Избравме дивидендни шампиони во регионот Адрија, но до некои од нив тешко се доаѓа

Како што наближува крајот на годината така почнуваат калкулациите меѓу инвеститорите дали е време да се инвестира во акции што носат дивиденда. Внимателно се анализираат компаниските извештаи од третиот квартал, се прават проекции за приходите и профитот до крајот на годината и се анализира каква дивидендна политика имале досега компаниите. Еден од најдобрите индикатори во овој контекст е дивидендниот принос што покажува колкав принос ќе оствари имателот на акцијата доколку ја купи по пазарната цена и го оствари правото на дивиденда. За таа цел, во „Блумберг Адрија“ избравме по една компанија од главните индекси од шесте берзи во регионот чии акции имаат убедливо најголем дивиденден принос. Карактеристично е тоа што сите континуирано остваруваат добивка, повеќето од нив имаат традиција на исплата на дивиденди, но до некои од нив е тешко да се стигне поради затворената акционерска структура односно малиот број акции што се нудат за тргување на пазарот.

Рекорд во Србија

Најголем дивиденден принос од 9,5 проценти меѓу компаниите членки на индексот BELEX на Белградската берза има „Јединство“ АД Севојно. Станува збор за монтажно-производствена компанија од градежната дејност основана во 1947 година, со седиште во Ужице, а главната дејност е проектирање и изведување хидро, термо и гасни инсталации. Компанијата во изминативе години континуирано работи со добивка и секоја година исплаќа дивиденда. Собранието на акционери на друштвото во јуни годинава донесе одлука за исплата на бруто-дивиденда во износ од 764,7 динари по акција, и тоа од добивката остварена во 2024 година и од нераспределената добивка остварена во претходните години. Забележително е дека со оваа акција има релативно мал број трансакции на берзата, а во изминативе 52 недели е постигната најниска цена од 7.200 динари, а највисока од 8.500 динари по акција. Кога станува збор за акционерската структура, поголем дел од акциите односно над 53 проценти заклучно со минатата година биле во сопственост на пет физички лица и едно правно лице.

Банките „газат“ во Македонија, Хрватска и Словенија

Со моментален дивиденден принос од 8,21 проценти, „Стопанска банка“ АД Скопје е на врвот на листата компании што се дел од македонскиот берзански индекс МБИ10 рангирани по овој показател. Станува збор за првата банка основана во Македонија во 1944 година. На почетокот на 2000 година управувачкиот пакет-акции од банката беше откупен од страна на Националната банка на Грција – една од најголемите банкарски групации во Југоисточна Европа. Грчката банка сега поседува 94,64 проценти од вкупниот број обични акции во „Стопанска банка“ АД Скопје и тоа, условно кажано, остава релативно мал број слободни акции за тргување. Во последниве 52 недели се истргувани 132.994 акции од банката во 1.878 трансакции. Минималната цена била 1.960 денари, максималната цена 3.330 денари, а остварен е вкупен промет од 377,3 милиони денари (околу 6,1 милиони евра). Според последните податоци од Централниот депозитар за хартии од вредност, во банката има вкупно 1.733 акционери, од кои 1.582 се домашни физички лица, а 130 се домашни правни лица.

Кога станува збор за финансиските резултати, „Стопанска банка“ АД Скопје бележи континуиран пораст на приходите и добивката во изминативе години, а во периодот јануари-септември годинава оствари добивка од 2,86 милијарди денари (46,6 милиони евра), што е зголемување во однос на истиот период минатата година, кога банката имаше добивка од 2,78 милијарди денари (45,3 милиони евра). Банката за минатата година исплати дивиденда по акција 229 денари, а претходните две години не исплаќаше дивиденда.

Од Љубљанската берза (SBITOP), НЛБ е компанија што со дивиденден принос од 7,4 проценти има најдобар резултат во однос на овој показател. Компанијата има традиција на исплата на дивиденди и за минатата година исплати бруто-дивиденда од 6,43 евра по акција. НЛБ важи за една од најголемите банкарски групации во Југоисточна Европа и континуирано бележи одлични резултати. Групацијата оствари нето-добивка од 131,6 милиони евра во третиот квартал, што е за еден процент помалку во однос на истиот период од претходната година, додека за првите девет месеци вкупната добивка изнесува 406 милиони евра. Станува збор за атрактивна акција, која во изминативе 52 недели имаше минимална цена од 117 евра, а максимална цена од 186 евра.

Од Загрепската берза односно индексот CROBEX10, компанија со најголем дивиденден принос од 7,8 проценти е „Хрватска поштенска банка“ (ХПБ). Станува збор за најголемата банка во државна сопственост (Република Хрватска има 44,8 проценти од акциите, Хрватската пошта 11,9 проценти, Хрватската агенција за осигурување депозити 8,9 проценти, Хрватскиот институт за пензиско осигурување 8,7 проценти). 

Банката ја заврши 2024 година со актива од 7,9 милијарди евра (+ 11,9 отсто), зголемувајќи го својот пазарен удел на рекордни 9,4 проценти и консолидирајќи ја својата позиција меѓу петте најголеми банки во Хрватска. Во текот на изминатите пет години, банката ја зголеми својата пазарна капитализација за четири пати, при што движењето на цената на акциите ги надмина клучните референтни вредности како што се индексите CROBEX, EURO STOXX и EURO STOXX BANKS. Во 2024 година, на акционерите им беше исплатена дивиденда од 5,3 милиони евра од добивката од 2022 година, додека во 2024 година беше донесена одлука за исплата на рекордна дивиденда од 48,4 милиони евра од добивката од 2023 година односно 23,9 евра по акција. ХПБ е уште еден пример дека акцијата на една компанија може да биде атрактивна и покрај тоа што државата се јавува како доминантен сопственик. Во изминативе 52 недели цената на оваа акција се движеше од минимални 248 евра до максимални 348 евра.

Градежна и кредитна компанија во БиХ

Во индексот SASX10 на Сараевската берза, „ХМ Цемент“ се издвојува како компанија со најголем дивиденден принос од 6,3 проценти. Станува збор за компанија што е дел од глобалната групација „Хајделберг материјалс“. Таа во 2000 година го купи мнозинскиот удел во компанијата, поранешна „Творница цемента Какањ“, и влезе на пазарот на транспортен бетон во регионот. Собранието на акционери на компанијата на 17 април 2025 година донесе одлука за исплата на дивиденда во износ од 5,35 КМ по акција, што е зголемување на износот во однос на претходната година. Меѓутоа, најголема добивка од дивидендата ќе има само една компанија - „ЦЕЕМ Инвестмент“ (CEEM INVESTMENT), која поседува мнозинство од 93,2 проценти од вкупниот сопственички капитал во друштвото, а преостанатите акции се поделени меѓу 423 акционери. Веројатно ваквата сопственичка структура е причината што последното тргување со оваа акција датира од август годинава. Инаку, во последните 52 недели цената на акцијата на компанијата се движеше од 63 до 85 КМ.

„Првото пензионерско микрокредитно друштво“ АД Бања Лука со дивиденден принос од 8 проценти е убедливо на врвот на листата компании членки на индексот BIRS на берзата во Бања Лука. Станува збор за првата финансиска институција на територијата на Република Српска, која е основана во 2012 година со цел да кредитира исклучиво пензионери од Фондот за пензиско и инвалидско осигурување и бележи успеси во работењето. Во тргувањето во изминативе 52 недели акцијата на ова друштво имало најниска цена од 17,03 КМ, а највисока цена од 36 КМ. Друштвото за 2024 година исплати дивиденда од 3,0090 КМ по акција. Сепак, карактеристично е тоа што оваа акција има релативно мал број трансакции на берзата, што веројатно се должи на затворената акционерска структура. Имено, од вкупно 119 акционери, две физички лица поседуваат над 70 проценти од вкупниот број акции со право на глас.