Сам против сите – пет вести на денот

Иран ги засили нападите врз Саудиска Арабија и врз ОАР во последните денови, а главна цел е нафтената инфраструктура во двете земи. Од друга страна, претседателот на САД, Доналд Трамп вчера ги омаловажи земјите кои не возвратија на неговото барање да дадат воена поддршка за нормализирање на протокот на нафта низ Ормускиот Теснец. Во очигледна фрустрација тој најмногу забелешки имаше за молкот на земјите од НАТО. Во меѓувреме, цената на нафтата расте насекаде во светот, вклучително и во САД.  

Добро утро, ви пишува Владимир Николоски од дигиталната редакција на „Блумберг Адрија“. Подолу петте вести што ги издвоивме за почеток на денот.

 

Од хартија до QR кодови - како македонска компанија стана лидер во дигитализацијата

Дигиталната трансформација на компаниите веќе не претставува само тренд туку и реална потреба, која ќе ги зголеми продуктивноста и конкурентноста со пониски трошоци. Примерот на компанијата „Екстра фунги“ од Кочани покажува колкави се придобивките што ги носи дигитализацијата. Компанијата се занимава со преработка на храна и околу 60 отсто од нејзиното производство е наменето за извоз.

Тие работат на пазарите во Франција, Италија, Германија, Шпанија, Чешка, Полска, Австрија, Швајцарија, Црна Гора, Косово, Америка, Нов Зеланд и Канада. За подобрување на конкурентноста на меѓународните пазари, компанијата подолг период прави обиди за дигитализација, но конкретниот чекор го презеде минатата година, а од почетокот на 2026 година во функција е дигиталното решение што целосно е приспособено на нејзините потреби.

 

Кои се најследените македонски инфлуенсери?

Водителки, пејачки, јутјубери, но и поранешни осуденици се најследените домашни инфлуенсери. Во анкетата, нарачана од Агенцијата за аудио и аудиовизуелни медиуми (АВМУ), учествувале 1.200 испитаници на возраст од и над 14 години, а резултатите покажуваат дека дигиталниот простор во Македонија е под силно влијание на естрадните личности.

Најследен инфлуенсер е македонскиот водител, музичар, јутјубер и поткастер Стефан Лазаров. Со 16,7 проценти тој ужива дури двојно поголема доверба од ТВ-водителката Лила Филиповска (7,9 проценти) и поранешната водителка Миа Костова (7,3 проценти) кои се најдоа на второто и на третото место. Листата со петте најследени личности кај нас на социјалните мрежи и на дигиталните платформи ја заокружуваат македонскиот шоумен и поранешен осуденик Бојан Јовановски, во јавноста познат како Боки 13, и новинарот Кристијан Ландов.

 

ВИ копа по податоците на компаниите и го открива она што извештаите често го премолчуваат

Вештачката интелигенција може да троши многу енергија, да произведува море од бескорисна содржина и да стане алатка за злоупотреби. Но во вистински раце може да стане и моќен инструмент за нешто сосема спротивно. Меѓу другото, има потенцијал темелно да го промени она што го знаеме за климатските ризици на компаниите и нивното влијание врз животната средина. Таквите информации денес стануваат сè поретки и повредни, бидејќи некои од политичарите се откажуваат од задолжителното објавување податоци.

Поимот „задолжително известување за одржливост“ до неодамна беше една од најпопуларните идеи во климатската политика. Почетната точка беше доста едноставна: инвеститорите не ги интересира само финансискиот поврат туку и тоа колкав е придонесот на компанијата кон климатските промени и на какви климатски и еколошки ризици самата се изложува. Проблемот беше што таквите податоци често не беа лесно достапни, па беше тешко да се процени кои компании се посигурна инвестиција, а кои навистина се движат во позелен правец.

 

Холивуд во војна со вештачката интелигенција

Ирскиот режисер Руари Робинсон внесе две реченици текст во апликација и за помалку од една минута доби филм што го потресе Холивуд: Том Круз и Бред Пит се тепаат на покрив, со звук, ефекти и кинематографски резови. Целата операција го чинела седум центи. „Бајтденс“ (ByteDance), кинескиот сопственик на Тикток (TikTok), го лансира „Сиденc 2.0“ (Seedance 2.0), алатка што за неколку секунди генерира видеосодржина со заштитени филмски ликови, без никаков надомест за авторите.

Зад виралниот спектакл се крие едно од најважните правни и деловни прашања на оваа деценија: кој е сопственик на креативната работа кога машината може да ја копира побрзо отколку што авторот може да ја заштити. Приказната почнува уште пред да се појави „Сиденc“. „Мидџрни“ (Midjourney), американска алатка за генерирање фотографии, беше прва на удар кога „Дизни“ (Disney) и „Јуниверзал“ (Universal) во јуни 2025 поднесоа тужба од 110 страници, тврдејќи дека алатката користи милиони заштитени дела без надомест.

 

Врвен функционер од контраразузнувањето на САД поднесе оставка, не ја оправдува војната во Иран

Висок функционер за борба против тероризмот и верен републиканец од МАГА (MAGA) поднесе оставка поради војната со Иран, тврдејќи дека Израел го довел претседателот Доналд Трамп во заблуда дека режимот во Техеран претставува непосредна закана. Џо Кент, директор на Националниот центар за борба против тероризмот, рече дека не може да поддржи „испраќање на следната генерација да се бори и да умре во војна што не и служи на американскиот народ“.

„Се молам да размислите за тоа што правиме во Иран и за кого го правиме тоа“, напиша Кент во писмо упатено до Трамп и објавено на X. Запрашан за оставката на Кент, Трамп рече дека тој е „фин човек, но секогаш мислев дека е слаб во безбедноста“. „Сфатив дека е добро што е надвор затоа што рече дека Иран не е закана“, им рече Трамп на новинарите во Овалната соба. „Иран беше закана“.