САД и Иран далеку од договор за Ормуз, дрон удри во електрана во ОАЕ

САД и Иран и натаму изгледаат далеку од постигнување договор за завршување на војната и повторно отворање на клучниот Ормуски Теснец откако напад со дрон предизвика пожар во нуклеарна централа во Обединетите Арапски Емирати, ставајќи го во фокус ризикот од кревкиот прекин на огнот.

Полуофицијалната новинска агенција „Фарс“ од Иран објави дека САД поставиле пет главни услови за мировен договор, меѓу кои отстранување на ураниумот што го користи иранската нуклеарна програма и негово испраќање во САД. Во исто време Вашингтон нема да плати никаква компензација каква што бара Техеран односно да одмрзне помалку од една четвртина од замрзнатите ирански средства. „Фарс“ не наведе извор за информацијата, а САД јавно не коментирале за такви услови.

Во меѓувреме, полуофицијалната новинска агенција „Мехр“ објави дека Вашингтон не понудил „никакви опипливи отстапки“, додека барал „да добие отстапки што не успеа да ги добие за време на војната, што ќе доведе до ќорсокак во преговорите.“

Неделниот напад со дрон доаѓа само неколку дена откако американскиот претседател Доналд Трамп се врати од дводневен самит во Пекинг со кинескиот лидер Шји Џјинпинг, сојузник на Иран. Двајцата се согласија дека теснецот треба да биде отворен за транзит, но не постигнаа видлив напредок кон таа цел.

Пожарот избувнал во електричен генератор надвор од внатрешниот периметар на нуклеарната централа Барака во ОАЕ и немал влијание врз радиолошката безбедност, соопшти медиумската канцеларија на Абу Даби. Властите работат на гаснење на пожарот, кој не предизвикал повреди, се додава во соопштението.

Иранските закани за транспортот во Персискиот Залив ги доведоа енергетските извози од регионот речиси до целосен застој, што ги зголеми глобалните цени и му даде значителна предност на Техеран во преговорите со САД.

Воената кампања на САД и Израел против Иран, започната на 28 февруари, однесе илјадници животи, главно во Исламската Република. Одмазднички напади на Техеран беа насочени кон сојузниците на САД низ Заливот, вклучувајќи ги ОАЕ, кои спорадично возвраќаа со удари врз Иран, објави „Блумберг“.

Во Ерусалим, израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху, информирајќи го својот кабинет за кризата со Иран, рече дека ќе разговара со Трамп подоцна во неделата. Членот на безбедносниот кабинет, Зев Елкин, изјави дека земјата е подготвена да ги продолжи ударите врз Иран доколку Трамп реши така.

„Имаме цели што сакаме да ги погодиме, се разбира,“ рече Елкин за радио Кан. „Сегашната ситуација, со продолжувањето на американската блокада, исто така е добра за Израел, бидејќи секојдневно нанесува голема штета на иранската економија.“

Иранскиот претседател Масуд Пезешкијан изјави дека неговата земја е посветена на дипломатско решение на конфликтот. Неколку енергетски пратки успеале да го минат Ормускиот теснец во последниве недели, а ирански официјален претставник рече дека властите работат на формален закон и рамка за дозвола на премин на одредени бродови.

САД и Кина, двете најголеми економии во светот, се обидоа да нагласат точки на согласност околу конфликтот на Блискиот Исток за време на средбите меѓу Трамп и Шји оваа недела, иако стојат на спротивни страни.
На враќање од Азија, Трамп им рече на новинарите дека со кинескиот лидер разговарал за можноста за укинување санкции за кинески компании што купуваат иранска нафта. Министерството за финансии ги засили казните во последниве недели, додека САД се обидуваат да извршат притисок врз Техеран, а Пекинг им наредил на своите компании да ги игнорираат санкциите.

„Ќе донесам одлука во следните неколку дена,“ рече Трамп во авион „Ер форс уан“ кога беше прашан дали би размислил за укинување на санкциите. „Разговаравме за тоа.“

Трамп изјави за „Фокс њуз“ дека три кинески танкери што минале низ Ормуз натоварени со иранска нафта оваа недела го сториле тоа затоа што САД го дозволиле. Иранската државна телевизија претходно објави дека повеќе од 30 бродови добиле дозвола за премин низ теснецот од средата навечер, цитирајќи официјално лице од морнарицата на Иранската револуционерна гарда.

Белата куќа се соочува со дилема: како да го отвори теснецот, да ги намали глобалните цени на енергијата и да стави крај на сè понепопуларниот конфликт што предизвика најголемо нарушување на снабдувањето со нафта во историјата пред меѓуизборите во ноември.

Цената на нафтата брент скокна за околу 50 отсто од почетокот на војната, при што трговците стравуваат од нова ескалација на непријателствата меѓу САД и Иран, откако посетата на Трамп во Кина не донесе конкретен напредок во планот за повторно отворање на Ормускиот Теснец.

Министерот за внатрешни работи на Пакистан, Мохсин Наќви, пристигна во Техеран во саботата, каде се сретна со својот ирански колега. Двајцата разговараа за билатералните односи и можностите за продолжување на мировните преговори меѓу САД и Иран, за кои Пакистан е главен посредник, објави полуофицијалната новинска агенција „Тасним“.

Иранскиот збогатен ураниум, кој се наоѓа на непозната локација од бомбардирањето на САД и Израел во јуни минатата година, останува една од многуте пречки за мировен договор.
Членот на израелскиот безбедносен кабинет Елкин рече дека збогатениот ураниум не е недостижен. „Секако може да се стигне до него, ако постои волја,“ рече тој.