САД и Израел гаѓаат цели во Иран пред истекот на рокот на Трамп

САД и Израел продолжија со нападите врз Иран неколку часа пред рокот што американскиот претседател Доналд Трамп му го постави на Техеран да прифати план за прекин на огнот, што дополнително ги прави нејасни изгледите за брзо завршување на војната.

Иранската полуофицијална новинска агенција „Мехр“ соопшти дека се слушнале експлозии на островот Харг, главниот извозен нафтен центар на земјата. „Фокс њуз“ објави дека САД гаѓале бункери, радарска станица и складиште за муниција, како и дека случајно бил погоден и пристанишниот дел на островот.

Иран во вторникот продолжи со напади низ Персискиот Залив, при што и Саудиска Арабија и Обединетите Арапски Емирати пријавија ракетен оган.

Тековните борби укажуваат дека договор за ставање крај на конфликтот не е на повидок, при што Трамп се закани дека ќе уништи ирански електроцентрали, мостови и друга инфраструктура доколку не се постигне договор до 20 часот по источно време во САД. Слободата на пловидба низ стратешкиот Ормуски Теснец мора да биде дел од секој договор, изјави тој во Белата куќа во понеделникот.

Обединетите нации предупредија дека неселективното целење на цивилна инфраструктура може да претставува воено злосторство. Трамп изјави дека „воопшто не е загрижен“ за таков можен исход.

Две лица загинаа во напад на САД и Израел врз железнички мост во близината на иранскиот град Кашан во вторникот, објави државната агенција „Нур њуз“.

Последниот ултиматум на американскиот лидер означува клучен момент во војната во која загинаа повеќе од 5.200 луѓе, најмногу во Иран и Либан, а беа погодени и енергетски објекти низ регионот. Претседателот почна да поставува рокови на 21 март за да го принуди Иран повторно да го отвори Ормускиот Теснец и повеќепати го продолжуваше рокот, но во понеделникот рече дека е „многу малку веројатно“ повторно да го направи тоа.

Израел се подготвува за можноста борбите да продолжат уште неколку недели, а во вторникот ги предупреди Иранците да не ја користат железничката мрежа до 21 часот по локално време - тип на предупредување што понекогаш се дава пред напади врз цивилни подрачја.

Цената на нафтата ги избриша претходните добивки бидејќи инвеститорите се колебаа пред рокот на Трамп, при што сигналите за можен прекин на огнот беа засенети од ризикот од натамошна ескалација. Брентот беше речиси непроменет на 109 долари за барел во Лондон. Акциите забележаа мали движења.

Трамп изјави дека разговорите со Иран „одат добро“ и дека повторното отворање на теснецот е „многу голем приоритет“.

„Мора да имаме договор прифатлив за мене, договор што ќе обезбеди слободен проток на нафта и стоки“, рече тој.

Американската војска може да го уништи „секој мост во Иран“, додаде тој. Електроцентралите би биле „во пламен, би експлодирале и никогаш повеќе не би се користеле“, рече Трамп.

Воздушни напади на Блискиот Исток
Напади од 28 февруари, најновите се заокружени

Bloomberg

Иран предупреди дека ќе одговори на ваква ескалација со засилување на сопствените напади врз енергетската инфраструктура во Заливот - потег што би можел дополнително да го зголеми притисокот врз глобалното снабдување со горива и да ја продлабочи штетата врз светската економија.

Исламската Република лансирала седум балистички ракети и уште неколку дрона кон Саудиска Арабија во текот на ноќта спроти вторникот, при што остатоци од пресретнатите проектили паднале во близината на некои енергетски објекти, соопшти кралството. Клучен мост што ги поврзува Бахреин и Саудиска Арабија бил привремено затворен како мерка на претпазливост.

Израелските одбранбени сили соопштија дека од полноќ биле испукани три ракетни брана од Иран, насочени кон повеќе локации во Тел Авив и околните градови.

Израел одобри дополнителни операции против Иран во наредните три недели доколку биде потребно, изјави портпарол на војската. Земјата паралелно води и војна во Либан против Хезболах, поддржан од Техеран, а во понеделникот изврши напади врз цели во Бејрут.

Врвниот дипломат на Сингапур предупреди дека економските последици од конфликтот може да се влошат и дека инвеститорите сè уште не ги вклучиле тие ризици во своите процени. „Сосема сум сигурен дека пазарите сè уште не го пресметале најлошото сценарио“, изјави министерот за надворешни работи Вивиан Балакришнан за „Блумберг ТВ“ на конференција на Асоцијацијата за управување со инвестиции во Сингапур.

Трамп има тешкотии да најде излез од конфликтот, кој станува сè понепопуларен меѓу Американците, со просечни цени на бензинот над 4 долари за галон. Тој изјави дека потпретседателот Џеј Ди Венс е вклучен во преговорите за прекин на огнот заедно со специјалниот пратеник Стив Виткоф, иако Техеран во понеделникот го отфрли предлогот за примирје.

„Можам да ви кажам дека имаме активен и подготвен учесник од другата страна“, рече Трамп. „Тие преговараат, мислиме со добра намера - ќе видиме.“

Иран побара траен крај на војната, напори за обнова и укинување на санкциите, како и протоколи за обезбедување сигурен премин низ Ормускиот Теснец, објави државната новинска агенција ИРНА.

Офанзивата на Иран против САД и Израел нема да биде засегната од заканите на Трамп, пренесе агенцијата, повикувајќи се на портпарол на заедничката воена команда на земјата.

Иран соопшти дека ќе дозволи повторно нормализирање на сообраќајот низ теснецот само кога ќе биде обесштетен за штетите од војната.

Исламската Република го доведе речиси до застој сообраќајот низ Ормускиот Теснец - низ кој вообичаено поминува околу една петтина од глобалниот извоз на нафта и течен природен гас.

Два танкера натоварени со катарски течен природен гас во понеделникот изгледало дека го напуштаат Персискиот Залив, но по неколку часа се свртеле и се вратиле назад. Им било одбиено одобрение од иранските власти, велат трговци вклучени во транспортот, кои побарале да останат анонимни.

Техеран дозволува ограничен број бродови да поминуваат низ поморската рута, која ја користи и за сопствен извоз на нафта.

Трамп рече дека би сакал САД да ја преземат иранската нафта, но призна дека јавноста бара деескалација на конфликтот.

„Јас сум прво бизнисмен“, рече Трамп, запрашан за балансот меѓу преземањето на нафтените резерви и јавното мислење. „И реков, зошто да не ја искористиме - на победникот му припаѓа пленот? Но ние го немаме тоа.“