Кој ќе добие поврат на парите од укинатите царини на Трамп?

Трката за добивање поврат на царинските давачки е во тек. Но анализата на тоа што би можело да биде повеќегодишен „хаос“ низ судовите, како што го нарече судијата на Врховниот суд на САД Брет Кавано, сè уште се развива.

Одлуката на Врховниот суд од 20 февруари ги поништи царините што администрацијата на претседателот Доналд Трамп ги воведе според Законот за меѓународни економски овластувања во вонредна состојба (IEEPA) — но не се осврна директно на повратот на средствата. На понискиот Суд за меѓународна трговија на САД му е оставено да утврди дали поврати ќе бидат достапни, како ќе се распределуваат и на кого.

Трговскиот суд одговори на некои од главните прашања на увозниците за повратите во наредба од 4 март, кога им наложи на Царината и граничната заштита на САД автоматски да обработуваат поврати за сите компании што платиле IEEPA царини.

Во изјава под заклетва од 6 март, Царината соопшти дека итното усогласување не е логистички возможно, и судијата привремено ја суспендираше својата наредба за да ѝ даде време на владата да се подготви.

Еве што знаеме досега за тоа како ќе функционираат повратите:

Кој може да добие поврат?

Судијата Ричард Итон во својата наредба, изменета на 5 март, рече: „Сите увозници во евиденција чии увози биле предмет на IEEPA давачки имаат право на корист од т.н. одлука Learning Resources“, случај на Врховниот суд што ги поништи IEEPA царините. Со други зборови, сите увозници кои ги платиле IEEPA царините имаат право на поврат, без разлика дали ја тужеле владата или не.

Владата нема да исплаќа поврати на крајниот комерцијален купувач или индивидуален потрошувач, иако многумина претрпеа трошоци од пренесените царини. Адвокатите им советуваат на увозниците да бидат подготвени за судски спорови од такви компании кои сега се обидуваат да добијат дел од бенефитите од повратите.

Увозниците плаќаат царини кога нивната стока влегува во земјата. Во царинскиот процес познат како ликвидација, царините обично се финализираат 314 дена по датумот на влез. Ако има грешка во тоа како е пресметана царината, увозниците може да должат дополнителна сума или да им биде вратен дел од плаќањето. Итон ѝ наложи на Царината да ги ликвидира увозите што сè уште не се ликвидирани „без оглед“ на IEEPA царините. Таа наредба изгледа како инструкција Царината повторно да пресмета колку би се должело ако IEEPA царините не биле во сила и да ја врати разликата, според адвокатите за трговско право.

Покрај увозите што сè уште не се ликвидирани, судијата побара Царината повторно да ги ликвидира — и со тоа да исплати поврати — увозите што веќе се ликвидирани, но „за кои ликвидацијата не е конечна“. Оваа директива воведе одредена нејасност: не е јасно што судијата мислел со „конечна“. „Конечната“ фаза во процесот на ликвидација може да се однесува на крајот од 90-дневниот период по ликвидацијата во кој Царината може доброволно повторно да ги ликвидира увозите, или на 180-те дена по ликвидацијата во кои увозниците можат да поднесат приговор за царинско плаќање. Ако е првото, многу помалку увози ќе бидат подобни.

Како и кога ќе се реализираат повратите?

Царината во изјава од 6 март рече дека се соочува со „невиден обем на поврати“. Агенцијата изјави дека заклучно со 4 март 2026 година, повеќе од 330.000 увозници направиле повеќе од 53 милиони увози во кои платиле IEEPA давачки, во износ од околу 166 милијарди долари.

Но Царината изјави дека создава нова метод за справување со повратите во рамките на дигиталниот систем што го користат увозниците, која ќе „бара минимален обем на поднесоци од страна на увозниците“. Агенцијата соопшти дека има за цел тој метод да биде подготвен за употреба за 45 дена.

Како одговор, судијата од трговскиот суд ја суспендираше својата наредба „во делот што наложува итно усогласување“. Тој не одреди конкретен рок до кога Царината треба да започне со администрирање на повратите.

Дали владата ќе продолжи да се бори против наредбата?

Владата сè уште може да ја обжали наредбата на трговскиот суд. На прес-конференција по одлуката на Врховниот суд, Трамп предвиде долготрајни судски постапки околу повратите. „Ќе се спориме на суд во следните пет години“, рече тој.

Последните случувања во трговскиот суд им даваат на компаниите причина да се надеваат дека ќе ги видат повратите порано од тоа. „Јас не ја земам оваа судска изјава, дека 45 дена можеби се доволни за подготовка на систем, како апсолутна вистина“, изјави Алексис Ерли, партнер во БЦЛП (Bryan Cave Leighton Paisner LLP). „На клиентите им советувам дека ова сепак може да потрае неколку месеци“, рече таа. Понатамошни случувања би можеле да го продолжат процесот и подолго од тоа.

 

Иако наредбата на трговскиот суд од 4 март беше добра вест за увозниците, Ерли вели дека им кажува на клиентите сепак да ги организираат своите податоци за увоз и да бидат подготвени да преземат чекори.

„Единствениот начин увозниците да се осигураат дека ќе ги добијат своите поврати и дека нема да се заплеткаат во непотребни административни потешкотии е да бидат подготвени активно да учествуваат“, рече таа.