Берзански преглед: Волстрит еуфоричен, Коspi рекорден, а на хоризонтот бура

Во изминатата недела инвеститорите можеа да набљудуваат разидувања меѓу различните класи на средства - додека акциите, особено на технолошките компании, се засилуваа, политичките потреси, стравот од инфлација и економскиот пад поради геополитичката криза го погодија пазарот на обврзници. Глобалната макроекономија со тешкотија ги апсорбира и ублажува далекусежните последици од конфликтот на Блискиот Исток, а во исто време изгледа дека Волстрит станал целосно имун на класичните закони за вреднување на ризиците и соодветното дисконтирање.

Ова најочигледно се покажува во фактот дека американските берзи самоуверено го продолжуваат својот победнички поход, иако на хоризонтот се собираат темни облаци од пазарот на државни обврзници. Продажбата на обврзници на глобално ниво сè побрзо го достигнува ризичниот куповен замав на берзите, што создава кревка макроекономска слика која од институционалните инвеститори и централните банки бара голема претпазливост.

Волстрит: Од еуфоријата за вештачка интелигенција до берзанскиот балон

Мајкл Бери, инвеститорот кој стана познат преку филмот „The Big Short“, на почетокот од неделата предупреди дека пазарот потсетува на врвот на дотком-балонот, непосредно пред да пукне. При тоа особено го истакна стрмниот скок на акциите на производителите на чипови, кој го подигна индексот на полуспроводници на берзата во Филaделфија за речиси 70 отсто од крајот на март.

Епицентарот на тековниот берзански оптимизам останува, се разбира, преку Атлантикот, каде што главниот американски индекс S&P 500 минатата недела проби уште една историска граница. На крилјата на неочекуваната експанзија на вештачката интелигенција, најважниот американски берзански барометар ја надмина границата од 7.500 поени, со што на најубав можен начин ја круниса својата неверојатно импресивна седумнеделна низа на непрекинат раст. Неделата ја заврши на 7.408 поени.

За повеќето набљудувачи изненадувачкиот раст не е само логична последица на класична ротација на капиталот од дефанзивни кон сектори со огромен потенцијал, туку укажува на длабоко уверување кај инвеститорите дека генеративната вештачка интелигенција во наредната деценија ќе предизвика тектонски поместувања, кои експоненцијално ќе ја зголемат продуктивноста на трудот и како последица значително ќе ја зголемат профитабилноста на американските корпорации. Според анализата на „Блумберг интелиџенс“, капиталните трошоци на најголемите технолошки компании оваа година ќе достигнат неверојатни 650 милијарди американски долари, што претставува речиси 60 отсто годишен раст.

Сепак, некои аналитичари веќе предупредуваат на опасното и сè поочигледно разидување меѓу пазарите на акции и обврзници, кое во последната недела дополнително се продлабочи. Загриженоста околу приносите расте - во петокот глобалниот пад на државните обврзници ги подигна барањата за принос до врвовите од 2023 година.

Историјата покажува дека растот на бараниот принос на државните обврзници порано или подоцна ги лади прегреаните пазари и го намалува апетитот на инвеститорите за ризик на берзите. Инвеститорите на Волстрит засега упорно го игнорираат тој ризик, уверени дека монументалниот технолошки пробив целосно ќе ја надмине растечката цена на задолжувањето и засилената инфлација.

Една од најсилните и најбизарни приказни од пазарот беше неуспешниот обид за мега-преземање на „Гејмстоп“ (GameStop), предводен од контроверзниот извршен директор Рајан Коен. За етаблираниот интернет-трговски гигант „И-беј“ (eBay) наводно бил подготвен да плати дури 56 милијарди американски долари. Таквиот дрзок потег уште пред неколку години би се сметал за научна фантастика, бидејќи пазарната вредност на „Гејмстоп“ е околу 10 милијарди долари, што е помалку од една четвртина од вредноста на „И-беј“. За да се реализира зделката, „Гејмстоп“ би морал силно да се задолжи, што целосно се вклопува во предупредувањата за поширокиот еуфоричен пазарен сентимент на Бери и неговите (песимистички) истомисленици; „И-беј“ ја одби понудата, а во писмото кое претседателот на управата Пол Преслер го испрати во вторникот, беше наведено дека таа не е ниту веродостојна ниту привлечна.

Фед: Сè подлабока дилема за Ворш

Дали американските индекси, во кои предничат технолошките акции, ќе ја продолжат својата победничка низа, зависи пред сè од монетарната политика на Фед. По сагата со смената на врвот, институцијата конечно ја презеде Кевин Ворш, за кого важи оценката дека е човек кој „го разбира“ претседателот Доналд Трамп. Американскиот претседател, и покрај растечките инфлаторни притисоци поради војната во Иран, од наследникот на непокорниот Џером Пауел очекува поевтинување на парите, што би можело не само да ја турне економијата на САД во прегревање, туку и да предизвика сомнежи за независноста на Фед и глобалната улога на доларот.

Сенатот во четврток го изгласа неговото именување на врвот на Фед само неколку часа откако владиниот извештај за големопродажните цени ја зголеми загриженоста околу забрзаната инфлација. Индексот на цените на производителите во април, во споредба со минатата година, се зголеми за шест проценти, што ги надмина сите проценки во анкетата на „Блумберг“.

Основниот показател за големопродажната инфлација, кој ја исклучува храната и енергијата, се зголеми за 5,2 проценти, што укажува дека поради војната зголемувањето на трошоците за енергија се шири и на другите добра. Упорната инфлација, дополнително влошена од шокот на цените на нафтата поради војната во Иран, ќе биде голем предизвик за Ворш, додека тој ќе мора да управува меѓу притисокот од Белата куќа, очекувањата на пазарите и макроекономската реалност.

Европа: Заостанување зад САД и Азија

Во Европа макроекономската слика се прикажува во поинакво светло, поврзано и со пошироките геополитички околности, како и со внатрешнополитичката криза на владата на Кир Стармер во Обединетото Кралство; сепак, има различни последици. Наместо зголемување на каматните стапки во Франкфурт, размислуваат за задржување на ОМ на сегашните нивоа, бидејќи еврозонската економија се соочува со прогнози за слаб раст или дури назадување. Британските државни хартии од вредност се под силен притисок поради внатрешнополитичката криза, бидејќи бараниот принос на 10-годишната обврзница веќе изнесува 5,18 проценти.

Јунското, а потоа и уште едно зголемување на каматните стапки на ЕЦБ во септември, кои до неодамна беа речиси неизбежни, сега се доведени во прашање, бидејќи прогнозите покажуваат дека енергетски зависните економии на еврозоната ќе бидат најпогодени од поскапувањето на нафтата, што може да ја забави економската активност.

Интересен пресврт, кој би можел силно да влијае врз пазарите на капитал на стариот континент, е последица на растечките стравови од повторување на т.н. грчко сценарио и рецесија во еврозоната. Таа и онака оваа година не е во најдобра форма, како во споредба со САД, така и со Азија.

Индексот Stoxx Europe 600 годинава би требало да порасне за 11 проценти, што е половина од растот на S&P 500. Причината? На европската економија повеќе влијаат инфлацијата и нарушувањата во синџирите на снабдување предизвикани од војната во Иран, а во неа речиси и да нема компанија која е во центарот на кулминацијата на вештачката интелигенција. Технолошките акции сочинуваат околу осум проценти од индексот Stoxx Europe 600, додека во S&P 500 тоа е 42 проценти. Особено акциите на производителите на чипови сочинуваат само 3,5 проценти од европскиот референтен индекс, во споредба со приближно 18 проценти кај S&P 500 и MSCI Asia Pacific.

Трамп кај Шји, Kospi рекорден

Во Азија историската средба меѓу американскиот претседател Доналд Трамп и кинескиот лидер Шји Џјинпинг донесе неколку позитивни поместувања во меѓународната трговска архитектура. Трамп изрази оптимизам и очекување дека Кина наскоро ќе потроши милијарди долари за увоз на американски земјоделски производи и купување на авиони од „Боинг“, со што би можел да се намали американскиот трговски дефицит. Инвеститорите, сепак, очекуваа набавка од најмалку 500 авиони, па затоа акцијата по завршувањето на посетата во четврток падна за 4,7 проценти.

Оваа неочекувана затоплување на билатералните односи и барем привремено намалување на директните трговски тензии меѓу двете најголеми светски сили имаше позитивен ефект врз азиските берзи.

Забележливо е зајакнувањето на јужнокорејскиот главен берзански индекс Kospi, кој во последната недела изгуби добри 3,6 проценти, но во петокot за кратко време првпат ја надмина границата од осум илјади поени, откако претходната недела ја проби границата од седум илјади. Неговиот раст е резултат на побарувачката за акции на производителите на полуsпроводници, бидејќи компанијата „Самсунг електорникс“  ја надмина пазарната капитализација од илјада милијарди. Компанијата се вброи меѓу само четири азиски компании вредни повеќе од 500 милијарди долари, заедно со ТСМЦ, „СК Хајниккс“ и „Тенсент“.

Растот потврдува дека светската побарувачка за хардвер со вештачка интелигенција стана доминантна сила која ги преобликува берзанските пазари, а јужнокорејскиот референтен индекс, богат со чипови, се претвори во еден од најуспешните во светот. Коspi годинава доби 75 проценти на вредност, откако во 2025 година забележа скок од 76 проценти - што е негов најдобар годишен резултат од 1999 година, наведува „Ројтерс“.

Акциите на компанијата „Ел-џи електроникс“, која наводно разговара со „Енвидија“  за соработка во областа на хуманоидните роботи, минатата недела во Сеул пораснаа за 55 проценти, со што станаа најуспешни на значајниот регионален индекс. Јапонскиот „Фанук“ доби 10 проценти по договорот со „Гугл“, дел од „Алфабет“, за развој на вештачка интелигенција за индустриски роботи. Акциите на компаниите поврзани со хуманоидни роботи во петок повторно пораснаа во Кореја и Кина, додека акциите на производителите на чипови во регионот паднаа.