Тоалетот најголема главоболка на мисијата на НАСА на Месечината

Додека астронаутите на „Артемис II“ на НАСА се упатија кон Месечината овој викенд, нивниот пробен лет помина изненадувачки добро без никакви поголеми проблеми, освен еден дел од технологијата што му создава проблеми на екипажот: тоалетот.

Капсулата на екипажот „Орион“, изградена од „Локид Мартин“, која го носи екипажот на „Артемис II“ на Месечината, е опремена со она што е познато како Универзален систем за управување со отпад што астронаутите ќе го користат за време на 10-дневната мисија. Тоа е приближно истиот вселенски тоалет што се користи на Меѓународната вселенска станица.

Но, правилното функционирање на комплицираниот дел од опремата за време на летот стана постојан проблем.

УВМС е опремен со инка и црево за мокрење, а има и седиште со отвор за празнење на цревата. Бидејќи астронаутите се во микрогравитација, тоалетот се потпира на протокот на воздух што го влече отпадот во тоалетот и осигурува дека капсулата останува чиста. Астронаутите исто така можат да користат ремени за нозе и рачки за да останат во позиција.

На првиот ден од летот на „Артемис II“, тоалетот покажа проблем веднаш откако екипажот стигна во вселената. Специјалистката за мисијата Кристина Кох, која гордо се прогласи себеси за „вселенски водоинсталатер“, успеа повторно да го врати тоалетот во функција со помош од Контролата на мисијата.

Се покажа дека проблемот е со пумпата на тоалетот, на која ѝ требаше дополнителна вода за да биде доволно влажна и подготвена за употреба.

„Откако сфативме дека не сме ставиле доволно вода, ставивме повеќе таму, се уверивме дека е суштински подготвена - пумпата беше подготвена - а потоа тоалетот повторно функционираше“, рече Џад Фрилинг, директор на летот за искачување за „Артемис II“.

Но, не толку брзо.

Тоалетот повторно почна да се расипува. За разлика од Меѓународната вселенска станица, каде што отпадните води се содржат, третираат и рециклираат во систем со затворен циклус, отпадните води на мисијата „Артемис II“ периодично се исфрлаат во морето во текот на целата мисија. За време на овие исфрлања, светкави честички струјат низ прозорецот на Орион, како што се гледа на видео снимено од екипажот.

Едно од тие исфрлања на отпадни води престана предвреме. НАСА се сомневаше дека натрупувањето на мраз можеби го блокирало отворот за вентилација што овозможува отпадните води да се исцедат во вселената.

Додека НАСА го решаваше проблемот, агенцијата утврди дека екипажот не треба да го користи тоалетот за мокрење за да биде безбеден.

„Потврдено, ние ‚нема зелено светло‘ за тоалетот“, призна Кох во еден момент.

Проблемот е што има само одреден простор за собирање урина.

„Резервоарот за урина што е во возилото е само со големина на мала корпа за ѓубре, како вашата канцелариска корпа за ѓубре“, рече Деби Корт, заменик-менаџер на програмата „Орион“ на НАСА, за време на прес-конференција. „Затоа сакаме да бидеме сигурни дека можеме да го испразниме пред да ставиме нешто друго таму.“

Сепак, екипажот сè уште имаше „зелено светло“ за празнење на цревата, бидејќи тие отпадни материјали се собираат во водоотпорни кеси. И како резервна копија за мокрење, екипажот сè уште можеше да користи она што е познато како склопливи непредвидени писоари, кои се долги контејнери слични на цевки кои се дизајнирани да го контролираат протокот на течности.

„Можеме да правиме многу извонредни работи во вселената во моментов, но совладувањето на оваа можност е нешто на кое сигурно треба да работиме“, рече администраторот на НАСА, Џаред Исакман, во неделата во емисијата „Состојбата на Унијата“ на Си-ен-ен.

Сончеви зраци

Проблеми со заледените тоалети се случиле и претходно во вселената. Екипажот на мисијата на вселенскиот шатл СТС-41-Д во 1984 година, познато е дека морал да користи резервни кеси кога нивниот тоалет се расипал. Се покажало дека причина за тоа е натрупување мраз што штрчел од отворот на тоалетот. Екипажот се ослободил од него користејќи ја роботската рака на шатлот за да го отстрани, но тоа не ги спасило од користење кеси за добар дел од мисијата.

За да го реши проблемот со „Артемис II“, НАСА одлучи да ги загрее работите. Агенцијата го позиционираше „Орион“ така што отворот за тоалетот ќе се „пече“ на сонце неколку часа и ќе стопи дел од мразот. Тоа изгледаше дека го реши проблемот. Екипажот спроведе неколку испумпувања на отпадни води за да провери дали планот функционира, при што едно на почетокот покажа ограничен проток.

Но, конечно доцна во саботата, екипажот доби добри вести од Контролата на мисијата.

„Вонредни вести“, му соопшти на екипажот комуникатор во вселенскиот центар „Џонсон“ на НАСА. „Имаме резултати од дискусиите овде за вентилацијата на резервоарот, и во овој момент, имате ‚зелено светло‘  за сите видови намени на тоалетот.“