Зошто наскоро би можелo Мароко да биде светски шампион во фудбал

Светското првенство изгледа како најглобален спортски настан, но листата на победници кажува нешто друго. Од 1930 година титулата ја освоиле само осум земји: Бразил, Германија, Италија, Аргентина, Франција, Уругвај, Англија и Шпанија, што создава затворен круг на фудбалска моќ. Во него тешко се влегува бидејќи големите репрезентации имаат предност која се гради со децении, население, лига, академии, тренери, пари, искуство и навика да играат натпревари во кои притисокот е најголем.

Затоа прашањето за деветтиот светски шампион е важно. Тоа најмногу покажува кој има сила и модел да го пробие поредокот кој трае речиси еден век. Мароко денес е еден од најсериозните кандидати за таа приказна. Има околу 38 милиони жители. Тоа е голема земја, но не и фудбалска суперсила според демографијата, лигата или парите. Неговата вистинска сила се гледа кога на таа популација ќе се додадат повеќе од пет милиони луѓе во дијаспората.

Уште поважно е каде живее таа дијаспора. Франција, Шпанија, Белгија, Холандија и Германија имаат најразвиени фудбалски системи во светот, но и десетици илјади марокански момчиња во нив. За Мароко, но не само за Мароко, дијаспората стана највредната спортска валута. Таа го проширува базенот на таленти без промена на границите. Играчот може да расте во европска академија, да игра посилни младински лиги, да работи со подобри тренери и подоцна да ја избере репрезентацијата на земјата на потекло. На Светското првенство 2026 година дијаспората беше една од најважните теми, а времето што доаѓа само дополнително ќе го нагласи тоа.

Дијаспората ти дава предност која не можеш брзо да ја изградиш дома. Академиите, инфраструктурата и културата на натпреварување се создаваат со години. Мароко дел од тој пат го прескокнува бидејќи дел од неговиот талент веќе се развива во Европа.

Мароко како прототип

Мароканскиот резултат повеќе не може да се опишува како изненадување. Полуфиналето во 2022 година ја отвори приказната, а четвртфиналето на овој Мундијал потврди дека постои поширок образец. Системот функционира и ќе биде уште подобар. Мароко не зависи само од домашната лига.

Неговата репрезентација расте од повеќе фудбалски средини истовремено. Дел од играчите доаѓаат од мароканскиот систем, дел од Франција, Белгија, Шпанија, Холандија или други европски земји. Тоа на тимот му дава ширина која земја со таква големина тешко може да ја добие само од домашното првенство.

Во тоа е разликата меѓу убава приказна и сериозна стратегија. Дијаспората сама не носи резултат. Мораш да знаеш каде се играчите, мораш рано да им пристапиш, мораш да градиш однос со семејствата и мораш да имаш репрезентација на која играчот сака да ѝ припаѓа. Мароко во тоа отиде подалеку од повеќето земји со слична големина. Затоа денес изгледа како прототип на репрезентација која може да го прошири затворениот круг на светски шампиони.

Што покажуваат Хрватска и Швајцарија

Хрватска веќе покажа колку далеку може да стигне мала земја кога ќе ги спои идентитетот, извозот на играчи и силната репрезентативна култура. Земја со помалку од четири милиони жители играше финале на Светското првенство во 2018 година и беше трета во 1998 и 2022 година. Тоа не е нормален резултат за толку мала популација.

Швајцарија покажува друг модел. Таа нема најголема лига ниту население како големите сили, но има стабилен сојуз, развојни програми, силна врска меѓу клубовите и репрезентацијата и способност миграцијата да ја претвори во домашен фудбалски базен. Затоа со години не изгледа како случаен учесник на големите турнири.

Мароко е поблиску до трет модел, користејќи ја сопствената база, европската дијаспора и сè посериозната фудбалска инфраструктура. Тоа го прави особено интересен.

Поука за регионот

За земјите од регионот, особено БиХ, оваа тема е важна бидејќи дијаспората постои како огромен ресурс и веќе е вградена во репрезентацијата која во Америка ја водеше Сергеј Барбарез. Децата со потекло од БиХ, Србија, Хрватска, Албанија или Северна Македонија веќе растат во германски, австриски, швајцарски, скандинавски и холандски системи. Но дијаспората не вреди многу ако се третира само како емоција. Потребни се база на податоци, скаутинг, кампови, ран контакт, работа со семејствата и сериозна врска меѓу младинските селекции и А репрезентацијата.

Во модерниот фудбал не е доволно да се чека играчот сам да се појави. Тогаш често веќе го сака некој друг.

Светското првенство и понатаму најчесто ќе го освојуваат старите сили. Нивната предност е преголема за да исчезне преку ноќ. Но ако се појави деветти светски шампион и ако тоа не биде Холандија или Португалија, големи сили кои веќе можеле да станат шампиони, тешко е да се замисли дека ќе дојде по стариот пат. Тешко е преку ноќ да се создаде нова Франција, нова Аргентина или нова Шпанија.

Многу е пореално тоа да биде земја која ќе го прошири сопствениот фудбалски базен преку границите. Затоа Мароко денес изгледа како еден од најважните експерименти на модерниот репрезентативен фудбал. Тој покажува како една земја може да стане поголема отколку што покажува нејзината демографија. А во фудбалот, тоа може да биде разликата меѓу симпатична приказна и кандидат за историјата.