Скратената трговска недела на Западот, со продолжувањето на војната во Иран и придружното поскапување на енергентите, ги принуди инвеститорите да ги ревидираат своите портфолија пред велигденските празници.
Динамиката на тргување на Волстрит откри разидувања меѓу силните макроекономски податоци од САД, нејасните пораки од властите во Вашингтон во врска со целите и последователното траење на војната во Иран и кревката енергетска стабилност (безбедност) на Европа, што создаде амбиент во кој индексите продолжија да покажуваат дневни колебања.
Дивото возење продолжува, оптимизмот исто така
Американските берзански пазари ја започнаа неделата во сенка на извештаите за закани од понатамошна иранска блокада на Ормускиот Теснец, што во четвртокот ја турна цената на нафтата брент над психолошката граница од 100 долари за барел. Нафтата забележа промена од речиси осум проценти, откако американскиот претседател Доналд Трамп претходната вечер во обраќање изјави дека САД ќе го „вратат Иран во камената доба“. Цената на брентот од почетокот на војната порасна за приближно 60 проценти.
Наместо да ги смири пазарите со уверувања за брз крај на војната, неговите изјави ги вознемирија инвеститорите. Приносите на американските државни обврзници пораснаа, доларот зајакна, а неговите изјави предизвикаа раст на цените на нафтата. Фјучерсите на американските акции паднаа.
Индексот S&P 500 од 27 јануари веќе изгуби 8,4 проценти. Сепак, во четвртокот, на 2 април, прво доживеа пад и во претпладневното тргување изгуби повеќе од 1,2 проценти од вредноста, додека инвеститорите бараа засолниште во златото и американските државни обврзници. Но во последните часови од тргувањето пред продолжениот викенд дојде до пресврт.
S&P 500 успеа да ја надомести практично целата дневна загуба и четвртокот да го заврши со минимален раст од 0,11 проценти, на ниво од 6.582 поени. Тој скок беше резултат на технички купувања при ниски цени и фактот дека некои од најмрачните геополитички предвидувања (сè уште) не се остварија во форма на директен напад врз иранската енергетска и цивилна инфраструктура.
„Голдман Сакс“ (Goldman Sachs), инаку, на златото му предвидува силни изгледи за раст. Според нив, цената на благородниот метал до крајот на годината треба да достигне 5.400 долари за унца. Меѓу причините ги наведуваат понатамошните купувања од централните банки низ светот и уште две намалувања на каматните стапки во САД оваа година.
„Инвеститорите очигледно силно се потпираат на надежта за пат кон мир. Слични изблици на оптимизам доживуваа пресврт кога или Трамп или Иран или и двете страни навестуваа дека војната ќе продолжи. Но засега оптимизмот, барем краткорочно, преовладува“, оцени за „Блумберг економикс“ (Bloomberg Economics) Гарфилд Рејнолдс, лидер на тимот МЛИВ (MLIV) за Азија.
И покрај тоа, технолошкиот индекс Nasdaq во текот на целата недела остана под притисок, бидејќи растечките приноси на обврзниците – десетгодишната американска обврзница го тестираше нивото од 4,40 проценти – директно ги намалуваа вреднувањата на компаниите со висок раст.
Аналитичарите на „Морган Стенли“ (Morgan Stanley) во меѓувреме оценуваат дека има сè повеќе докази дека падот на акциите „се приближува кон завршните фази“. Притоа се повикуваат на примери од минатото, кога периоди на „страв од забавување на растот“ не довеле до рецесија или зголемување на каматните стапки.
Тие наведуваат дека повеќе од половина од акциите од индексот Russell 3000 паднале за повеќе од 20 проценти во однос на нивните врвови во последните 52 недели. Исто така, очекуваниот однос цена-добивка (forward P/E) за S&P 500 е намален за повеќе од 15 проценти, што покажува дека пазарите сè повеќе ги вградуваат ризиците поврзани со војната на Блискиот Исток.
Европа - каква ќе биде реакцијата на ЕЦБ?
Европските берзи минатата недела беа уште подиректно изложени на енергетскиот шок. Паневропскиот индекс Stoxx 600 во средата и четвртокот забележа значителни падови, бидејќи инвеститорите го вградија влијанието на скапите енергенти врз идната инфлација.
Германскиот DAX во средата, кога беа објавени податоци за инфлацијата во некои сојузни покраини, падна за 1,1 процент. Податоците на „Евростат“ потврдија дека трошоците за труд во еврозоната и понатаму растат, што ја става Европската централна банка во незгодна позиција. Иако на почетокот на март пазарите очекуваа серија намалувања на каматните стапки во вториот квартал, оваа недела донесе отрезнување.
Трошоците за труд по час во еврозоната во просек се зголемија на 38,2 евра, што заедно со растечките цени на нафтата значи неизбежен притисок врз маржите на компаниите. Европската трговска недела заврши во четвртокот со загуби во повеќето сектори, со исклучок на енергетиката и одбранбената индустрија.
Закана од инфлација
Инвеститорите стравуваат дека високата инфлација поттикната од енергентите ќе ги принуди централните банки да ја задржат рестриктивната политика, што најмногу му штети на секторот на чипови и софтвер за вештачка интелигенција.
Исто така, секторот на трајна потрошувачка во Европа силно трпи, бидејќи повисоките цени на бензинските пумпи и растечките трошоци за греење директно го намалуваат расположливиот доход на домаќинствата, што се одрази со пад на акциите на модните и автомобилските гиганти.
Макроекономската слика на неделата, и покрај празничниот петок, ја дополни извештајот за вработеност во САД (Non-Farm Payrolls), објавен во петокот. Иако берзите беа затворени, податокот за 178.000 нови работни места во март 2026 година ја потврди издржливоста на американската економија. Стапката на невработеност во март изнесуваше 4,3 проценти.
Овој податок укажува дека борбата против инфлацијата ќе биде подолготрајна отколку што се чинеше на почетокот на годината, особено ако се земат предвид негативните ефекти од високите цени на нафтата.
.webp){kind=icon}
