Страв и ужас на берзите

Американскиот претседател Доналд Трамп во средата направи нешто што на многумина им се чинеше незамисливо кога 78-годишникот беше избран во ноември минатата година. Неговата царинска нуклеарна бомба, која ги исцрпи светските пазари, ќе се чувствува уште долго време.

Индексот на волатилност Cboe (VIX), кој инвеститорите го нарекуваат и индекс на страв, достигна највисоко ниво од април 2020 година, откако заострувањето на трговската војна го потисна индексот S&P 500 на најниско ниво во последните 11 месеци.

Вкупниот обем на извршени договори за купување право на продажба (put опции) достигна рекорд, бидејќи инвеститорите масовно бараа заштита од понатамошни падови. VIX го заврши денот на 45,31 – вредност која последен пат беше достигната во раните месеци на пандемијата на ковид-19.

„Такви нивоа на глобален ризик навистина сме виделе само во кризни периоди“, рече Стјуарт Кајзер, шеф на стратегија за тргување со акции во „Сити“ (Citi). „Ова сè уште не е капитулација, но кажува дека пазарот е во стресна состојба“.

„ЏП Морган“ (JPMorgan Chase & Co.) предвидува дека американската економија оваа година ќе влезе во рецесија, земајќи го предвид веројатниот ефект на царините што ги најави администрацијата на претседателот Трамп неделава.

„Очекуваме дека реалниот БДП ќе се намали поради царините, и за целата година  предвидуваме -0,3 проценти раст, што е значителен пад од досегашната прогноза од 1,3 проценти“, напиша во петокот главниот економист на банката Мајкл Фероли.

Продажбата на акции се продлабочи, обврзниците добија на вредност, а цената на нафтата падна на четиригодишно дно, откако претседателот на американската централна банка Џером Пауел навести дека штетата од трговската војна ќе биде поголема од првично очекуваната – со можни ефекти како повисока инфлација и побавен економски раст.

Индексот Nasdaq 100 влезе во мечкин пазар. Приносот на 10-годишните американски државни обврзници падна за три базични поени на 3,99 проценти. Доларот се зајакна за еден процент. Индексот S&P минатата недела загуби 8,21 процент, индексот Nasdaq 8,55 проценти, а индустрискиот Dow Jones 7,41 процент.

Bloomberg Adria

 

Мечката се прошири и на останатите глобални берзи: германскиот DAX на неделно ниво загуби 7,24 проценти, јапонскиот Nikkei загуби 7,30 проценти, кинескиот CSI 300 се намали за 1,76 проценти, хонгконшкиот Hang Seng загуби 3,48 проценти, а лондонскиот FTSE 100 на неделно ниво загуби 6,97 проценти.

Алон Росин, шеф на институционални деривати во „Опенхајмер“ (Oppenheimer & Co.), вели дека инвеститорите кои ги заштитиле поединечните акции преку индексни опции биле меѓу најпогодените.

„Видовме многу болка, многу присилна продажба“, рече Росин за петочното тргување. „Ако вашата главна заштита е поврзана со индексот, додека држите волатилни поединечни акции, тоа е брутална неусогласеност“.

Добри вести меѓутоа стигнаа на пазарот на суровини, особено златото, кое според информативниот лист на Белата куќа, е една од ретките стоки кои беа изземени од реципрочните царини. Цената на златото по рекордот малку се намали, бидејќи трговците по рекордниот раст ги реализираа добивките, известува „Ројтерс“. Во моментов изнесува 3.037 долари за унца.

Дилема: купување или продажба?

Многу аналитичари станаа исклучително внимателни во врска со американските акции и ги предупредуваат инвеститорите да избегнуваат купување при падови поради заканата од рецесија.

Мајкл Хартнет од Банка на Америка (Bank of America) советува продажба на ризични инвестиции додека Трамп не ги укине царините и не се фокусира на даночни олеснувања, зголемување на понудата на енергија, дерегулација и агресивно зголемување на горната граница на јавниот долг. Марк Хефеле од УБС (UBS Global Wealth Management) ја намали својата проценка за американските акции на "неутрална".

Нуриел Рубини, директор на РМА (Roubini Macro Associates) и познат критичар од времето на финансиската криза во 2008 година, смета дека корекцијата на пазарот може уште да се продлабочи пред да се стабилизира расположението меѓу инвеститорите – кога Трамп ќе ги ублажи трговските напади.

„Дури и ако во следните недели започнат преговори и дојде до смирување на тензиите, мислам дека пазарот ќе се продолжи малку надолу, а потоа ќе достигне дно“, рече Рубини на состанокот на економисти и бизнисмени покрај езерото Комо во Италија.

Нафтата продолжува да паѓа

Цените на нафтата по бурниот четврток продолжија да паѓаат и во петок. Во петочното тргување, фјучерсите се намалија за мал процент. Цените беа под притисок од царините на Трамп, кои би можеле да ја забават економската активност. Покрај тоа, картелот на земјите извознички на нафта ОПЕК+ најави дека ќе го зголеми производството на нафта повеќе од првичните прогнози. Изминатата недела беше една од најлошите за нафтата во последните месеци. Северноморската нафта брент за испорака во јуни се намали за два процента и падна под 70 долари за барел.

Фјучерсите на западнотексашката нафта ВТИ за испорака во мај се намалија за 2,1 процент на 66,5 долари за барел. Проширената група земји ОПЕК+ ќе испраќа дополнителни 411 илјади барели нафта на пазарите во мај. Претходно планираа да го зголемат производството за 135 илјади барели. Поевтините цени на нафтата би можеле да се покажат како политичка победа за Доналд Трамп, кој повеќепати се жалеше на високите цени.