Зошто банките денес се толку здодевни и зошто тоа им се допаѓа?

Компанијата „ПНЦ Фајненшл сервисес груп“ (PNC Financial Services Group) во март годинава објави телевизиски реклами и залепи постери во своите филијали во кои се вели дека се „брилијантно здодевни“. На конференциска врска во април, извршниот директор на „Фифт трд бенкорп“ (Fifth Third Bancorp), Тим Спенс, се пофали дека резултатите на банкарите се „здодевни“. Покрај тоа, Френк Намдар, главен директор за кредитна администрација во „Колумбија бенкинг систем“ (Columbia Banking Systemна) на 25 април го опиша нејзиното портфолио на заеми за недвижнини како „навистина прилично здодевно, што на некој како мене навистина му се допаѓа“.

Една година претходно, кога регионалните банкари се најдоа во центарот на вниманието на јавноста, банкарството беше сè само не здодевно. За индустријата изградена на доверба и верувањето дека депозитите на клиентите ќе бидат безбедни, брзата имплозија на „Банката на Силициумската долина“(СВБ) и две други големи регионални институции обезбеди шокантен поглед во не толку здодевниот финансиски сектор.

Рекламата „брилијатно здодевни“ на ПНЦ/PNC Financial Services Group

За неколку бурни денови во март 2023 година, СВБ банкротираше. Дури и кога владата се вклучи за да ги гарантира сите депозити во проблематичните институции над нормалните лимити на осигурување, инвеститорите се повлекоа, а вознемирените потрошувачи и корпорации сè повеќе го насочуваа својот бизнис кон гиганти како „Бенк оф Америка“ (Bank of America), „Ситигруп“ (Citigroup) и „ЏП Морган Чејс“ (JPMorgan Chase). Тоа предизвика интензивна конкуренција меѓу помалите заемодавци, чии маржи тонеа бидејќи ги зголемија каматните стапки што ги плаќаа на депозитите за да придобијат нови клиенти и да ги задржат постојните.

Сега регионалните банки работат на враќање на довербата и на секој начин објаснуваат дека не се како амбициозните компании кои пропаднале. Во исто време, индустријата добива нов имиџ: вкочанет, формален и здодевен. „Банкарството треба да биде здодевно“, вели Мајк Мајо, аналитичар во „Велс Фарго“ (Wells Fargo & Co.), кој го покрива овој сектор со децении. „Треба да имате чувство како да отворите славина и да видите како тече вода“.

Виллијам Демчак, извршен директор на ПНЦ/Al Drago/Bloomberg

Директорите и аналитичарите на банките го кажаа зборот „досадно“ најмалку десетина пати на конференции оваа година, двојно повеќе отколку во целата 2022 година, пред падот на СВБ. Размислете за термините како „претпазлив“ и „конзервативен“, проширете го објективот на минатогодишниот метеж и ќе дојдете до најжестоката прегратка на монотонијата во оваа деценија или повеќе. На пример, во својот телевизиски спот, ПНЦ им кажува на гледачите дека е толку здодевна и сигурна што нејзините клиенти не мора да бидат. Во услови на криза, „банките кои се здодевни и ја вршат својата основна дејност имаат тенденција да ги прескокнуваат банките кои се херои во индустријата на која не и требаат херои“, вели извршниот директор Вилијам Демчак.

СВБ се издвојуваше како возбудлив мотор за раст во последниве години. Нејзината листа на клиенти беше полна со амбициозни стартапи кои собираат пари од ризичен капитал, давајќи им огромен фонд на депозити. СВБ ги позајмуваше тие пари на други или ги инвестираше во хартии од вредност кои се сметаа за сигурни. Сепак, ризичниот капитал се повлече во 2022 година, што ги натера стартапите да ги испразнат своите биланси токму кога инфлацијата почна да расте.

Тензијата меѓу овие сили експлодира од брзината со која клиентите повлекуваа готовина од банката и СВБ беше принудена да продава хартии од вредност со загуба. Обидот за прибирање капитал потоа пропадна бидејќи акциите потонаа. Депонентите повлекоа дополнителни милијарди, а СВБ банкротираше. Истата судбина набрзо ја доживеаја и њујоршката „Сигнчр бенк“ (Signiture Bank) и „Фрст рипаблик бенк“ (First Republic Banks) со седиште во Сан Франциско, кои на сличен начин беа погодени од одлив на штедачи.

Политичарите и академиците долго време тврдат дека регулаторите треба да ги принудат банките да бидат што помалку интересни. По минатогодишните колапси, демократската сенаторка од Масачусетс, Елизабет Ворен изјави за Си-ен-би-си (CNBC) дека сака банкарството да се врати „каде што треба да биде, а тоа е здодевноста“. Лев Менанд, вонреден професор на Правниот факултет Колумбија, вели дека банките треба да се третираат како комунални претпријатија. Сепак, дерегулацијата која започна во 1980-тите им овозможи на банкарите да градат мрежи низ целата земја и да се обидат да го зголемат профитот со правење поризични облози на пазарот. „Нема да се разбудите еден ден и да се грижите дека вашето електростопанство ќе пропадне“, вели Менанд. „Некогаш така беше и со банките“.

Доверба во банките

Довербата во банките има тенденција да расте и опаѓа заедно со согледаната сила на финансискиот сектор. Годишното истражување на „Галуп“, објавено минатото лето, покажува дека таа се враќа на нивоата забележани на крајот од првата деценија на 21 век, кога колапсот на „Вол Стрит“ ја предизвика глобалната финансиска криза.

Додека СВБ минатата година спирално одеше во пропаст, компанијата „Фармбокс“ (FarmboxRx), која се занимава со онлајн трговија на мало со здрава храна очајно се обидуваше да повлече милиони од својата банкарска сметка, а потоа набрзо испразни уште една - во несреќната банка „Фрст Рипаблик“. Денес, компанијата ги чува своите пари во големите компании за финансиски услуги како „Велс Фарго“ и „Бенк оф Америка“. „Две помали банки ни пропаднаа“, вели основачот Ешли Тајрнер. „Дефинитивно се определивме за банки кои се премногу големи за да пропаднат“.

Се разбира, клиентите никогаш не сакаат да се грижат за издржливоста на нивната банка. Но, за инвеститорите кои гледаа како некогаш огромните регионални банки пропаѓаат, стабилните дивиденди и сигурниот раст на конзервативните банкари повторно се привлечни. Токму тоа долго време го нагласуваат поединците од овој бизнис. „Сè уште сме здодевни“, рече Ричард Дејвис, тогашниот извршен директор на „УС Бенкорп“ (U.S. Bancorp) за „Блумберг“ пред повеќе од една деценија. „Здодевноста значи дека нема да влегуваме и да излегуваме од бизниси во кои не се разбираме“.