Ураниумот и таксите во Ормуз главни пречки за договор меѓу САД и Иран

Техеран соопшти дека најновиот американски предлог делумно ги намалил разликите меѓу двете страни, но изјавите на иранското раководство и новите тензии околу Ормускиот Теснец и натаму го прават неизвесен евентуалниот договор меѓу Вашингтон и Техеран.

Според иранската новинска агенција ИСНА (ISNA), Иран подготвува официјален одговор на текстот доставен од САД, при што се наведува дека „јазот е намален до одреден степен“, но дека за понатамошен напредок е потребно Вашингтон да се откаже од заканите со воена ескалација.

Во исто време нов извештај на „Ројтерс“ (Reuters) дополнително ги усложни очекувањата за брз договор. Според агенцијата, иранското раководство инсистира земјата да го задржи својот збогатен ураниум, што претставува едно од главните спорни прашања во разговорите со САД.

Американскиот претседател Доналд Трамп во четвртокот изјави дека Вашингтон се противи на какви било планови за воведување траен систем на наплата за пловидба низ Ормускиот Теснец.

„Сакаме теснецот да биде отворен и слободен. Не сакаме патарини. Тоа е меѓународен поморски пат“, изјави Трамп пред новинарите во Белата куќа.

Американскиот државен секретар Марко Рубио оцени дека евентуален систем на наплата би го направил договорот со Иран „неизводлив“.

Пазарите реагираа чувствително на развојот на настаните. Цената на нафтата во текот на денот бележеше значителни осцилации, при што суровата нафта брент првично порасна за повеќе од 3 проценти, а потоа повторно се намали и се тргуваше под 104 долари за барел.

Според „Голдман Сакс“, глобалните резерви на сурова нафта и нафтени деривати се намалуваат со рекордно темпо, што дополнително ги зголемува стравувањата на пазарите од можна ескалација на кризата.

Вашингтон и натаму бара Техеран да го предаде својот збогатен ураниум и да прекине со процесот на збогатување најмалку една деценија, поради стравувањата дека Иран би можел да развие нуклеарно оружје. Иранските власти јавно ги отфрлаат тие барања.

Иранскиот претседател Масуд Пезешкијан порача дека земјата нема да попушти под притисок.

„Присилувањето на Иран на предавање преку закани е само илузија“, напиша Пезешкијан на платформата X.

Во меѓувреме Трамп повторно предупреди дека САД би можеле да ги обноват нападите доколку не биде постигнат договор.

„Или ќе имаме договор или ќе направиме некои работи што нема да бидат пријатни“, изјави американскиот претседател.

Дополнителна неизвесност внесуваат и односите меѓу Израел и Иран. Според „Аксиос“ (Axios), Трамп и израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху имале тензичен телефонски разговор во период кога израелските власти повторно најавуваат можност за нови удари врз ирански цели.

Израелскиот министер за енергетика Елиј Коен изјави дека во евентуална нова фаза од конфликтот би можеле да бидат погодени и иранските енергетски капацитети, вклучувајќи ги и нафтените и гасните постројки.

Покрај нуклеарното прашање, несогласувањата се прошируваат и на ситуацијата во Либан, каде што Израел и понатаму се судира со движењето Хезболах, поддржано од Техеран.

И покрај сигналите за ограничен дипломатски напредок, спротивставените ставови околу безбедносните гаранции, санкциите и регионалните конфликти укажуваат дека патот до евентуален договор меѓу САД и Иран останува неизвесен.