СП како фабрика за пари: Кои се вистинските победници во фудбалското лудило?

Светското првенство 2026 во САД, Канада и Мексико со рекордни 48 репрезентации и 104 натпревари, не е само најголемиот спортски настан, туку и огромен деловен потфат од кој ФИФА очекува приходи од речиси девет милијарди долари. Додека светот го следи фудбалскиот спектакл, во позадина се игра уште еден, подеднакво важен натпревар  - оној за профит, трансфери и нови ѕвезди. За деловната страна на фудбалот, пазарот кој се менува под влијание на нови инвеститори и технологии, како и за позицијата на Хрватска во сето тоа, за „Блумберг Адрија“ зборува фудбалскиот менаџер Марко Налетилиќ.

Квантитет пред квалитет?

Проширувањето на турнирот на 48 репрезентации е потег што предизвика бројни дебати. Налетилиќ признава дека поради тоа квалитетот на фудбалот во првата фаза од натпреварувањето веројатно ќе опадне, бидејќи шанса ќе добијат и репрезентации кои вообичаено не би се квалификувале. Сепак, смета дека во подоцнежната, елиминациска фаза, квалитетот повторно ќе се изедначи со оној на кој сме навикнати.

„Позитивно е што некои репрезентации добија можност да се претстават на Светско првенство и тоа им е поттик за понатамошен развој“, истакнува Налетилиќ. Но, тој нема дилема околу главниот мотив на ФИФА. Иако проширувањето на турнирот го поттикнува развојот на фудбалот во помалите земји, акцентот, вели тој, пред сѐ е ставен на профитот.

Организирањето на првенството во САД е дел од долгогодишниот план на ФИФА да го освои тој огромен пазар. Иако ѕвезди како Лионел Меси го зголемија интересот за МЛС лигата, Налетилиќ верува дека вистински поттик би бил „малку поголем успех“ на американската репрезентација, што значително би го проширил кругот на навивачи.

Фабрика за ѕвезди и лов на таленти

Летото по големите натпреварувања традиционално е време за најинтересните трансфери, а Светското првенство е најголемиот излог за играчите. Налетилиќ потврдува дека еден врвен турнир и денес може драстично да ја зголеми пазарната вредност на фудбалер.

„Може многу да ја зголеми. Еден или два врвни настапи можат да го зголемат интересот, а самиот интерес предизвикува раст на цената и им овозможува на клубовите да ги зголемат трансферните суми“, објаснува тој.

Каде скаутите гледаат најголема можност? Очекувано, фокусот е на младите играчи. „Во моментов најплатени се играчите на возраст од 18 до 23 години“, вели Налетилиќ. Како примери на фудбалери кои би можеле да направат исчекор, тој наведува помалку познати таленти од Брегот на Слоновата Коска, Холандија и Норвешка. Но, особено издвојува еден хрватски талент. „Тука би го додал и нашиот Лука Вушковиќ. Доколку настапува за нашата репрезентација, со оглед на неговата возраст, тој спаѓа меѓу најинтересните млади играчи во светот.“

Саудиски резултат наспроти американски профит

Глобалниот трансфер-пазар во последните години е редефиниран со влезот на нови моќни играчи. Налетилиќ ја истакнува клучната разлика меѓу инвеститорите од Саудиска Арабија и американските инвестициски фондови. Приливот на саудиски капитал, вели тој, им помогнал на многу европски клубови да ја подобрат ликвидноста по пандемијата.

„Мене ми се допаѓаат сопствениците од Саудиска Арабија бидејќи многу вложуваат во клубовите и исклучително им е важен резултатот на тимот. За разлика од американските фондови кои пред сѐ гледаат профит и голем дел од работите ги базираат на маркетинг“, анализира Налетилиќ. Според него, таквиот американски пристап доведува до „американизација на фудбалскиот менталитет“ во Европа, која традиционално има поинаков поглед кон спортот.

Агентот останува незаменлив и покрај технологијата

Во ера во која вештачката интелигенција и напредната аналитика го следат секој допир со топката, а играчите градат лични брендови преку социјалните мрежи, се поставува прашањето за улогата на фудбалскиот агент. Иако личниот бренд може да „додаде одредена вредност во пазарна смисла“, Налетилиќ е дециден: „Основната работа е играчот да биде квалитетен. Нема никаква смисла од брендирање на солиден или добар играч.“

Истото важи и за технологијата. Податоците и статистиката им помагаат на скаутите и агенциите, но човечкиот фактор останува пресуден. „Улогата на агентот и понатаму е исклучително важна и не може да ја замени никаква вештачка интелигенција. Најважни секогаш се односите и врските што ги имате со клубовите“, заклучува Налетилиќ.

А во тој глобален фудбалски екосистем, Хрватска останува феномен. На прашањето која е тајната на континуираното создавање врвни фудбалери, Налетилиќ ги споменува генетските предиспозиции и карактерот, но признава дека не постои универзален одговор. „Навистина, Хрватска е феномен кога станува збор за тоа“, заклучува тој.