ББА-анализа: Послаба жетва на пченка во регионот, но и цените пониски

Жетвата на пченка започна, а глобалната прогноза за 2025 година укажува на мал пораст на производството благодарение на поголемиот род во САД и Индија. Спротивно на тоа, Европската комисија неодамна ја ревидираше својата прогноза за Европската Унија надолу, очекувајќи жетва од 57,6 милиони тони, што е пад од 2,5 милиони тони во споредба со нејзината јунска процена. Главната причина е сушата што го погоди поголемиот дел од континентот.

Сликата е слична и во регионот: Србија веќе објави пад на родот од 7 до 8 проценти, додека Хрватска и остатокот од регионот очекуваат слични резултати. Петгодишниот просечен принос во Европската Унија е 7 тони на хектар, а земјите во регионот се околу овие нивоа, со исклучок на Словенија (9 тони на хектар) и Македонија (5 тони). Србија е најголемиот производител, со речиси милион засеани хектари, по што следува Хрватска со нешто помалку од двесте илјади хектари засеани со пченка.

На светските берзи преовладува трендот на опаѓање на цените. Во САД е во тек рекордна жетва, што изврши притисок врз цената, која е на најниско ниво во последните неколку години: 4,6 долари за бушел. На париската берза цената на премиум пченката падна од мај од околу 200 на 185 евра за тон, додека падот е уште поизразен од почетокот на годината (215 евра на почетокот на годината).

Локално, првите откупни цени во Србија се околу 24,50 динари/кг без ДДВ, додека во Хрватска првите цени се 165-170 евра за тон. Поради послабиот квалитет на жетвата во регионот, домашната пченка се тргува со попуст во споредба со парискиот репер. Се очекува цената да остане под притисок до крајот на годината, а сушата нема да влијае на зголемувањето на цената, поради минатогодишните резерви.

На пченката годинава би можела да ѝ се повтори судбината на пченицата: добра жетва, но лоша цена. Земјоделците ќе најдат утеха во фактот дека нивните колеги во САД и остатокот од Европа исто така страдаат од истиот проблем. Откако ќе се пожалат на прениските откупни цени како и секоја година, можеби е време од следната сезона на земјоделски култури конечно да ги прифатат основните закони на понудата и побарувачката: да ги диверзифицираат своите култури и да инвестираат во складишта или преработувачки индустрии за да создадат поголема додадена вредност во Хрватска, но и другите земји од регионот. Останува надежта дека помладите генерации земјоделци, со подобра економска писменост, конечно ќе успеат да создадат пазар што ќе им оди во прилог.