Германската крајна десница ја пренесува својата борба во фабричките хали

Новоформираниот синдикат „Центрум“ (Zentrum) брзо расте и не ја крие својата политичка наклонетост.

По завршувањето на смената, работниците што излегуваат од фабриката на „Ауди“ (Audi) во баварскиот град Инглштат ги пречекува мала група мажи на работ од паркингот. Додека моторите почнуваат да работат, а чизмите чкрипат по чакалот, тие се обидуваат да им подадат летоци на работниците, кои на рацете сѐ уште носат ракавици. Само неколку работници застануваат на бледата зимска светлина, брзо ги превиткуваат летоците и ги ставаат во џебовите од зимските јакни пред да ги отклучат своите автомобили. Иако фотографиите на памфлетите изгледаат бесмислено - насмеани работници на производствени ленти - текстот содржи мрачно предупредување за претстојно укинување работни места и ги обвинува традиционалните германски синдикати дека ги издале работниците.

Овие луѓе го претставуваат „Центрум“, крајно десничарски синдикат што брзо го зголемува членството и му се заканува на најголемиот германски синдикат „ИГ Метал“ (IG Metall), движење со два милиони члена, кое доминира во работничките односи во Германија уште од педесеттите години на минатиот век. „Еве алтернатива, треба да ја разгледате“, вели додека дели летоци Оливер Хилбургер, 56-годишниот лидер на „Центрум“.

Во земјата што долго време се одликуваше со стабилни работни места во фабриките и раст на платите на работниците, ова тивко делење летоци открива сè подлабок раздор: политички сили чие влијание некогаш беше маргинално сега регрутираат работници токму таму каде што Германија го изгради својот повоен општествен договор.

Амбициите на „Центрум“ одат подалеку од обично синдикално застапување на работниците. Групата отворено промовира десничарска, националистичка програма, со цел фабриките да ги претвори во политички инкубатори, слично на начинот на кој тоа го правеа италијанските и германските левичарски радикални активисти во шеесеттите и седумдесеттите години на минатиот век.

Оваа пролет работниците во фабриките, вклучувајќи ги и оние во производствените погони на „Мерцедес-Бенц“ (Mercedes-Benz), „Порше“ (Porsche) и „Фолксваген“ (Volkswagen), ќе гласаат за свои претставници во синдикатите, а речиси сите очекуваат дека „Центрум“ ќе оствари значаен успех.

Индустриските работници во Германија минуваат низ еден од најтешките периоди во последните неколку децении. Автомобилската индустрија и поврзаните сектори долго време беа економски двигател на земјата, учествувајќи со повеќе од една петтина во извозот и со околу шест отсто во вкупното производство. Но додека производителите на автомобили во процесот на премин кон електрични возила ги префрлаат производството и развојот во Кина и Источна Европа, германската индустрија од 2019 година изгуби повеќе од четврт милион работни места.

„Центрум“, основан во 2009 година во фабрика за менувачи на „Мерцедес-Бенц“, ја искористи вознемиреноста предизвикана од отпуштањата, што му помогна да стекне упоришта во „Фолксваген“, „Опел“ (Opel) и други компании низ германското индустриско јадро.

Тежок период за производителите на автомобили
Германската автомобилска индустрија

Destatis

 

Создавањето упоришта во автомобилските фабрики би можело одвнатре да го поткопа стариот работнички поредок и да ја оголи неодржливоста на претензиите на левиот центар дека зборува во име на работничка Германија. Во осумдесеттите години на минатиот век, кога лимузините на „Мерцедес“ станаа глобален симбол на благосостојба, работниците што ги произведуваа беа сигурни гласачи на Социјалдемократската партија (СПД) од левиот центар. Политичкиот систем почиваше на стабилни фабрички работни места и на лојалноста на работниците кон моќните синдикати.

Таа поврзаност ослабе по обединувањето на Германија во 1990 година, а членството во синдикатите оттогаш речиси се преполови. Денешните истражувања покажуваат дека квалификуваните работници ја поддржуваат крајно десничарската Алтернатива за Германија (АфД) во проценти значително повисоки од националниот просек. Тоа се совпаѓа со трендот на поместување на работничката класа кон десницата во САД, Франција и други развиени земји. Во март се одржуваат избори за покраинскиот парламент во Баден-Виртемберг, седиште на „Мерцедес“ и „Порше“, а секој успех на „Центрум“ би можел да ги отежни напорите на канцеларот Фридрих Мерц да ја одржи стабилноста.

Опаѓа интересот за организирано синдикално здружување
Членството во синдикатите во Германија

Извор: Сојуз на германските синдикати (ДГБ)

„ИГ Метал“ (IG Metall) наведува дека неговото залагање за преговори дава резултати, за разлика од непопустливиот стил што го применува „Центрум“. Синдикатот тврди дека со поставување свои претставници во надзорните одбори и со давање поголемо влијание на работниците врз работењето на фабриките придонел менаџментот да се обврзе дека ќе продолжи да инвестира во производствените погони, со што се избегнуваат отпуштања и во период на преструктурирање на индустријата. „Ако сакате да ги заштитите работните места за време на трансформацијата, мора да имате влијание таму каде што се носат одлуките“, вели Барбара Реш, раководителка на „ИГ Метал“ за Баден-Виртемберг. „Тоа значи да се преговара за инвестиции, обуки и идни производи, а не работничките совети да се претвораат во политички сцени.“

Нејзиниот синдикат и другите водечки синдикати сè почесто испраќаат организатори во фабриките за директно, на самото работно место, да му се спротивстават на „Центрум“. Тие настојуваат да ги промовираат демократските вредности меѓу работниците и нудат правна поддршка во случаи кога „Центрум“ поднесува тужби за клевета против членови на „ИГ Метал“, кои активистите на овој крајно десничарски синдикат ги нарекуваат нацисти. Кога „Центрум“ почнува да зајакнува во некоја фабрика, синдикатот проценува кои работници се најподложни на неговото влијание. Често тоа се работници што работат ноќни смени или во изолирани оддели во кои претставниците на „ИГ Метал“ не се редовно присутни. Синдикатот потоа брзо реагира за да го надмине тој проблем.

„Центрум“ наведува дека неговата цел е да обезбеди поддршка во ситуации со кои поголемите синдикати не се занимаваат, особено фокусирајќи се на поединечни проблеми на работниците. На пример, ако раководителот им забранува на вработените да користат паузи за цигара, „Центрум“ ќе бара да се почитуваат договорените паузи за пушење што првично ги обезбедил „ИГ Метал“.

„Нашата клучна предност е тоа што многу вработени едноставно сакаат директно и конкретно застапување“, вели Хилбургер.

Хилбургер/Фотографија: Џаспер Волтер Бастијан за „Блумберг бизнисвик“ 

Хилбургер, кој целиот живот го поминал во регионот на автомобилската индустрија во југозападна Германија, свирел на гитара во групата „Ноје верте“ (Noie Werte), хардкор-бенд од 1980-тите чии текстови повикувале на „прочистување“ на земјата и го величеле националистичкото насилство. Песните на бендот биле користени како музичка подлога во видеа што ги славеле убиствата извршени од неонацистичката терористичка организација Националсоцијалистичко подземје. Откако неговото минато излезе на виделина, Хилбургер го загубил местото како работнички претставник во судот за работни спорови и бил исфрлен од еден синдикат на металски работници поврзан со црквата.

Сепак, тој речиси и не се извинува за своите поранешни политички определби, припишувајќи ѝ ги на младешка непромисленост, иако признава дека „тонот бил погрешен“.

Извор: Сојузниот изборен повереник во Германија (Bundeswahlleiter)

Денес тој остро ги напаѓа акционерите, глобалните инвеститори и управувањето насочено кон профит, користејќи националистичка и антиестаблишментска реторика. Хилбургер ги обвинува традиционалните синдикати дека не успеале да ги заштитат работниците за време на процесот на префрлање на производството во странство. Тој често како пример го наведува и случајот на поранешниот синдикален лидер во „Фолксваген“, Клаус Волкерт, кој заврши во затвор затоа што прифаќал готовина и луксузни патувања и користел услуги од проститутки што ги плаќала компанијата. За Хилбургер, тоа е доказ дека во системот се губи границата меѓу застапувањето на работниците и корпоративната моќ. „Нашата работа е политичка“, вели Хилбургер. „Во Германија 40 милиони луѓе поминуваат повеќе време на работното место, со своите колеги, отколку со сопружниците.“

Хилбургер се опишува како приврзаник на етнонационалистичкото движење „Нова десница“ (Neue Rechte). Оваа мрежа објавува книги и списанија и организира семинари за крајно десничарски активисти, вклучувајќи ги и членовите на младинското крило на Алтернатива за Германија. За „Центрум“ и сродните групи, „постигнувањето културна хегемонија - доминација преку културата, вредностите и идеите, е средство на крајот да се надмине либералната демократија“, вели Армин Пфал-Траугбер, професор по политички науки на Сојузниот универзитет за применети административни науки во Брил.

Поглед кон фабриката на „Мерцедес-Бенц“ во Унтертиркхајм, каде што е основан крајно десничарскиот синдикат „Центрум“. Фотографија: Џаспер Волтер Бастијан за „Блумберг бизнисвик“ 

Борбата се одвива во сè помрачни околности, со оглед на тоа што германскиот индустриски сектор отпушта околу 10.000 луѓе месечно. Се гасат токму оние работни места што некогаш овозможуваа купување семејна куќа, сигурна пензија и повремен одмор во сончеви дестинации.

Дури и таму каде што сè уште нема отпуштања, владее длабока загриженост. Неодамнешно истражување на Германскиот економски институт (IW), приватен истражувачки центар за економски прашања, покажува дека речиси половина од деловните здруженија очекуваат понатамошно губење работни места во 2026 година, што е сериозно предупредување за индустрискиот модел што некогаш се одликуваше со стабилност.

„Стравувам дека овие избори ќе им помогнат дополнително да се зацврстат во големите фабрики низ Германија“, вели Лукас Хезел, чија задача во „ИГ Метал“ е да се бори против „Центрум“.