Зошто генерацијата алфа не смее да се игнорира

Најмногубројната генерација во историјата сè уште е главно премлада за да вози, но нејзините припадници имаат големи соништа, ставови и пари за трошење.

Општо е прифатено дека секоја генерација мисли дека на онаа што доаѓа по неа ѝ недостигаат карактер, работна етика и почит кон постарите. Уште во 350 година пред нашата ера, Аристотел се жалел дека младите „мислат дека знаат сè“ и „покажуваат недостиг од самоконтрола“. „Не се постојани и нестабилни се во своите желби, кои се многу силни додека траат, но не ги задржуваат долго.“

Во поново време, бебибумерите слично зборуваа за генерацијата икс, како што генерацијата икс зборуваше за милениумците, а тие пак за генерацијата зед.

Иако секоја генерација има што да ѝ забележи на следната, генерацијата алфа сигурно е една од најкритикуваните, барем во оваа рана фаза од нејзиниот развој. Најстарите припадници на оваа генерација штотуку наполнија 16 години, а најмладите сè уште носат пелени.

Ова се некои од оценките за неа: генерацијата алфа - родени меѓу 2010 и 2024 година - е зависна од телефоните, нема самодисциплина и социјални вештини, не знае да чита и пишува.

„Наставниците се збунети и исплашени од однесувањето на генерацијата алфа“, навел еден наставник од САД на Тикток (TikTok) во објава што имала повеќе од седум милиони прегледи. „Генерацијата алфа е пркосна, агресивна, без почит и непристојна.“

Друг наставник го изнел својот заклучок: „Предавам на седмо одделение. Овие деца сè уште се на ниво на четврто.“

Светот веќе се прашува какви работници ќе бидат алфите ако, во најмала рака, бидат скептични кон авторитетот на своите идни шефови, како што наводно се скептични кон авторитетот на наставниците. Еден млад наставник на Тикток тоа го сумирал вака: „Пропаднавме“.

Тоа е доста поразителна оценка за најмногубројната генерација во историјата, која сочинува 25 отсто од светската популација и брзо се движи кон тоа да стане доминантна економска сила во светот.

Некои критики се делумно оправдани, особено оние што се однесуваат на користењето технологија: до четиригодишна возраст, речиси 60 отсто од децата во САД имаат сопствен таблет, а децата до осум години во просек поминуваат два и пол часа дневно гледајќи во екрани.

Алфите заостануваат зад претходните генерации во разбирање текст и математички вештини предвидени за нивната возраст, а постојат докази дека сето тоа време поминато во пребарување и објавување на социјалните мрежи влијаело врз вниманието и способноста за интеракција со луѓе во реалниот живот.

Родителите и истражувачите ги загрижува и следново: младата генерација упатена во мистеријата на фразата „6-7“ - која возрасните неизбежно ја научија и со тоа ја расипаа - многу од клучните општествени и образовни пресвртници ги доживеа за време на пандемијата. Фразата „6-7“ нема конкретно значење, туку служи како универзален одговор, интерна шега или начин да се збунат постарите генерации. Може да значи „онака“, „ништо посебно“, „опуштено“ или едноставно одговор без содржина.

Во многу случаи клучните моменти од детството, како учење да се чита, дружење и одење на училишни забави, сега се одвиваат на екрани, со социјална дистанца или целосно исчезнале. Никој не е сосема сигурен како влијаело тоа врз генерацијата алфа, која постојано се набљудува, проучува, мери и анализира, но малкумина веруваат дека тој ефект бил добар.

„Бев многу шокирана од тоа колку луѓе навистина се песимистични кога станува збор за генерацијата алфа“, вели Ешли Фел од Сиднеј, коавторка на книгата „Генерација алфа: како да ги разбереме нашите деца и да им помогнеме да напредуваат“.

Таа посочува неколку доблести што, според очекувањата, ќе ги имаат алфите, меѓу кои тимска работа, емпатија, искреност и креативност, развиени не само покрај пандемијата, туку токму благодарение на неа.

Пристапот до глобални платформи и мрежи исто така овозможил алфите да бидат многу подобро упатени во светските случувања и посвесни за глобалните проблеми отколку што биле претходните генерации на нивна возраст.

Како потрошувачи, алфите веќе речиси комично се однесуваат како возрасни, со повеќе од 100 милијарди долари потрошувачка само во САД, покажува извештај на њујоршката ПР-компанија ДКЦ (DKC).

Сепак, за да добијат дел од тој колач, компаниите ќе мора да го дешифрираат кодот на генерацијата алфа и да престанат да го забележуваат само негативното.

Извор: Анкета меѓу родители на деца од генерацијата алфа, спроведена од „Морнинг консалт“ за „Блумберг бизнисвик“, 12–15 декември 2025 година.

Децата имаат главен збор

Кога купувате за целото домаќинство, колкаво влијание обично има мислењето на вашето дете од генерацијата алфа во секоја од следните области?

Големо или умерено влијание

Не знам / Не е применливо

Мало или никакво влијание

 

• На кои семејни активности или излети трошите пари
• Кои брендови облека или обувки им ги купувате
• Кои брендови секојдневни намирници или грицки ги купува вашето домаќинство
• Кои ресторани, брза храна или места за храна за носење ги избира вашето домаќинство
• На кои филмови, емисии или видеоигри троши пари домаќинството
• Кои стриминг-сервиси или дигитални претплати ги плаќа домаќинството
• Кои технолошки уреди или дополнителна опрема ги купува домаќинството

 

Рајли Петерсен (16), средношколка од Ворен во Мејн, многу добро е свесна за загриженоста што постои за неа и нејзините врсници.

„Луѓето често велат: ‘О, вие сте зависни од екрани, немате пријатели и не умеете да пишувате’“, вели таа. „Но ние едноставно научивме да ја користиме технологијата за да се поврзуваме, преку работи како ‘Дискорд’ (Discord) и ‘Твич’ (Twitch)“.

Додека постарите генерации ја користат технологијата како алатка, многу алфи не знаат како да играат или да се дружат без неа.

„За генерацијата зед, технологијата беше нешто на кое се најавуваш. За генерацијата алфа, таа едноставно е околина“, вели Ник Чидиак, директор за стратегија за перформанси и корисничко искуство во њујоршката маркетинг-компанија „Рејзорфиш“ (Razorfish).

За алфите, додава тој, виртуелните светови како оние во видеоигрите „Роблокс“ (Roblox) и „Фортнајт“ (Fortnite) може да бидат еднакво реални како и физичките светови, а во нив алфите се градители, потрошувачи, уметници и претприемачи.

Сета таа флуидност меѓу световите ќе биде корисна додека општеството, а особено работната средина, минува низ огромна трансформација поради вештачката интелигенција.

Алфите се во единствена позиција да им помогнат на постарите генерации да ја откријат и користат.

Извор: Анкета меѓу родители на деца од генерацијата алфа, спроведена од „Морнинг консалт“ за „Блумберг бизнисвик“, 12–15 декември 2025 година

Учество во донесувањето одлуки

Во споредба со возрасните во вашето домаќинство, колкаво влијание обично има вашето дете од генерацијата алфа во следните видови потрошувачки одлуки?

Поголемо влијание од возрасните
Приближно исто влијание како возрасните
Не знам / Не е применливо
Помало влијание од возрасните

• Одлуки за семејни активности и излети
• Одлуки за секојдневни купувања (намирници, грицки, куќни потреби)
• Одлуки за дигитални претплати, апликации и купувања во рамките на апликации или игри
• Одлуки за поголеми набавки за домаќинството (мебел, уреди, возила)

 

 

Раул Џон Аџу, шеснаесетгодишник од Индија, земјата со најголем број припадници на генерацијата алфа во светот, уште од основно училиште им помага на луѓето да се движат меѓу светови.

Раул како дете во индиската држава Керала почнал да користи ВИ за уредување онлајн видеосодржини и брзо бил воодушевен од можностите на новата технологија.

„Навистина многу навлегов во овој концепт на децентрализација и метаверзум“, вели тој. Метаверзумот е концепт на виртуелен, често тродимензионален универзум во кој луѓето можат да се движат, комуницираат, играат, работат или купуваат користејќи дигитални аватари.

Со помош на татко му, Раул за едно училишно натпреварување направил ВИ-робот програмиран да држи часови. Тој го предложил како решение за подобрување на образованието во руралните делови на Индија.

Проектот привлекол внимание на национално ниво, а Раул оттогаш се среќава со претставници на индиската влада, како и со светски бизнисмени, за да разговара за своите идеи за користење ВИ во образованието.

„Во иднина, ако не знаете да работите со ВИ, ќе ја изгубите работата од некој што знае“, вели тој.

Ова може да звучи како многу софистицирано размислување за еден тинејџер, но е типично за алфите, кои се многу фокусирани и склони кон големи идеи.

Благодарение на можностите што ги нудат социјалните мрежи и платформите, и дете може прекуноќ штанд со лимонада да претвори во глобален бренд.

Кога Рајли, тинејџерката од Мејн, имала пет години, користела алат во работилницата на татко ѝ за да прави белезици и ѓердани од пластични играчки во форма на животни.

Своите креации ги продавала со ладни пијалаци на летен штанд, а потоа преминала на продажба преку Инстаграм (Instagram). Набрзо потоа таа и нејзиниот татко заедно го основале брендот за модни додатоци „Ганер енд Лукс“ (Gunner & Lux).

„Јас, сосема логично, сум менаџер“, вели Рајли со насмевка за време на разговорот преку Зум (Zoom).

Џон, нејзиниот татко, сериозно кимнува со главата.

„Отсекогаш знаеше со парите“, вели тој.

Десет години по стартот на бизнисот, Рајли и нејзиниот татко продаваат илјадници парчиња накит годишно, а „Ганер енд Лукс“ воспоставил партнерства со различни продавници, вклучувајќи ги и продавниците на модниот бренд „Џеј Кру“ (J.Crew) и синџирот стоковни куќи „Нордстром“ (Nordstrom).

Извор: Анкета меѓу родители на деца од генерацијата Алфа, спроведена од „Морнинг консалт“ за „Блумберг бизнисвик“, 12–15 декември 2025 година

Нештата се сменија од 1990-тите

Ако се навратите на периодот кога сте биле на возраст колку што е вашето дете сега, како ги споредувате можностите тогаш и сега во однос на следните прашања?

Повеќе отколку јас на таа возраст
Приближно исто како мене
Не знам / Не е применливо
Помалку отколку јас

• Пристап до дигитални начини на плаќање (картички, апликации и онлајн сметки)
• Износ на сопствени пари што можат да ги користат
• Контрола врз начинот на кој трошат пари
• Можности самостојно да заработуваат пари

.

Растечка куповна моќ

Колкаво влијание има вашето дете од генерацијата алфа врз одлуките во домаќинството во споредба со влијанието што сте го имале вие на иста возраст?

Повеќе отколку јас на таа возраст
Приближно исто како мене
Не знам / Не е применливо
Помалку отколку јас

• Влијание врз одлуките за семејни активности и излегувања
• Влијание врз одлуките за дигитална забава што ја плаќа домаќинството
• Влијание врз секојдневните одлуки за потрошувачка во домаќинството
• Влијание врз крупните одлуки за потрошувачка во домаќинството

 

На прашањето какви се алфите како потрошувачи, Рајли вели дека самоизразувањето им е на прво место; нејзиниот накит го користат за да ги искажат своите интереси и уверувања. Луксузните брендови исто така се сметаат за начин да се истакнат нечија личност и статус.

Истражување на „Резорфиш“ (Razorfish) покажува дека повеќе од две третини од припадниците на генерацијата алфа поседуваат луксузен производ до десеттата година (често тоа се производи за нега на кожа или козметика).

Многу млади момчиња низ светот трошат стотици долари на скапи колонски води, додека милиони девојчиња од оваа генерација купуваат шминка и препарати за нега на кожа во продавници наменети за возрасни.

Понекогаш издвојуваат пари и за производи против стареење, кои, како што сметаат мнозинството дерматолози, нема да им бидат потребни уште со децении.

Нивното влијание врз потрошувачката не завршува на пултот со шминка.

„Генерацијата алфа веќе влијае врз одлуките на возрасните за купување“, вели Чидиак. „Автомобили, куќни апарати, намирници - родителите постојано наведуваат дека нивните деца се прашуваат и за тоа и дека нивниот глас е одлучувачки.“

Што се однесува на нивните политички склоности, студија на истражувачката фирма „Мекриндл“ (McCrindle), спроведена во 2024 година меѓу девојчиња од генерацијата алфа во САД, покажала дека речиси 90 отсто од девојчињата планираат да гласаат кога ќе го стекнат тоа право, иако околу половина сè уште не се идентификуваат со ниту една политичка партија.

Како нешто што најмногу ги загрижува, ги наведуваат безбедноста во училиштата, оруженото насилство и прашањата за заштита на животната средина.

Трговците почнаа да ја следат генерацијата алфа, како влијателна генерација со развиена свест за брендовите, и се радуваат што нејзините припадници дополнително ќе ја развиваат својата потрошувачка моќ како што ќе влегуваат на пазарот на трудот.

Некои веќе се таму, вклучувајќи го Раул, кој заработува како консултант и така што држи работилници и предавања во компании и на факултети во Индија и во странство.

И покрај својот исклучителен професионален живот, Раул и натаму пред сè е средношколец.

Во дуксерка со качулка и слушалки што ги носеше за време на нашиот видеоповик, со леснотија преминува од тема на тема, од невработеноста во светот до суперхеројот Доктор Стрејнџ на „Марвел“ (Marvel).

Кога сфатив дека во Керала е речиси 11 часот навечер, предложив да го приведеме разговорот кон крај.

„Да, Раул, би требало да прекинеш“, се вмеша неговиот татко. „Утре зборуваш на ТЕДекс (TEDx).“

Раул речиси заборавил на тоа.

„Навистина утре држам говор на ТЕДекс“, признава низ смеа. „Во ред е! Не сум уморен.“

(ТЕД е глобална платформа на која луѓе држат иновативни и едукативни предавања, под слоганот „Идеи вредни за ширење“; ТЕДекс е локален, самостојно организиран настан што се одржува под лиценца на ТЕД.)