Данците ги бојкотираат американските производи

„Вегемајт“, намазот од Австралија направен од квасец, добива зелена ознака. Истото важи и за француско шише вино. Но диеталната „Кока кола“, омилена на претседателот Доналд Трамп? За тоа, една популарна нова мобилна апликација во Данска доделува црвен Х за неуспех — порака до купувачите да го вратат тој американски производ назад на полицата.

Данска, земја со големина една шеснаесетина од Тексас, е уморна од чувството дека е притисната. Затоа Данците се свртуваат кон мобилни апликации за да ги скенираат секојдневните производи и да бојкотираат оние поврзани со САД.

Откако Трамп почна да се заканува дека ќе го преземе Гренланд, кој е дел од Кралството Данска, преземањата на вакви апликации експлодираа. Најпопуларната — UdenUSA (на дански „Без САД“) — сега е број 1 бесплатна апликација за преземање во Apple App Store во Данска, по ненадејниот пораст во последните недели.

Јонас Пипер, 21-годишникот кој ја ко-креирал апликацијата со стар училишен пријател, ја нарекува „оружје за потрошувачите во трговската војна “. А фактот што им овозможува на обичните Данци да испратат сигнал до САД е „многу кул,“ вели тој.

Со околу 6 милиони луѓе и економија со големина приближно колку Мериленд, Данска нема да остави голем белег врз американскиот извоз. Но ненадејната популарност на UdenUSA (понекогаш наречена NonUSA) и сличната апликација Made O Meter нагласува како пристапот на администрацијата на Трамп вознемири, навреди и разгневи многу луѓе низ Европа.

Дури и крајно десничарската, антиимигрантска Данска народна партија, која во минатото бараше поблиски врски со Трамп, остро реагираше на неговата реторика околу Гренланд. „Да ти кажам со зборови што можеби ќе ги разбереш, господине претседателе: f*ck off,“ рече Андерс Вистисен, еден од пратениците на партијата, во говор во Европскиот парламент на 21 јануари. (Веднаш беше укорен за прекршување на правилата на парламентот за употреба на вулгарности.)

Институционалните инвеститори во Данска исто така почнуваат да се откажуваат од САД. На 20 јануари, од AkademikerPension изјавија за „Блумберг“ дека го продаваат целото свое портфолио на американски државни обврзници. Иако продажбата беше мала — фондот држеше само 100 милиони долари во американски обврзници на крајот од декември — симболиката на потегот привлече глобално внимание. Приносите на обврзниците пораснаа по веста, а Трамп оттогаш се закани со „голема одмазда“ против секој што ќе се ослободи од американски средства како одговор на неговите политики.

На Светскиот економски форум во Давос, Швајцарија, американскиот министер за финансии Скот Бесент ги отфрли сугестиите дека Европа колективно би можела да прифати пристап како UdenUSA на финансиските пазари. Во одговор на одлуката на AkademikerPension, Бесент рече директно:
„Инвестициите на Данска во американски државни обврзници, како и самата Данска, се ирелевантни.“

Андерс Шелде, главен инвестициски директор на AkademikerPension, рече дека одлуката за продажба се базирала на цела низа прашања што ги опфаќаат Гренланд, наводниот недостиг од американска фискална дисциплина и слаб долар. Тој исто така сугерираше дека претпазливоста кон САД не почнува и не завршува со Трамп.

„Џинот не може повторно да се врати во шишето,“ рече Шелде. „Работите можеби ќе станат подобри и посмирени за неколку месеци, а Трамп, тој не може повторно да биде реизбран, и следниот претседател можеби ќе биде малку поинаков,“ рече тој. „Но што ќе дојде потоа за пет, шест, десет години?“

На свој мал начин, данските купувачи сега применуваат сличен пристап. Но бојкотирањето на американски производи – или дури утврдувањето што се смета или не се смета за американски бренд – може да биде комплицирано. На пример, данската пиварница „Карлсберг“ флашира и дистрибуира производи на „Кока Кола“ во Данска.

И не е првпат потрошувачи надвор од САД да се обидат да бојкотираат американски добра, вклучително и по најавите на Трамп за тарифи на „Денот на ослободувањето“ на 2 април, иако интензитетот и долговечноста на тие движења варирале со текот на времето.

За сега, данската апликација оди силно. Пипер забележува дека се прави достапна на неколку различни јазици, вклучително и германски и англиски (и наскоро ќе може да се презема и на Aндроид телефони). Дури е достапна и во САД.

„Па не знам дали Трамп има Ајфон,“ рече Пипер. „Но може да ја користи апликацијата, ако сака.“