По неодамнешниот студен бран и најавата за нови зимски услови во наредните недели, индустријата за сол повторно се најде во фокусот - клучна за зимското одржување на патиштата, но и стабилен сегмент на основните суровини со изразен дефанзивен карактер.
Индустријата за сол не зависи само од локалните временски услови, туку е силно под влијание на глобалните трендови во индустриската побарувачка. Според пазарните извештаи, европската индустрија за сол ќе расте со просечна годишна стапка од околу 2,1 проценти до 2035 година, а клучниот придонес ќе го имаат сегментите за зимско одржување на патиштата, хемиската индустрија и третманот на вода. Овој раст, во комбинација со ограничените производствени капацитети и сè построгите еколошки прописи, придонесува за стабилни, а во некои периоди дури и растечки, цени на индустриската сол на глобално ниво. Во овој контекст, ја анализиравме индустријата за сол во регионот Адрија за да утврдиме кои се најголемите производители, каква е нивната оперативна ефикасност и како се разликуваат во профитабилноста.
Анализирајќи ги регионалните компании, меѓу нив „Солана Тузла“ јасно се издвојува како најголем играч во регионот, со највисоки приходи во 2024 година (21 милион евра) и ЕБИТДА маржа (31 процент). Хрватските производители, вклучувајќи ги „Солана Паг“, „Солана Нин“ и „Солана Стон“, работат профитабилно, но се ограничени од големината на домашниот пазар и производствениот капацитет, додека избраните производители во Словенија и Србија бележат нешто пониска оперативна ефикасност, но респектабилен деловен приход. Хрватските солани „Паг“, „Стон“ и „Нин“, и словенечките солани „Солине Придлава Соли“, се базираат на производство и преработка на морска сол, додека „Солана Тузла“ користи локална рударска сол, а „Кристал Со“ во Србија произведува и пакува сол од различни извори (Романија, Израел), без сопствен рудник, фокусирајќи се на преработка и дистрибуција на домашниот и меѓународниот пазар.
„Солана Тузла“ постигнува повисока ЕБИТДА маржа бидејќи се снабдува со сол од блиската компанија „Рудник соли Тузла“, што ѝ овозможува да има стабилно, целогодишно производство со пониски единечни трошоци и изразене економија на обем. Морските солани, поточно хрватските и словенечките, страдаат од сезонска зависност (зависност од сонце/ветер), ограничено обработливо земјиште и недостиг од работници, што го спречува проширувањето на капацитетите. Тие се исто така главно фокусирани на „премиум“ сол за јадење, додека индустриската побарувачка (хемикалии, патишта) останува неисполнета. Треба да се напомене дека во индустријата за сол, најголемата побарувачка доаѓа од хемиската индустрија и солта за патишта, проследена од прехранбениот сегмент. Тузла доминира регионално бидејќи ги комбинира двата сегмента со стабилни „B2B“ купувачи.
„Солана Тузла“, којашто е единствената котирана компанија на берзата меѓу избраните компании имаше зголемување на цената од 34 проценти во 2025 година и има највисока ЕБИТДА маржа од избраните компании во регионот, што ја потврдува нејзината оперативна супериорност и ја позиционира како силен дефанзивен инвестициски пример (case) со стабилен раст на приходите. Исто така, треба да се напомене дека ги извезува своите производи во сите земји од регионот, како и на глобално ниво.
Додека последните достапни податоци за компаниите на графиконот се од 2024 година, „Солана Тузла“ објави полугодишни резултати за 2025 година. Тие покажуваат скок на вкупните приходи од 9,4 милиони евра во вториот квартал од 2024 година на 9,8 милиони евра во вториот квартал од 2025 година, што претставува раст од 3,3 проценти. Она што е исто така забележливо е зголемувањето на краткорочните средства и намалувањето на краткорочните обврски, што значи дека брзиот сооднос е 11,3, а тековниот сооднос е 13,3, со што се потврдува исклучителната способност за намирување на обврските, иако структурата - со големи побарувања и одобрени кредити - укажува на потенцијална потреба од поефикасно управување со ризикот од наплата и зголемување на позицијата „готовина“. Важно е да се истакне дека овогодинешната зима е постудена во земјите од регионот Адрија во споредба со претходните години, па се претпоставува дека ова ќе се одрази на зголемувањето на оперативните приходи на „Солана Тузла“ во првиот квартал.
Како заклучок, индустријата за сол во регионот Адрија останува дефанзивен и стратешки важен сектор, поттикнат од растот на глобалната побарувачка и стабилните цени, додека постудените зимски услови дополнително ја нагласуваат неговата клучна улога во безбедноста на патиштата и индустриското снабдување.
