Трамп се откажува од царините откако бил постигнат „рамковен“ договор за Гренланд

Претседателот Доналд Трамп изјави дека ќе се воздржи од воведување царини на стоки од европски земји кои се спротивставуваат на неговите напори да го преземе Гренланд, наведувајќи „рамка за иден договор“ за кој рече дека е постигнат во врска со островот.

Одлуката, која Трамп ја објави во средата на социјалните медиуми, претставува сериозен пресврт за претседателот кој постојано се обидуваше да ја принуди Европа околу Гренланд. Таа дојде по средбата со генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, на Светскиот економски форум во Давос, Швајцарија.

Сепак, Трамп не ги детализираше параметрите на таканаречената „рамка“ и не беше јасно што опфаќа договорот, особено откако Данска претходно во средата ги отфрли преговорите за отстапување на полуавтономниот остров на САД.

„Ја формиравме рамката за иден договор во однос на Гренланд и, всушност, целиот Арктички регион“, објави Трамп. „Ова решение, доколку се постигне, ќе биде одлично за Соединетите Американски Држави и сите земји-членки на НАТО. Врз основа на ова разбирање, нема да ги воведувам тарифите што требаше да стапат на сила на 1 февруари.“

Американските акции скокнаа по веста дека тарифите нема да бидат имплементирани, а S&P 500 и Nasdaq 100 се искачија на максимум на сесијата. Трезорските обврзници продолжија со добивките, а  Bloomberg Dollar Index се искачи на дневен максимум.

Данскиот министер за надворешни работи Ларс Локе Расмусен ги поздрави најновите случувања, велејќи во интервју во средата за локалниот радиодифузер ДР дека „денот завршува подобро отколку што започна“. Расмусен, сепак, додаде дека е очигледно дека Трамп не се откажал од својата амбиција да ја преземе контролата врз Гренланд, што е сè уште „црвена линија за Кралството Данска“.

Трамп им рече на новинарите по неговата објава дека наскоро ќе ги објави деталите од договорот. Тој одби да одговори на прашањето дали тој им дава на САД сопственост на Гренланд, велејќи дека „тоа е долгорочен договор. Тоа е врвен долгорочен договор и мислам дека ги става сите во навистина добра позиција“. Тој рече дека ќе трае „бесконечен“ временски период.

„Аксиос“ објави дека рамката го вклучува принципот на почитување на суверенитетот на Данска над Гренланд. „Њујорк Тајмс“ одделно објави дека врвни воени офицери од земјите членки на НАТО во средата разговарале за идејата дека САД би можеле да добијат контрола врз мали делови од земјиштето во Гренланд, иако „Тајмс“ посочи дека не е познато дали таа идеја е вклучена во рамката.

Во интервју за Си-ен-би-си (CNBC), Трамп рече дека не разговарал директно со официјални лица во Данска за неговите „концепти за план“ за Гренланд, но додаде дека претпоставува дека Руте ги информирал тамошните лидери. Тој исто така рече дека САД ќе бидат „вклучени“ во минералните права на Гренланд, без да образложува повеќе.

Руте, во интервју за „Фокс њуз“, рече дека не разговарале дали Гренланд ќе остане под данска контрола како дел од договорот. Наместо тоа, рече тој, фокусот на нивната дискусија бил обезбедување на заштита на арктичкиот регион од страна на НАТО, производство на енергија и ракетна одбрана.

„Двајцата се согласивме, кога ќе го погледнете НАТО и што НАТО колективно може да направи за да се осигури дека целиот арктички регион е безбеден, вклучително и Гренланд, да работиме на тој дел“, рече Руте. „Ќе биде - има многу работа што треба да се направи.“

Американскиот претседател рече дека ќе има дополнителни дискусии за системот за ракетна одбрана „Златна купола“, што го наведе во оправдувањето на неговиот поход по Гренланд. Потпретседателот Џ.Д. Венс, државниот секретар Марко Рубио, специјалниот пратеник Стив Виткоф и „разни други“ ќе бидат одговорни за преговорите, додаде Трамп во својот пост.

„Преговорите меѓу Данска, Гренланд и САД ќе продолжат со цел да се осигури дека Русија и Кина никогаш нема да добијат упориште - економски или воено - во Гренланд“, изјави портпаролот на НАТО во изјава по состанокот Трамп-Руте, додавајќи дека дискусиите „ќе се фокусираат на обезбедување на безбедноста на Арктикот преку колективните напори на сојузниците, особено седумте арктички сојузници“.

Напнатоста на Трамп околу Гренланд предизвика дипломатска криза со Европа и ги потресе финансиските пазари. Еден ден претходно, акциите и доларот паднаа пред претседателот да се повлече.

Европскиот парламент ја замрзна ратификацијата на трговскиот договор на Европската Унија со САД како одговор на ескалирачките закани на Трамп. Во саботата, Трамп изјави дека ќе воведе тарифи од 10 проценти за стоки од осум европски земји на 1 февруари, освен ако не се постигне договор за купување на Гренланд, при што стапката ќе се зголеми на 25 проценти на 1 јуни ако дотогаш не се постигне договор.

Иако кризата со Гренланд можеби засега ќе биде смирена, познато е дека Трамп е непостојан како претседател и би можел повторно да предизвика тензии во иднина.

Во говорот во Давос претходно во средата, Трамп ја отфрли употребата на воена сила за преземање на контролата врз островот. Но, тој сепак користеше заканувачки јазик за да опише што ќе се случи ако Европа не ги исполни неговите барања.

„Можете да кажете да, и ние ќе бидеме многу благодарни, или можете да кажете не, и ние тоа ќе ви го памтиме “, рече претседателот.

Тој, исто така, се налути на претходните коментари од Расмусен, кој рече дека неговата нација „нема да влезе во никакви преговори врз основа на откажување од фундаменталните принципи“.

„Ако сака да ми каже, ќе ми го каже тоа во лице“, рече Трамп за Расмусен, кога беше прашан за време на состанокот со шефот на НАТО за забелешките.

Агресивната игра на Трамп за Гренланд, сепак, можеби нанесе трајна штета на врските меѓу САД и нивните традиционални сојузници. Ова доаѓа по една година во која тој ги зголеми царините за долгорочните трговски партнери, ја намали поддршката за Украина во нејзината одбрана од Русија и зададе удари врз меѓународните институции.

Канадскиот премиер Марк Карни изјави за време на својот говор во Давос дека неодамнешните настани покажаа дека „меѓународниот поредок базиран на правила“ е ефикасно мртов и дека другите земји мора да создадат нови партнерства за да издржат тактики на притисок од големите сили. Францускиот претседател Емануел Макрон рече дека трговската стратегија на Трамп има за цел да ја „ослаби и потчини Европа“. Белгискиот премиер Барт де Вевер рече дека повеќе не ги смета САД за сојузник.

Намерите на Трамп за Гренланд фрлија сенка врз годишниот собир на светската бизнис елита во Давос. Пред неговото пристигнување, високи американски претставници таму ги намалија шансите за конфронтација околу островот.

Министерот за финансии Скот Бесент ги охрабри сојузниците на САД, разбеснети од заканите на Трамп, да „седнат“ и да „земат длабок здив“, избегнувајќи одмазда. Министерот за трговија Хауард Лутник го најави повлекувањето за време на панелот во Давос, кажувајќи им на собраните светски лидери и бизнис титани дека ситуацијата „ќе заврши на разумен начин“.

— Со помош од Дерек Волбенк, Андреа Паласкиано, Џенифер А. Длухи и Роми Варгезе