text size
Замислете свет во кој луѓето не се разболуваат, не стареат и не умираат. Тешко е да се поверува, но запомнете дека само пред еден век немавме ниту антибиотици. Еден од научниците во документарецот на Брајан Џонсон, „Човекот што сака да живее засекогаш“ на „Нетфликс“ (Netflix), вели: „Можеби многу наскоро ќе дојде време кога двајца тинејџери ќе зборуваат за тоа колку е чудно што луѓето се разболуваат и умираат“.
Со текот на годините, кога и да разговарав со лекари и експерти за долговечност за можноста за значително продолжување на човечкиот животен век, одговорите беа конзистентни: да, можно е и сигурно е. Колку подолго? Сè повеќе се споменува бројката од 120 години. Но клучниот предуслов за тоа е можноста за лекување болести и живеење во согласност со потенцијалот што ни го даваат нашата генетика и околина.
Додека светот е во трка за „чудотворни молекули“, третмани што чинат неколку илјади евра и додатоци во исхраната што ветуваат дека ќе го ресетираат нашиот биолошки часовник, вистинската наука постојано покажува нешто друго: подмладувањето не е гламурозен спа-ритуал - тоа е промислена стратегија. Но, во морето од производи, третмани и процедури, клучното прашање е што навистина дејствува и која стратегија вреди да се примени. Еве еден преглед.
Прочитај повеќе
Доаѓа времето на стогодишници во регионот и Европа, но и на главоболки
Официјалните податоци покажуваат дека во регионот Адрија има значителен број на лица кои ја поминуваат границата од 100 години, како и дека драстично расте бројот на лица кои доживуваат длабока старост.
10.01.2026
Криопрезервација: Инвестиција во вечен живот со ризици и приноси како биткоинот
Криопрезервацијата е напредна медицинска процедура што го става лицето во целосна биолошка пауза по неговата законска смрт.
14.12.2025
Протоколи и персонализирани стратегии
На врвот на листата се инфузиите NAD+, кои содржат молекула што игра клучна улога во енергијата и регенерацијата на клетките. Нивната цена варира помеѓу 400 и 600 евра, но ефектите, според експертите, може да бидат значајни: повеќе енергија, подобра отпорност на стрес и поддршка за митохондриите, „енергетските клетки“ на нашето тело. Ако се плашите од игли, постојат и капсули што ги зголемуваат нивоата на NAD+, и тоа по многу пониска цена од околу 30 евра.
За тие што сакаат подетална персонализација, тука се тестовите „Глајкен ејџ“ (GlycanAge), кои ја мерат биолошката возраст на телото и помагаат во креирање индивидуален план - од диета и вежбање до конкретен избор на додатоци во исхраната.
Интермитентниот хипоксичко-хипероксичен тренинг - ИХХТ (IHHT) и ендосферската терапија се особено популарни кај спортистите и работниците, деловните луѓе што сакаат да ја зачуваат виталноста на долг рок.
ИХХТ симулира услови на голема надморска височина без физички напор, ги подобрува митохондријалната функција и отпорноста на стрес, додека ендосферата дополнително ја стимулира регенерацијата на ткивата.
Еден ИХХТ чини 130 евра, а ендосферските третмани може да се најдат по цени од околу 50 евра за третман на раце до 960 евра за шест третмани на целото тело.
Доколку сте подготвени да инвестирате повеќе пари во вашите митохондрии, можете да се одлучите и за посета на клиники што нудат персонализирани програми. На пример, словенечки „Ревита биолоџикал лонџевити“ (Revita Biological Longevity) во Рогашка Слатина беше номиниран за најдобар луксузен медицински центар во 2024 година. Сместувањето во хотел со пет ѕвездички и изборот од осум различни програми, антистареење, детоксикација, програми за спортисти, кардиорамнотежа, општо подобрување на здравјето, го прават привлечен избор за спортисти и бизнис-лидери од регионот.
На пример, тридневна програма за детоксикација на клеточно ниво чини 1.968 евра, додека за продолжена програма од 21 ден плаќате 18.000 евра. Цената на програмата против стареење е слична, па чини нешто помалку од 2.000 евра за три дена и 18.900 евра за три недели. Слични се и цените на програмите за општо подобрување на здравјето.
Суптилни „дотерувања“: Естетски третмани што освежуваат без драстични промени
Денес иновациите во регенеративната медицина доминираат во светот на естетските и козметичките процедури, а трендот е освежен изглед што не изгледа како да сте „направиле нешто“. Од хијалуронски инјекции, преку нано-трансфери на масти, до третмани со матични клетки, целта е телото само да создаде нов колаген и да го подобри квалитетот на кожата.
Ботоксот, сè уште неоспорен класик што останува најприфатлив, презема нови улоги: се користи превентивно, во микродози или како дел од процедури што ги освежуваат цртите на лицето без губење на изразот.
Bloomberg
Д-р Дејан Антониќ изјави за „Блумберг Адрија“ дека ботоксот сега се користи и за подигнување на опуштениот врв на носот и аглите на усните, ублажување на акните и црвенилото кај розацеја, намалување на мускулната активност кај бруксизам, прекумерно потење, а понекогаш и за спречување на опаѓање на косата или лекување мигрена.
Потоа, „Емфејс“ (EmFace) е една од иновациите што добро ја илустрираат оваа филозофија: методот комбинира радиофреквентна енергија и технологија ХИФЕС (високо фокусирана електромагнетна стимулација).
Според искуството на клиниките, резултатите се видливи по само четири третмани - подигнати веѓи, поцврст тен, помеки црти на лицето, а ефектот е дополнително засилен во следните месеци благодарение на стимулацијата на колаген. Цената на еден таков третман обично се движи од 250 до 500 евра, во зависност од клиниката и регионот.
Слична филозофија на „минимална интервенција, максимален ефект“ се применува и кај други методи:
- Микронидлинг „Ексон РФ“ (Exion RF) - третман што ја стимулира регенерацијата на кожата - цената варира во зависност од регионот и започнува од околу 150 до 450 евра по третман.
- Конци „Аптос“ (Aptos) за лифтинг на лице без лузни - третманот е поскап: цената може да се движи од 600 до 1.500 евра, во зависност од асортиманот и клиниката.
- Засилувачи на кожа и биостимулатори на колаген – во зависност од подготовката и бројот на апликации, приближните цени се од 300 до над 1.000 евра по третман или пакет.
Кога ќе споменеме матични клетки, веројатно првата помисла е долготрајна процедура.
Тоа што ги изненадува многумина е дека третманите со матични клетки не мора да бидат комплицирани или долготрајни. Сепак, д-р Тамара Илиќ, специјалистка по пластична, реконструктивна и естетска хирургија, ни кажа дека овој третман може да се изврши за време на пауза за ручек (добро, малку подолга пауза за ручек).
Таа забележува дека третманот трае околу еден час, не бара посебна подготовка и пациентот може веднаш да се врати на своите секојдневни обврски.
Процесот вклучува земање масно ткиво, сечкање и обработка, а потоа инјектирање во површинските и длабоките слоеви на кожата и поткожното ткиво. Ефектот не е моментален волумен како кај хијалуронските филери - целта е да се поттикне телото да ги стимулира и регенерира сопствените клетки, колаген, еластин и хијалуронска киселина.
Depositphotos
Во првите неколку недели пациентот забележува подобра хидратација, цврстина и свеж изглед, а резултатите можат да траат повеќе од една година. Покрај естетиката, третманите со матични клетки сега се користат и во други области на регенеративната медицина - тие дејствуваат на еректилната дисфункција, за враќање на функцијата на јајниците при предвремена менопауза и за ублажување на нејзините симптоми. Во областа на ортопедијата, терапијата со матични клетки ги обновува оштетените зглобови и 'рскавица, ја ублажува болката и ја подобрува подвижноста. Тие исто така можат да се користат за обликување на телото како природна алтернатива на имплантите. Покрај тоа, помагаат и при опаѓање на косата со зајакнување на фоликулите, стимулирање на растот и враќање на густината на косата.
Цената на третманот варира во зависност од клиниката, опсегот и примената.
Кога станува збор за додатоци во исхраната, изборот е огромен
Меѓу витамините и минералите ќе најдете мултивитамини, поединечни витамини (Ц, Д, E, Б-комплекс) и минерали како што се магнезиум, цинк, селен, железо.
Меѓу фитододатоците се издвојуваат растителни екстракти како што се гинко, куркума, ехинацеја и ашваганда. Само пробиотиците и пребиотиците, додатоци во исхраната за подобрување на цревната флора, вредеа дури 67,6 милијарди долари низ светот во 2024 година, со тенденција да достигнат 85,4 милијарди долари до 2027 година, според „Статиста“ (Statista). Рибините масла и маслата од алги се исто така популарни додатоци во исхраната, но протеинските прашоци, BCAA и креатинот се чини дека доживуваат најголема експанзија во моментов. Истражувањето на компанијата „Преседенс рисрч“ (Precedence Research) сугерира дека пазарот на протеини од сурутка, сè попопуларен производ во нашиот регион, порасна на околу 10,65 милијарди долари во 2025 година и ќе достигне 21,07 милијарда долари до 2033 година.
Најпрофитабилниот сегмент во индустријата за додатоци во исхраната моментално вклучува производи насочени кон поддршка на имунолошкиот систем, здравјето на срцето и зглобовите, како и мултивитамини, а овие производи се особено барани од потрошувачите што се обидуваат да го одржат здравјето и да спречат болести. Покрај тоа, сегментите што вклучуваат аминокиселини, витамини и додатоци во исхраната од билки доживуваат динамичен раст.
Меѓутоа, спортските додатоци се категорија кон која можеби треба да се сврти секој што сака да инвестира во оваа индустрија. Протеините од сурутка, БЦАА, креатинот и производите пред тренинг се дел од пазарот што ќе вреди 45,24 милијарди долари на глобално ниво во 2033 година.
Сурутката е висококвалитетен протеин добиен од течната компонента што се одвојува за време на производството на сирење. Тој е еден од најпопуларните додатоци во исхраната во фитнес и спортската заедница поради неговата особина за брзо варење и богатата содржина на есенцијални аминокиселини, особено леуцин, кој е неопходен за синтеза на мускулни протеини.
|
Еве неколку клучни работи за протеинот од сурутка: 2. Висока содржина на протеини – во просек, една порција (околу 25-30 г прав) содржи 20-27 г протеини. 3. Поддршка на растот на мускулите – помага во градењето и одржувањето на мускулната маса, особено кога се комбинира со тренинг за сила. 4. Содржи аминокиселини – вклучувајќи ги сите есенцијални аминокиселини што телото не може само да ги произведе. 5. Варијанти – концентрат, изолати (со поголем процент на протеини и помалку лактоза) и хидролизати (подготвени за побрза апсорпција). |
Што е нормално, што „функционира“ и што можеме сами да направиме?
Д-р Нико Михиќ, медицински советник на Реал Мадрид и коосновач на организацијата „Фудбалски доктори“, за „Блумберг Адрија“ изјави дека треба да се внимава со бројот на додатоци во исхраната што се земаат бидејќи телото има ограничен капацитет за обработка на апчиња.
Тој верува дека следната голема работа во насока на долговечноста е раното откривање на когнитивните нарушувања. „Сега можеме да го откриеме почетокот на когнитивниот синдром десет години пред да се појави“.
Понатаму, Михиќ верува дека нормалноста во однос на параметрите што ги добиваме од анализите повеќе не е прифатлива и дека се движиме кон оптимизација на тие параметри. „Нормалниот параметар за возрасните не е ист за 20-годишник или 90-годишник. Не сакаме само нормални вредности за, да речеме, железо или Б-витамини. Го сакаме најдоброто за секоја личност, без оглед на тоа колку е здрава“.
|
ПОПУЛАРНИ ДОДАТОЦИ 1. NAD+ и прекурсорни витамини (NMN, NR)
|
Д-р Ален Југиновиќ, невронаучник од Харвард, родум од Сплит, објаснува дека добриот сон носи голем број придобивки, вклучувајќи намалување на боледувањата и зголемена ангажираност на вработените, а дека програмите за велнес даваат поврат на инвестицијата.
„Програмите што ги промовираат здравјето и благосостојбата, вклучувајќи ја и едукацијата за спиење, можат да вратат 3,27 долари за секој долар инвестиран во вакви иницијативи, а наедно ги намалуваат трошоците за боледување за 2,73 долари за секој инвестиран долар. Податоците јасно покажуваат дека инвестирањето во едукација за спиење може да ги намали загубите поради намалена продуктивност и здравствени проблеми, а наедно да ја зголеми ангажираноста на вработените.“
Д-р Југиновиќ советува дека усвојување хигиена на спиење, која вклучува: заспивање и будење во исто време, дури и за време на викендите, намалување на времето поминато пред екран еден час пред спиење бидејќи сината светлина се меша во производството на мелатонин, создавање релаксирачка средина за спиење (темна, тивка соба) и поставување јасни граници помеѓу работното и личното време, особено кога се работи оддома. Освен сонот, кој е број еден, најдобриот биохак (англ: biohack - се однесува на биолошко експериментирање насочено кон подобрување на квалитетите или способностите на живите организми, честопати спроведено од поединци надвор од традиционалните медицински или научни средини, а опфаќа низа практики, вклучувајќи го и правењето промени во сопственото тело или начин на живот за подобрување на здравјето, умствената моќ или атлетските способности), што го наведуваат експертите е физичката активност. Покрај тоа, тие споменуваат балансирана исхрана, намалување на стресот, одржување на социјалните врски (осаменоста има негативно влијание врз долговечноста) и избегнување токсини.
Д-р Михиќ додава: внесете уметност во вашиот живот затоа што убавата околина помага, потоа дефинирајте тригодишен план во однос на хобија, учење нов јазик или совладување инструмент и конечно - слушајте го вашиот лекар. Со други зборови, наједноставните навики - кои зависат само од нас и не бараат дополнителен буџет - се чини дека носат најголем поврат на инвестицијата. Можеби отсекогаш сме го знаеле ова, дури и пред возбудата околу индустријата за долговечност, но понекогаш треба да трчаме поширок круг за да се вратиме во центарот.
(Текстот е напишан со помош од Бојана Лазаревиќ, Тамара Костиќ и Антонија Тушек)
.webp){kind=icon}
