Веста дека Кристал Палас можеби следната сезона нема да заигра во Лигата на Европа, за прв пат во својата 120-годишна историја, покрена голем број прашања за одржливоста на моделот на сопственост над повеќе клубови, познат како МЦО - повеќекратно сопствеништво на клубови (анг. MCO - Multi-Club Ownership). УЕФА ја одложи одлуката поради сложениот финансиски и сопственички однос помеѓу англискиот клуб и Олимпик Лион, кои го делат истиот сопственик, Џон Текстор. Ова е особено критично бидејќи Лион неодамна банкротираше и се соочува со испаѓање од француската Лига 1.
Кристал Палас обезбеди место во Лигата на Европа за прв пат во својата долга историја благодарение на триумфот во ФА Купот. Сепак, нивната европска иднина сега е во рацете на УЕФА поради правилата за заедничка сопственост на клубовите.
Според прописите на УЕФА, два клуба со ист сопственик не можат да се натпреваруваат во исто европско натпреварување поради потенцијални конфликти на интереси. Кристал Палас и Лион се во заедничка сопственост на американскиот бизнисмен Џон Текстор, што доведе до административна истрага од страна на европското фудбалско тело.
Проблемот можеше да се избегне
Проблемите ескалираа откако клубовите го пропуштија рокот во март за јасно дефинирање на финансиските и управувачките структури што ќе им овозможат да се натпреваруваат заедно без судир на интереси. Доцнењето на УЕФА во донесувањето конечна одлука само ја продлабочи неизвесноста.
„Нашата ситуација е единствена, но очекуваме УЕФА да види дека повеќе нема пречки за играње на Кристал Палас во Лигата на Европа“, рече Стив Париш, претседател на Кристал Палас, во неодамнешно интервју за „Блумберг“.
Финансискиот колапс на Лион - главен предизвикувач на проблемот
Иако Лион ја заврши сезоната на солидно шесто место во Лига 1, нивната финансиска состојба се покажа како катастрофална. Поради прекршување на правилата за финансиска одржливост на УЕФА, клубот се соочува со испаѓање во втората дивизија на Франција, што е историски преседан во европскиот фудбал.
Џон Текстор, поранешниот претседател на Лион, поднесе оставка откако клубот се соочи со финансиски тешкотии, а неговиот удел во Кристал Палас сега е продаден на Роберт „Вуди“ Џонсон IV, ко-сопственик на НФЛ клубот Њујорк Џетс. Сепак, УЕФА верува дека проблемите произлегуваат од претходно неисполнети обврски, а не од неодамнешните промени во сопственичките структури.
„УЕФА јасно ја нагласува важноста на финансиската одржливост на клубовите. Јасно предупредивме дека секоја форма на заедничко сопствеништво мора да биде транспарентна и навремено одвоена“, рече Александар Чеферин, претседател на УЕФА, нагласувајќи дека правилата нема да се прилагодуваат на поединечни случаи.
Криза во МЦО моделот: одржливоста под знак прашалник
Моделот на заедничко сопствеништво на клубовите, популаризиран во последниве години од групации како што се „Сити фудбал груп“ (City Football Group) и „Ред бул“ (Red Bull), се соочува со големи предизвици. Овој случај јасно ги истакнува вродените ризици на моделот, особено кога клубовите се со различна финансиска состојба и позиција на пазарот.
Експертите веруваат дека токму финансиската неодржливост на Лион ги откри слабостите на овој модел. „Ако имате клубови во различни земји и лиги, мора да обезбедите апсолутна транспарентност и независност на нивните управувачки структури. Во случајот со Лион и Палас, тоа не беше направено доволно јасно и навремено“, изјави за „Блумберг“ Киран Магваер, познат аналитичар за спортски финансии.
Како резултат на тоа, потенцијалниот историски успех на Кристал Палас е во опасност, а клубот сега може да плати висока цена за грешките направени на ниво на сопствеништво.
Што е следно за Кристал Палас и Лион?
Кристал Палас сега е во фаза на чекање, додека Лион се обидува да го поништи испаѓањето преку процесот на жалба. УЕФА јасно стави до знаење дека нема да донесе одлука сè додека не завршат правните процеси.
Роберт Џонсон, новиот ко-сопственик на Кристал Палас, изрази оптимизам: „Го купив мојот удел во клубот верувајќи во неговата иднина и неговиот европски сон. Уверен сум дека УЕФА ќе ја препознае промената во структурата на сопственост како доволен доказ за нашата независност.“
Сепак, дури и ако Кристал Палас добие зелено светло, долгорочните импликации за моделот МЦО остануваат загрижувачки. УЕФА би можела да ги заостри правилата или дополнително да го ограничи заедничкото сопствеништво, што би имало директни последици за многу други клубови што работат под слични структури.
Аналитичарите веруваат дека случајот на Кристал Палас и Лион би можел да биде пресвртница за целиот концепт на заедничко сопствеништво во европскиот фудбал. УЕФА сега има можност да испрати јасна порака или да ги охрабри клубовите сериозно да ја преиспитаат одржливоста на овој модел. Додека чекаат конечна пресуда, навивачите на Кристал Палас продолжуваат да сонуваат европски соништа, но со оправдана загриженост за тоа дали тие некогаш воопшто ќе се остварат.
.webp){kind=icon}
