Американските сојузници предупредуваат дека Ормутскиот Теснец сè уште е миниран

Сојузниците на САД неофицијално  предупредуваат дека Ормутскиот Теснец најверојатно сè уште е миниран, што фрла сомнеж врз тврдењето на претседателот Доналд Трамп дека американската морнарица целосно ги отстранила и детонирала експлозивните направи поставени од Иран.

Според овие извори, кои побараа да останат анонимни, САД веројатно постигнале одреден напредок во отстранувањето на мините во меѓународните води. Сепак, тие сметаат дека операциите за деминирање не ги расчистиле сите од проценетите 80 до 150 мини што ги поставил Иран.

Американски претставници ја оспорија оваа проценка. Едно лице запознаено со американската позиција, кое исто така побарало анонимност, изјавило дека овие бројки се застарени. Портпаролот на ЦЕНТКОМ, капетан Тим Хокинс, во соопштение изјави дека „меѓународно признатите транзитни рути во Ормутскиот Теснец се ослободени од ирански морски мини“.

Тврдењата на американските сојузници се спротивставуваат на повеќекратните изјави на Трамп во последните денови дека теснецот е расчистен. Во средата тој го нарече Ормутскиот Теснец „целосно функционален теснец“ и повторно го истакна своето тврдење дека не останале мини.

„Мините ги нема. Веројатно го видовте тоа. Го објавивме вчера. Сите мини ги отстранивме“, изјави тој.

Трамп постојано инсистира дека теснецот е безбеден, како дел од пошироките напори на неговата администрација да ги смири енергетските пазари додека се обидува да стави крај на шестмесечната војна пред изборите на средина од мандатот во ноември.

Цените на нафтата се намалија од неодамнешните врвови, но цените на горивата останаа тврдоглаво високи. Според учесниците на пазарот, транспортот на горива низ Ормутскиот Теснец се одвива помалку слободно отколку транспортот на сурова нафта, што дополнително го влошува недостигот предизвикан од украинските напади со дронови врз руските рафинерии. Американците плаќаат повеќе за бензин отколку кога било за ова време од годината.

Претставници на сојузничките земји веруваат дека расчистувањето на теснецот дополнително се комплицира поради фактот што многу мини, дури и оние што се идентификувани и поставени во групи, веројатно се поместиле од своите првични позиции поради морските струи.

Тие предупредуваат дека за комерцијалните бродови да имаат поголема доверба во преминувањето низ теснецот е потребен меѓународен напор што ќе комбинира употреба на софистицирана опрема за деминирање со воздушна и поморска заштита. Сојузниците сакаат Иран да му дозволи на Оман да започне ваква мисија во оманските води за да се осигури дека ниту еден брод нема да биде нападнат.

„Многу е малку веројатно дека сите мини во теснецот се расчистени“, изјави Бека Васер, раководител за одбранбени прашања во „Блумберг економикс“. „Дури и ако заканата од мини е намалена, Иран сè уште може да ја ескалира ситуацијата. Бројни комерцијални бродови се во опсегот на иранските дронови и ракети со краток дострел, а многу од нив се надвор од зоната што ја покрива американската воздушна одбрана.“

Адмиралот Бред Купер, командант на ЦЕНТКОМ, во мај изјави пред Конгресот дека американските напади уништиле повеќе од 90 отсто од проценетиот ирански арсенал од околу 8.000 мини што биле складирани. Во април, командата соопшти дека два разурнувачи поминале низ Ормутскиот Теснец „како дел од поширока мисија за да се осигури дека теснецот е целосно расчистен од морските мини претходно поставени од Иранската револуционерна гарда“.

Тврдењата на Трамп не наидоа само на скептицизам од безбедносните партнери. Сообраќајот низ тесниот морски премин е зголемен, но и понатаму е далеку под нивото од пред војната, додека САД се обидуваат да им помогнат на претпазливите бродски компании да пловат по страната на теснецот што припаѓа на Оман.

Меѓународната поморска организација (IMO) во вторникот повторно предупреди на „максимална претпазливост и да се избегне изложување на морнарите на непотребен ризик при планирање на пловидба низ теснецот“.

Заменик-министерот за надворешни работи на Иран, Казем Гарибабади, доцна вечерта во вторникот повторно изјави дека само Исламската Република знае каде се наоѓаат мините во Ормутскиот Теснец. Тој на државната телевизија рече дека сите американски бродови за деминирање „би биле одлични цели за нашите вооружени сили“.

Иранскиот министер за надворешни работи Абас Арагчи и неговиот омански колега Бадр Албусаиди разговарале за иницијатива за воспоставување „привремен заеднички поморски коридор“ и проект за расчистување на мините, според заедничко соопштение што во вторникот го објави Оманската новинска агенција.

Сепак, расчистувањето на мините останува бавен и сложен процес, особено затоа што Иран најверојатно поставил мини што се потешки за откривање од типот „Махам“. Американската морнарица располага со дронови и други автономни системи за откривање мини, но долго време се потпира на европските сојузници кои поседуваат напредна опрема за нивно пронаоѓање и неутрализирање.

Обединетото Кралство и Франција планираат поширока мисија за уверување на бродските компании, вклучително и операции за деминирање, откако ќе биде постигнат одржлив прекин на огнот. Според извори запознаени со прашањето, американските воени лидери планираат да се состанат со своите европски колеги откако ќе биде постигнат договор, за да разговараат за координацијата на таканаречената „мисија за уверување“, наместо тоа да се прави преку меѓународна конференција што САД првично ја предложиле.