. Доларот бележи најголем неделен раст од 2024 година.

На пазарите во развој се забележува распродажба на средства. Турција потрошила 12 милијарди долари, што е околу 15 отсто од нејзините девизни резерви, за да ја одржи стабилноста на лирата оваа недела.

Иран во текот на ноќта и во петокот истрела бран ракети и дронови кон повеќе земји од Заливот, при што особено силни експлозии се слушнале во Кувајт. Нападнат бил и Бахреин. Во Дубаи и во петокот, втор ден по ред, биле испратени предупредувања за ракетна опасност до жителите.

Израел, дејствувајќи заедно со САД, ги продолжи воздушните напади врз Исламската Република. Израелските сили „значително го прошириле“ своето копнено присуство во Либан, каде ги засилија нападите врз Хезболах, група поврзана со Техеран, и извршија нов бран воздушни напади врз јужните предградија на Бејрут.

Трамп во четвртокот изјави дека „наскоро ќе следуваат мерки за намалување на притисокот врз цените на нафтата“, додека цените на бензинот на пумпите во САД се искачија на највисоко ниво од септември 2024 година. Растот на цените на горивата би можел да биде особено штетен за Трамп во пресрет на изборите за Конгресот во ноември.

Министерството за финансии на САД издаде лиценца со која на Индија привремено ѝ се дозволува да го зголеми увозот на руска нафта, додека претставници на администрацијата на Трамп разгледуваат и низа други можности.

Иранскиот претседател Масуд Пезешкијан изјави дека некои земји започнале напори за посредување. Но, иако Исламската Република е „посветена на траен мир“, таа ќе продолжи да се брани.

Трамп се закани дека „целосно ќе ги уништи“ иранските сили, изјавувајќи за „Ен-Би-Си“ дека сака да ја „исчисти“ раководната структура на Иран и дека веќе има имиња на луѓе кои би можеле да ја преземат власта.

Војната меѓу САД и Израел против Иран досега однесе најмалку 1.332 жртви во Иран, додека десетици луѓе се убиени и во други делови од регионот во одмазднички напади. Загинаа и шест американски војници, сите во првите два дена од борбите. Вкупно околу десетина земји се вовлечени во конфликтот.

Иран се подготвува да избере наследник на врховниот лидер Али Хамнеи, кој беше убиен на 28 февруари, првиот ден од војната. Меѓу кандидатите е и Мојтаба Хамнеи, вториот најстар син на убиениот лидер. Трамп изјави дека тој е „слаб кандидат“ кој нема да ја промени политиката на режимот и инсистираше лично да биде вклучен во изборот на следниот лидер на земјата.

Авиокомпаниите и натаму се сериозно погодени од конфликтот, при што бројот на откажани летови кон главните аеродроми на Блискиот Исток надмина 23.000 откако започнаа борбите. Илјадници патници остануваат заглавени во регионот на Заливот, иако авиокомпанијата „Емирати“ во петокот соопшти дека во наредните денови очекува постепено враќање на редовниот сообраќај.

Арапските држави соопштија дека во текот на ноќта кон петокот пресретнале ирански проектили. Бахреин соопшти дека дел од рафинеријата Ситра, најстарата во регионот, се запалил откако бил погоден од ракета. Катар спречил напад насочен кон воздухопловната база Ал Удеид, американски воен објект. САД ги суспендираа операциите во својата амбасада во Кувајт.

Саудиска Арабија соопшти дека во текот на ноќта пресретнала повеќе ракети и дронови. Нападите најчесто биле насочени кон Ал Харџ во близина на Ријад, каде САД имаат објект, или кон источниот дел на земјата каде „Сауди Арамко“ (Saudi Aramco) има седиште. Кралството пренасочува милиони барели сурова нафта кон пристаниште на брегот на Црвеното Море, што му помага на најголемиот светски извозник да го одржи снабдувањето.

Од 500 балистички и крстосувачки ракети и 2.000 дронови што Иран ги лансирал од почетокот на војната, околу 60 отсто биле насочени кон американски цели, според иранската агенција „Фарс њуз“. Многу од тие американски објекти се наоѓаат во земјите од Персискиот Залив.

Држави од Европа и Азија преземаат чекори за зајакнување на одбраната на регионот. Италија има намера да испрати системи за противвоздушна одбрана, како и способности за борба против дронови, во земјите од Заливот, изјави во четвртокот министерот за одбрана Гуидо Крозето.

Јужна Кореја соопшти дека води разговори со САД за можно повторно распоредување на оружје, вклучително и системи за противвоздушна одбрана „Патриот“. Франција им дозволи на американските воени авиони за поддршка, кои не учествуваат во операции во Иран, да ја користат воздухопловната база Истр, објави агенцијата „АФП“.

НАТО соопшти дека ја зајакнува својата противракетна одбрана откако во средата беше соборена иранска ракета која се движела кон турскиот воздушен простор.

Началникот на Генералштабот на Израелските одбранбени сили, Ијал Замир, изјави дека нападите неутрализирале повеќе од 60 отсто од лансирните рампи за балистички ракети на Иран. Иранската морнарица, исто така, претрпела тешки загуби.

Американскиот министер за одбрана Пит Хегсет им изјави на новинарите дека операциите би можеле да траат три, шест па дури и осум недели. Трамп, пак, за „Политико“ изјави дека САД имаат „неограничени залихи на оружје“.

„Иран се надева дека нема да можеме да го издржиме ова темпо“, изјави Хегсет подоцна на прес-конференција во седиштето на Централната команда во Флорида. „Нашите капацитети се огромни и продолжуваат да се зголемуваат, како и оние на нашите израелски партнери. Нашите резерви на муниција се целосно обезбедени.“