Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека Иран ќе може да ги користи средствата ослободени од замрзнатите сметки само за купување храна и медицински материјали од САД, обидувајќи се да ги намали загриженостите околу мировните преговори за кои и двете страни велат дека напредуваат.
Но, изјавите на Трамп беа оспорени од Иран, што е најнов пример за спротивставени тврдења меѓу двете страни за клучни прашања, вклучително и статусот на нуклеарните инспекции.
Размената на спротивставени тврдења за тоа што навистина било договорено минатата недела доаѓа во време на растечки критики во САД за начинот на кој администрацијата на Трамп ја води војната.
Сенатот, во кој мнозинство имаат републиканците, во вторникот гласаше за прекин на американската војна со Иран, а тоа беше пропратено и со ретка симболична критика кон Трамп. Иако резолуцијата веројатно нема да предизвика промени во стратегијата на администрацијата, таа е најнов знак дека претседателот нема силна домашна поддршка за оваа политика.
Трамп возврати со објава на социјалните мрежи, наведувајќи дека Сенатот „одлучил да одржи лошо темпирано и бесмислено гласање според Законот за воени овластувања“, во момент кога Иран бил под силен притисок, „подготвен да капитулира“ и „подготвен да им даде речиси сѐ“.
„Овие сенатори само ми ја отежнаа работата, но ќе ја завршам на еден или друг начин“, напиша Трамп.
Во меѓувреме, Иран и Оман соопштија дека ќе почнат да работат на договор за идното управување со Ормускиот Теснец, вклучително и трошоците за управување со транзитот низ овој клучен поморски коридор.
Сѐ повеќе бродови минуваат низ теснецот со вклучени сателитски сигнали, што укажува на растечка доверба кај сопствениците на бродови и трговците во испраќањето пловни објекти низ најважното светско тесно грло за транспорт на енергенси.
Цените на нафтата паднаа, при што Брент се тргуваше за 0,9 отсто пониско, на 76,4 долари за барел. Тоа е значително под нивото од околу 125 долари достигнато кон крајот на април и сега се доближува до нивоата пред војната.
Kоридори за транзит низ Ормускиот Теснец
Иран и една клучна западна поморска група предложија по еден коридор
Bloomberg
Министерот за финансии Скот Бесент изјави дека разговорите ќе се одвиваат постепено. Тој рече дека САД му порачале на Иран дека сакаат сеопфатен договор и дека водат условени преговори засновани на резултати, додавајќи: „Им нудиме и поттик и притисок.“
Трамп изјави дека милијардите долари ослободени средства ќе бидат „депонирани на сметка под контрола на САД“ и ќе се користат за купување американски производи како пченка, пченица и соја. Тој исто така напиша на социјалните мрежи дека Иран се согласил на „највисоко ниво на нуклеарни инспекции во долг временски период“.
Претходно, портпаролот на иранското Министерство за надворешни работи Исмаил Багаеи го оспори тоа тврдење, наведувајќи дека средствата ќе бидат користени од Иран „слободно и на кој било начин што ќе го смета за соодветен“, а не само за набавки од САД. Тој додаде и дека нема планови за нови инспекции од страна на Меѓународната агенција за атомска енергија.
„Тие грешат“, им рече Трамп на новинарите кога беше прашан за коментарите на Багаеи. „Знаат дека грешат. Тоа ни го кажаа зад затворени врати и имаме договорено 100-отстотни инспекции. Ако тие беа во право, веднаш би ги откажал состаноците.“
Изјавите на Трамп покажуваат дека американскиот претседател се брани од критиките кон договорот, вклучително и од влијателни поддржувачи на силна одбранбена политика во сопствената партија.
Неговото инсистирање дека ослободените средства ќе бидат потрошени за американски земјоделски производи би можело да им се допадне на земјоделците — важна републиканска гласачка база — во пресрет на ноемвриските избори на половина мандат, особено во Средниот Запад и јужните држави.
Дел од критичарите на меморандумот за разбирање потпишан минатата недела стравуваат дека Исламската Република наместо тоа ќе ги искористи парите за обнова на вооружените сили и за продолжување на поддршката на вооружени групи како Хезболах.
Иран инсистира дека 12 милијарди долари од неговите замрзнати средства треба да бидат ослободени како дел од тековните разговори, во две еднакви транши, објави агенцијата Мехр, повикувајќи се на заменик-министерот за надворешни работи Казем Гарибабади. САД сѐ уште не потврдиле колкав износ ќе добие Исламската Република.
Трамп сепак изјави дека разговорите „се одвиваат добро“, повторувајќи ги генерално оптимистичките оценки на повеќето вклучени страни.
На патот до конечен договор остануваат многу нерешени прашања, вклучително и конфликтот меѓу Израел и Хезболах во Либан. Иран смета дека тековното израелско воено присуство во јужниот дел на земјата претставува прекршување на договорот и ги доведува во опасност разговорите. Иранските власти велат дека и САД имаат одговорност за израелските прекршувања на примирјето.
Петтата рунда разговори меѓу Израел и Либан, со посредство на САД, се одржува во вторник во Вашингтон, според израелската амбасада во американската престолнина.
Државниот секретар Марко Рубио отпатува во Обединетите Арапски Емирати, во обид САД да ги уверат регионалните сојузници дека привремениот договор потпишан минатата недела е добар за нивната безбедност и економии.
Рубио ќе ги посети и Кувајт и Бахреин.
Што точно ќе значи дека теснецот е „отворен“ останува нејасно. Иран во вторникот соопшти дека Ормускиот Теснец е „целосно“ отворен за комерцијален поморски сообраќај и дека големи количества нафта минале низ водниот пат во последните денови, според полуофицијалната Иранска студентска новинска агенција. Иако трговците предупредуваат дека може да бидат потребни месеци за нормализирање на тековите на нафта и течен природен гас, знаците за обилна понуда на краток рок дополнително ги намалија цените.
.webp){kind=icon}
