Растот на цената на шеќерот може да им ги замати сметките на „Витаминка“ и „Атлантик Група“

По две години пад, цената на шеќерот повторно расте. Лошото време и намалената сеидба ја намалија глобалната понуда, зголемувајќи ја цената на белиот шеќер за околу 40 проценти од почетокот на годината, а за околу 30 проценти од нашата последна анализа. За регионот Адрија, кој, освен Србија, покрива голем дел од своите потреби преку увоз, промената во циклусот значи враќање на притисокот врз трошоците на прехранбената индустрија. Компании како „Атлантик Група“ и „Витаминка“ би можеле да бидат особено изложени, бидејќи поскапиот шеќер доаѓа по период на силен раст на цените на другите клучни суровини, првенствено кафето и какаото.

Во регионот Адрија, Србија произведува значителни количини шеќерна репка од околу два милиони тони годишно, Хрватска има приближно 400 илјади тони, Словенија  околу девет илјади тони, додека Босна и Херцеговина и Северна Македонија немаат значително производство. Хрватска го забележа највисокиот принос во 2025 година, од околу 57 тони по хектар, додека Словенија и Србија имаа околу 52 тони. Сепак, благодарение на значително поголемите засеани површини, Србија останува убедливо најголемиот производител во регионот и единствената земја што произведува доволно шеќер за да ја покрие домашната побарувачка, со повремени извозни суфицити.

Цените на шеќерот на меѓународните берзи достигнаа врв кон крајот на 2023 година, кога цената на белиот шеќер се приближи до 750 долари за тон. Следеше остар пад, а на почетокот на оваа година цената падна на околу 350 долари за тон. Падот беше првенствено резултат на подобрената глобална понуда и добрите жетви во клучните земји производители, но и на послабата побарувачка. Со зголемувањето на употребата на нови лекови за слабеење, се менуваат и навиките во исхраната на некои потрошувачи, со поголем внес на протеини и помала потрошувачка на шеќер, како што пишувавме овде.

Трендот почна да се менува оваа година. Продолжениот период на ниски цени го намали стимулот кај европските земјоделци да одгледуваат шеќерна репка, што доведе до намалување на посеаните површини и очекуваното производство. Дополнителен притисок врз понудата оваа година создаваат топлотните бранови кои дополнително ги намалија приносите во Европа, како и во Јужна Америка, еден од клучните производствени региони.

 

Очекувањата за послаба жетва ја зголемија цената на шеќерот за околу 40 проценти од почетокот на годината. Промената во циклусот е видлива и на пазарот на капитал. Движењето на цената на акциите на германскиот „Судѕукер“ (Südzucker), најголемиот производител на шеќер во Европа, е силно поврзано со движењето на цената на шеќерот. По неколку години притисок врз цената на акциите, закрепнувањето на цените на шеќерот оваа година е придружено и со раст на акциите на „Судѕукер“.

Зголемувањето на цените на шеќерот се вклопува со поширокиот пораст на цените на земјоделските суровини. Bloomberg Agriculture Spot Index, кој ги следи десетте клучни земјоделски производи, порасна за повеќе од 13 проценти во август, што е негов најголем месечен раст од јули 2012 година. Меѓу главните двигатели беше зголемувањето на цените на пченицата на тригодишен максимум, предизвикано од нарушувањата на извозот од регионот на Црното Море. Во исто време, цените на другите земјоделски производи нагло се зголемија поради растечките загрижености за временските услови и Ел Нињо, што би ги намалило приносите.

Повисоките цени на шеќерот би можеле да го зголемат притисокот врз маржите на котираните FMCG (fast moving consumer gooods) прехранбени компании во регионот Адрија, како што се „Витаминка“ од Северна Македонија и „Атлантик Група“ од Хрватска. „Атлантик Група“ потроши речиси 60 милиони евра повеќе за купување кафе и какао минатата година, при што дел од притисокот од зголемувањето на трошоците за суровини беше компензиран од пониските цени на шеќерот. Со оглед на зголемувањето на цените на шеќерот оваа година, овој ефект на амортизација можеби нема да биде присутен.